جدیدترین مطالب
موفقیتها و چالشهای همکاری روسیه و آفریقا پس از اجلاس سران ۲۰۲۳
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
اولویت منطقی واشنگتن: پایان دادن به جنگ از طریق مذاکره
ناکامی ترامپ در تحقق اهدافش در جنگ 6 ماهه علیه ایران
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
دیپلماسی ترکیه در دریای سیاه در قبال موانع عملیاتی روسیه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
فرصتهای همسویی بریکس و سازمان همکاری شانگهای در اوراسیای بزرگ
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشستهای اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان میدهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاریها بهتدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرتهای نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیههای سیاسی نیست، بلکه در همراستا شدن پروژهها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکلگیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار میشود.»
فرجام تنشزدایی هند و چین
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفتوگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راهحلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفتوگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخستوزیر هند، و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین رسید.»
أحدث المقالات
موفقیتها و چالشهای همکاری روسیه و آفریقا پس از اجلاس سران ۲۰۲۳
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
اولویت منطقی واشنگتن: پایان دادن به جنگ از طریق مذاکره
ناکامی ترامپ در تحقق اهدافش در جنگ 6 ماهه علیه ایران
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
دیپلماسی ترکیه در دریای سیاه در قبال موانع عملیاتی روسیه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
فرصتهای همسویی بریکس و سازمان همکاری شانگهای در اوراسیای بزرگ
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشستهای اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان میدهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاریها بهتدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرتهای نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیههای سیاسی نیست، بلکه در همراستا شدن پروژهها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکلگیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار میشود.»
فرجام تنشزدایی هند و چین
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفتوگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راهحلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفتوگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخستوزیر هند، و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین رسید.»
چشمانداز همکاری انگلیس، فرانسه و آلمان در پسابرگزیت

اریک براتبرگ در یادداشتی که وبسایت اندیشکده کارنگی آن را منتشر کرد؛ نوشت: بااینحال، با تداوم تحولات سریع در متن سیاسی و راهبردی اروپا، پرسشهای مهمی در خصوص نقش آتی و شکل E3 در جهان پسابرگزیت و پسا همهگیری مطرح میشود. تحولات در شکل E3 مسیر آتی احتمالی آن را روشن میسازد. در نهایت، پاریس، برلین و لندن چارهای جزء هماهنگی در سیاست خارجی خود ندارند، اما توانایی آنها در غلبه بر اختلافات درونی و تقویت بیشازپیش E3 ازلحاظ راهبردی و قانونی (شاید بهعنوان بخشی از شورای امنیت اروپا) جای بحث دارد. حمایت بهموقع سایر کشورهای اروپایی از این تحولات نیز مسئله دیگری است.
درعینحال که فرانسه، آلمان و انگلیس (سه کشور بزرگ اروپا) بهعنوان اعضای اتحادیه اروپا از دیرباز روابط مستقلی با یکدیگر داشتهاند اما پس از حمله به رهبری آمریکا به عراق، محرک مهمی برای هماهنگی هرچه بیشتر سهجانبه آنها ایجاد شد. وزرای امور خارجه این سه کشور سعی کردند تا شکاف در سیاستهای خود در عراق را ترمیم کرده و از اختلاف مشابه در خصوص مسئله هستهای ایران نیز اجتناب کردند. این تشکل در اوایل مذاکرات هستهای بینالمللی با ایران بیشازپیش تقویت شد. این سه کشور در ژوئن 2003 مصمم به پیشبرد تعامل دیپلماتیکی مشترک با ایران شده، در اکتبر 2003 از تهران دیدار کرده و توافقی با ایران انعقاد کردند که بهتبع آن، ایران در خصوص برنامه هستهای خود به آژانس بینالمللی انرژی اتمی شفافسازی کرد. این امر بهعنوان موفقیت دیپلماتیک قلمداد شده و انگیزهای برای هماهنگی بیشتر E3 در اختیار گذاشت.
از سال 2016 با رأی مثبت به رفراندوم برگزیت، همکاری E3 معنای جدیدی پیدا کرد: هماهنگی سیاست خارجی در میان این سه کشور بزرگ اروپا علیرغم جدایی انگلیس از اتحادیه اروپا حفظ شد. پسازاین تحول عظیم، دیدارهای سهجانبه آنها بیشتر شده و زمینههای بیشتری را در برگرفته است. چندین عامل در این افزایش ظاهری همکاریهای E3 نقش داشته که طبعاً برگزیت اولین آنهاست. خروج انگلیس از اتحادیه اروپا نیاز به تضمین تداوم هماهنگی سیاست خارجی بین پاریس، برلین و لندن در خارج از چارچوب اتحادیه اروپا را ضروری ساخت. از سوی دیگر، چالشهای مداوم فراروی سیاست خارجی و امنیتی مشترک اتحادیه اروپا، این سه کشور را بر آن داشت تا به دنبال پلتفرم دیگری برای پیگیری منافع سیاست خارجی خود باشند. در این خصوص، گروه E3 مکانیسم انعطافپذیرتر و چابکتری برای دستیابی به توافق در مسائل خاص در اختیار میگذارد. درنهایت، تأثیر انتخاب دونالد ترامپ در نوامبر 2016 را نیز نباید از قلم انداخت. ورود ترامپ به کاخ سفید و اختلافات عمیق در سیاست فرا آتلانتیک، مشارکت بین این سه کشور اروپایی برای ایجاد جبههای واحد در قبال واشنگتن را ضروری ساخت.
پاریس، برلین و لندن همه مشتاق زنده نگهداشتن همکاری E3 پس از برگزیت هستند اما دلایل آنها برای این امر باهم متفاوت بوده و این تفاوت باعث تناقض درونی در این تشکل شده است.
انگلیس، تشکل E3 را عمدتاً اقدامی موازی در پاسخ به محور فرانسه-آلمان قلمداد میکند. چالش مهم انگلیس ایجاد انگیزه کافی برای فرانسه و آلمان بهمنظور همکاری آنها در مسائل کلی سیاست خارجی اروپا با انگلیس است.
در طرف دیگر، فرانسه نیز E3 را راهی عملی برای پیشبرد منافع خاص خود میداند. هر موقع پاریس در مسائل مهم به مشارکت لندن نیاز داشته باشد، تشکل E3 را پیش میکشد. برعکس، اگر پاریس نیازی به مشارکت انگلیس نداشته باشد، به دنبال تشکل دیگری میرود تا انگلیس را حذف کند.
درنهایت، آلمان معمولاً از گروه E3 خرسند بوده و به حفظ دیدارهای منظم این تشکل علاقهمند بوده است. این تشکل سهجانبه با انگلیس، به آلمان امکان میدهد تا مسائل امنیتی و دفاعی جهان، بهویژه در مناطقی مثل خاورمیانه (که خودش معمولاً فعالیت و نفوذ کمتری در آنجا دارد) را به بحث و بررسی بگذارد. بااینحال، برلین در استفاده از E3 معمولاً منفعل بوده و ترجیح میدهد تا لندن یا پاریس ابتکار عمل را به دست گیرند.
اگرچه E3 تقویت همکاری سیاست خارجی اروپای پسابرگزیت را نوید میدهد اما معلوم نیست که این تشکل از یک محل بحث و بررسی صرف، فراتر برود. هر سه کشور خواهان نقش هرچه بیشتر این تشکل هستند اما این امر مستلزم رفع اختلافات درونی بین آنهاست. در این صورت، E3 میتواند به ستون اصلی دیپلماسی اروپا در طیفی از مسائل راهبردی تبدیل شود.
0 Comments