جدیدترین مطالب

تحلیلی بر اخراج نیروهای آمریکایی از عراق و پیامدهای احتمالی آن

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.

موفقیت‌ها و چالش‌های همکاری روسیه و آفریقا پس از اجلاس سران ۲۰۲۳

شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»

روسیه، آمریکا و چین: سه ضلع مثلث در عصر مناقشه

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.

اولویت منطقی واشنگتن: پایان دادن به جنگ از طریق مذاکره
ناکامی ترامپ در تحقق اهدافش در جنگ 6 ماهه علیه ایران

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»

چشم‌انداز تنش‌های ایران و آمریکا

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.

دیپلماسی ترکیه در دریای سیاه در قبال موانع عملیاتی روسیه

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»

فرصت‌های هم‌سویی بریکس و سازمان همکاری شانگهای در اوراسیای بزرگ

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»

فرجام تنش‌زدایی هند و چین

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»

Loading

أحدث المقالات

تحلیلی بر اخراج نیروهای آمریکایی از عراق و پیامدهای احتمالی آن

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرم‌های مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان می‌تواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکل‌آفرین باشد.

موفقیت‌ها و چالش‌های همکاری روسیه و آفریقا پس از اجلاس سران ۲۰۲۳

شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولت‌ها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبه‌ای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس به‌تدریج از تعداد شرکت‌کنندگان به ارزیابی گام‌های عملی‌شده برای تعمیق همکاری‌ها تغییر یافته است.»

روسیه، آمریکا و چین: سه ضلع مثلث در عصر مناقشه

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناخته‌شده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرت‌های بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل می‌دهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرت‌های بزرگ را به صحنه اصلی بازمی‌گرداند.

اولویت منطقی واشنگتن: پایان دادن به جنگ از طریق مذاکره
ناکامی ترامپ در تحقق اهدافش در جنگ 6 ماهه علیه ایران

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران می‌گذرد و هیچ چشم‌اندازی برای پایان آن دیده نمی‌شود. موج نخست درگیری‌ها از ۲۸ فوریه تا آتش‌بس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیری‌ها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتی‌ها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هسته‌ای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شده‌اند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا به‌طور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»

چشم‌انداز تنش‌های ایران و آمریکا

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماه‌ها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحت‌فشار را نمی‌پذیرد.

دیپلماسی ترکیه در دریای سیاه در قبال موانع عملیاتی روسیه

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاش‌های ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشم‌انداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانه‌های بارگیری و کشتی‌های دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتی‌های غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطا‌شده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگه‌های ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را به‌عنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگ‌تری در این میانجی‌گری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»

فرصت‌های هم‌سویی بریکس و سازمان همکاری شانگهای در اوراسیای بزرگ

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «نشست‌های اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان می‌دهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاری‌ها به‌تدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرت‌های نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیه‌های سیاسی نیست، بلکه در هم‌راستا شدن پروژه‌ها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکل‌گیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار می‌شود.»

فرجام تنش‌زدایی هند و چین

شورای راهبردی آنلاین-رصد:‌ «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفت‌وگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راه‌حلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفت‌وگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، و شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین رسید.»

Loading

واکسن کرونا عرصه‌ای جدید برای رقابت بین‌المللی

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: بحران کرونا، دغدغه جهانی شده و عرصه رقابت جهانی را تغییر داده است و علاوه‌بر بعد تجاری - اقتصادی آن، به منبع جدیدی از کسب قدرت یا زوال قدرت تبدیل شده است و کشورهایی که بتوانند واکسنی همساز با استانداردهای سازمان جهانی بهداشت یا متناسب با توان خرید کشورهای کم‌درآمد بسازند می‌توانند در این عرصه، جایگاه بالاتری را کسب کنند. رضا مجیدزاده – پژوهشگر مسائل توسعه

ویروس کرونا همچنان قربانی می‌گیرد و تلاش محققان برای کشف واکسنی مؤثر در جهت پیشگیری از ابتلا به آن، به یک رقابت جهانی بین قدرت‌های بزرگ تبدیل شده است. هرچند که سازمان بهداشت جهانی چندین بار هشدار داده بود که به‌احتمال‌زیاد، دسترسی به واکسنی معتبر تا پایان سال 2020، پایین است اما روسیه اولین کشوری بود که مدعی ساخت واکسن کرونا شد و آن را به شهروندانش نیز عرضه داشت. پس از روسیه،‌ چین نیز مدعی است که پس از آزمایش‌های موفق روی حیوان و انسان، واکسنی ساخته است که حتی در سالمندان، پادتنی قوی تولید می‌کند. در آن‌سوی جهان نیز آلمان، فرانسه، انگلستان و ایالات‌متحده، کشورهایی هستند که به تولید واکسن کرونا پرداخته‌اند اما هنوز واکسن آن‌ها برای عموم عرضه نشده است.

ایالات‌متحده، با بیش از 39 پروژه تحقیقاتی درباره واکسن کرونا، بیش از سایرین در عرصه ساخت واکسن سرمایه‌گذاری کرده است. البته برخی از این پروژه‌ها نیز به‌صورت مشترک با دیگر کشورها انجام می‌پذیرد. مؤسسات و شرکت‌های چینی نیز 20 پروژه تولید واکسن را به اجرا درآورده‌اند. البته 11 پروژه از این پروژه‌ها در حال مطالعه و آزمایش روی نمونه انسانی هستند که 5 مورد از آن‌ها به چین و 3 مورد به ایالات‌متحده اختصاص دارد. این ارقام، گویای رقابتی شدید میان کشورهای قدرتمند جهانی درزمینهٔ دستیابی به نخستین واکسن معتبر کروناست که افزون بر بعد مالی و درآمدزایی هنگفت، جنبه‌های اقتصادی و سیاسی مهمی برای کشور مبدع خواهد داشت.

در چنین شرایطی، هرچند که روسیه مدعی ساخت نخستین واکسن شده است اما درباره کارایی واکسن آن، هنوز نااطمینانی،‌ ابهام و تردید وجود دارد و این مسابقه به پایان نرسیده است. همچنان که چین نیز اعلام کرده است که در زمینه تزریق واکسن به انسان، عملکردی رضایت‌بخش داشته است، اما سؤال مهم این است که آیا پکن می‌تواند برای جمعیت داخلی و جمعیت دیگر کشورهای جهان، مقدار کافی از واکسن را تولید کند؟ یک مزیت دیگر که چین در بحبوحه بحران کرونا کسب کرده، شروع دوران بازیابی اقتصادی آن درزمانی زودتر از دیگر اقتصادهاست که باعث شده است تا وزن آن در اقتصاد جهان، بالاتر رود. پیش از بحران کرونا، چین از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان واکسن در جهان بود که سالانه 700 میلیون دُز واکسن تولید می‌کرد که 20 درصد از تولید جهانی واکسن را تشکیل می‌دهد. بااین‌وجود، بیشتر این میزان تولید صرف مصرف داخلی این کشور می‌شده است؛ اما در کنار این ارقام باید توجه داشت که تنها 40 تولیدکننده واکسن در چین توانسته‌اند با استانداردهای مربوط به GMP یا الزام عملی به تولید خوب در داخل چین، مطابقت پیدا کنند و از این میان، تعداد انگشت‌شماری هستند که با استاندارد مربوط به پیش‌کیفیت واکسن سازمان بهداشت جهانی سازگار شده‌اند. بااین‌حال، دستور کار ساخت سالانه 100 میلیون دز واکسن کرونا در چین دنبال می‌شود که می‌تواند پاسخگوی نیاز کشورهای با درآمد متوسط و پایین باشد؛ یعنی بدون توجه به رعایت استانداردها و مطابقت با کیفیت مدنظر سازمان جهانی بهداشت،‌ چین می‌تواند قدرت چانه‌زنی خود در عرصه رقابت بین‌المللی را نیز افزایش دهد، به‌ویژه آنکه روسیه، توانی بسیار کمتر از این میزان دوز در اختیار دارد و تولید واکسن در آلمان، انگلستان و فرانسه شاید به 100 میلیون دوز در سال نرسد یا این‌که قیمت تمام‌شده آن این امکان را به کشورهای مزبور ندهد.

این رقابت جهانی در تولید واکسن، جبهه‌ای جدید در عرصه جنگ تجاری بین‌المللی گشوده است و قدرت‌های بزرگ در تلاش‌اند تا در این دوئل جدید، زودتر هفت‌تیر خود را از نیام برکشند و ماشه را بچکانند و حریف را در عرصه رقابت بین‌المللی اقتصادی- سیاسی در سطح جهانی، مغلوب و مطیع کنند. از همین روی است که برخی از تحلیل‌گران این ملی‌گرایی واکسن‌محور را از منظر احتمال کشیده شدن بازی به سمت یک بازی با جمع صفر، خطری برای کل جهان ارزیابی می‌کنند؛ بنابراین آنچه در عمل مشاهده می‌شود این است که باوجود پیش‌بینی برنامه توسعه ملل متحد درباره شروع جنگ‌های آب بعد از سال 2015 و در مناطق بحرانی، بحران کرونا، دغدغه جهانی و عرصه رقابت جهانی را تغییر داده است و به منبع جدیدی از کسب قدرت یا زوال قدرت تبدیل‌شده است و کشورهایی که بتوانند واکسنی همساز با استانداردهای سازمان جهانی بهداشت یا متناسب با توان خرید کشورهای کم‌درآمد بسازند می‌توانند در این عرصه، جایگاه بالاتری را کسب کنند.

0 Comments

Submit a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *