انگلیس ۳۱ ژانویه ۲۰۲۰ (۱۱ بهمن۹۸) به صورت رسمی از اتحادیه اروپا خارج شد، اما در دوره گذار که قرار است تا پایان امسال باشد، همچنان معیارهای اصلی عضویت در این اتحادیه را حفظ خواهد کرد.

اکنون روابط انگلیس و اتحادیه اروپا به مدت یک سال حالت گذار را سپری می‌کند و دو طرف در این بازه زمانی فرصت دارند درخصوص نحوه روابط پسابرگزیت به توافق برسند. این در حالی است که اخیرا اورسولا فن درلاین، رئیس‌ کمیسیون اروپا ضمن ابراز نگرانی درمورد روند پیشرفت توافق برگزیت گفته احتمال شکل‌گیری به موقع این توافق هر روز کمتر می‌شود.

همزمان انگلیس که چشم‌انداز مثبتی از روابط این کشور با اتحادیه اروپا را نمی‌تواند متصور باشد به دنبال آن است تا برای دوران پسابرگزیت جای پای خود را در جهان محکم کند. در این راستا اخیرا خبری منتشر شد مبنی بر اینکه ژاپن و بریتانیا بر سر یک مشارکت اقتصادی تازه به توافق جامعی دست یافته‌اند. دو طرف قصد دارند این توافق را روز اول ژانویه ۲۰۲۱ (۱۱ دی ۱۳۹۹) اجرایی کنند.

درواقع بریتانیا با خروج از اتحادیه اروپا می‌تواند با همه کشورها وارد مذاکره شود و مقررات جدیدی را برای صادرات و واردات و خدمات تعیین کند؛ اما مشکلی که در این بین وجود دارد این است که بسیاری از سیاست‌های لندن به واشنگتن و رئیس‌بعدی کاخ سفید وابسته است.

با توجه به اینکه بوریس جانسون، نخست‌وزیر انگلیس تمایلات نومحافظه‌کارانه دارد و این تمایلات به تفکر دونالد ترامپ نزدیک است، وی اینگونه تصور می‌کرد که با خارج شدن کشورش از اتحادیه اروپا می‌تواند بازار وسیعی در آمریکا به دست بیاورد؛ اما تاکنون نتوانسته این هدف را محقق کند و ترامپ نیز چنین فضایی را در اختیار جانسون قرار نداده است؛ لذا به نظر می‌رسد که نخست‌وزیر انگلیس تاحدودی درباره خروج کشورش از اتحادیه اروپا دچار شک و شبهه شده و اقدام او در خارج شدن انگلیس از اتحادیه اروپا باعث وارد آمدن ضرر و زیان‌های زیادی به اقتصاد لندن شده است، زیرا انگلیس سالانه بیش از 30 میلیارد دلار مبادله بازرگانی با کشورهای اروپایی داشت و بیش از 3 میلیون انگلیسی در کشورهای مختلف عضو اتحادیه اروپا مشغول به کار بودند که این افراد با گذشت یک سال از اجرای پیمان برگزیت به ناچار باید خاک اروپا را ترک کنند. بنابراین بازگشت این تعداد کارگر بی‌کار به انگلستان، مشکلات اقتصادی بیشتری را در شرایط کرونایی برای این کشور رقم می‌زند.

در این راستا جانسون تلاش دارد که موقعیت‌های اقتصادی‌اش را در اتحادیه اروپا به ویژه در ایرلند از دست ندهد و حداقل تا زمانی که برگزیت هنوز اجرایی نشده این روند را پیش ببرد. نگاه جانسون در مرحله دوم به کشورهای غیر اروپایی از جمله ژاپن است که توافق اخیر بین توکیو- لندن در این راستا قابل تحلیل است.

باوجودی‌که انگلیس اینگونه محاسبه کرده که شاید در دوران پسابرگزیت بتواند موقعیت اقتصادی خود را در منطقه خاورمیانه و خلیج‌فارس با کمک آمریکا بهبود بخشد، اما در این مناطق نیز شرایط برای لندن آنقدر مناسب نیست که بتواند فضای جدید اقتصادی برای خود ایجاد کند.

لذا با توجه به مشکلات عمده اقتصادی در انگلیس در حال حاضر بوریس جانسون با تنگناهای شدیدی مواجه شده است.

البته حزب نومحافظه‌کار انگلیس امیدوار است که بار دیگر دونالد ترامپ در آمریکا به پیروزی برسد و بتوانند در کنار واشنگتن به بخشی از اهداف اقتصادی‌شان هم در آمریکا و هم در حوزه‌های نفوذ این کشور به ویژه شیخ‌نشین‌های خلیج‌فارس دسترسی پیدا کنند.

با توجه به اینکه شیخ‌نشین‌های خلیج‌فارس تقریبا دچار نوعی اشباع اقتصادی شده‌اند کار برای لندن کمی دشوار شده، اما چون امارات به تازگی وارد فاز تاسیس نیروگاه‌های هسته‌ای شده ممکن است انگلیس در این بخش بتواند از این کشور منتفع شود.

هر چند همانگونه که ذکر شد این موقعیت‌ها بستگی به آن دارد که ترامپ مجدد وارد کاخ سفید شود یا خیر.

در واقع اگر ترامپ پیروز نشود و دمکرات‌ها به پیروزی برسند، معمولا رابطه دمکرات‌ها با محافظه‌کاران انگلیس رابطه خوبی نیست؛ لذا اگر جو بایدن به پیروزی برسد انگلیس با وجود تفکرات و سیاست‌های نومحافظه‌کارانه در لندن دیگر خیلی نمی‌تواند فضای مناسبی را در آمریکا به دست آورد.

درخصوص روابط تهران و لندن بعد از خروج این کشور از اتحادیه اروپا نیز باید توجه داشت که انگلیس تا به امروز سیاست‌هایش را در قالب سیاست‌های بروکسل در قبال ایران تنظیم کرده است. حتی اگر تاکنون انگلیس همچنان در کنار فرانسه و آلمان قدم برمی‌دارد ازجمله به این دلیل است که انگلیس می‌خواهد طی مدت یک سال تا خروج کامل از اتحادیه ضمن همراهی با برخی سیاست‌های بروکسل، امتیازات بیشتری از اتحادیه اروپا بگیرد. در این رابطه شاهد بروز برخی اختلاف‌نظرها میان واشنگتن و لندن نیز هستیم. این رویکرد لندن بیانگر آن است که بوریس جانسون می‌خواهد به هر ترتیب که شده فضای اتحادیه اروپا را برای خود حفظ کند و بعد از پایان دوره یک‌ساله برگزیت هنوز جای پایی در اتحادیه اروپا داشته باشد. هرچند خیلی بعید به نظر می‌رسد، چرا که فرانسه و آلمان در حال حاضر روابط خیلی خوبی با انگلیس ندارند. در نتیجه لندن اکنون در وضعیت مبهمی به‌سر می‌برد زیرا هم قرار است به زودی به طور کامل از اتحادیه اروپا جدا شود و هم مشخص نیست که آمریکا بعد از این جدایی چه روندی را در قبال انگلستان در پیش بگیرد.