شهید سلیمانی نه‌تنها در «میدان» بلکه در «دیپلماسی» نیز کنشگری کارآمد و مجرب بود که نقش به‌سزایی در تسهیل و تسریع پیشبرد منافع ملی جمهوری اسلامی ایران و تقویت جبهه مقاومت اسلامی و همچنین تقویت صلح و ثبات و امنیت در منطقه ایفا می‌کرد.

حوزه‌های نقش‌آفرینی شهید سلیمانی

شهید سلیمانی در طول دوران 22 ساله فرماندهی نیروی قدس، تلاش‌های خستگی‌ناپذیری برای تحقق «تمدن نوین اسلامی» داشت. «ارتقای جایگاه جهان اسلام» در معادلات منطقه و بین‌الملل، پیشبرد آرمان «آزادی قدس شریف و ایجاد باورپذیری شکست حتمی صهیونیست‌ها»، «مبارزه موفق علیه داعش و سایر گروه‌ها و جریان‌های تروریستی و تکفیری و خشونت‌طلب» و «شکل‌گیری جبهه فراملی یکپارچه، منسجم و کارآمد مقاومت» چهار عرصه مهمی هستند که در نتیجه اقدامات شهید سلیمانی، دستاوردهای بزرگی را در پیش روی ملت‌های منطقه و مسلمان قرار داده که آثار و نتایج آن با وجود فقدان ایشان کماکان خودنمایی می‌کند.

روند تحولات میدانی، سیاسی، نظامی و امنیتی دو سال اخیر در منطقه، بیانگر آن است که برخلاف محاسبات از پیش تعیین‌شده، آمریکایی‌ها و صهیونیست‌ها نتوانستند به اهدافی که از طریق ترور سردار سلیمانی به دنبال آن بودند، دست پیدا کنند.

پیامدهای ترور سردار سلیمانی

تحولاتی که در دو سال گذشته در منطقه به وقوع پیوسته، به خوبی نشان می‌دهد جبهه مقاومت اسلامی که شهید سلیمانی «معمار اصلی» آن بود به طور فزاینده‌‌ای به سمت دستاوردهای راهبردی در حرکت است.

شکست سیاست آمریکا برای ایجاد «منطقه بدون مقاومت»

تبدیل غرب آسیا به «منطقه‌ بدون مقاومت در برابر رژیم‌صهیونیستی» که یکی از اهداف ترور سردار سلیمانی بود، امروز با شکست مواجه شده است. اتفاقات دو سال اخیر نشان می‌دهد با وجود اقدامات مهم آمریکا و رژیم‌صهیونیستی از قبیل علنی‌سازی برقراری مناسبات دیپلماتیک این رژیم با برخی رژیم‌های مرتجع عربی، رویکرد مقاومت در برابر رژیم اشغالگر قدس در ابعاد امنیتی و استراتژیکی شدت بیشتری پیدا کرده است. همچنانکه قدرت بازدارندگی همه‌جانبه و نامتقارنی که امروز گروه‌های مقاومت اسلامی در فلسطین و لبنان در برابر رژیم‌صهیونیستی دارند، با چند سال قبل قابل مقایسه نیست.

تسریع روند «اخراج آمریکا از عراق و منطقه»

اخراج آمریکایی‌ها از عراق و منطقه یکی از دغدغه‌های مهم شهید سلیمانی در ماه‌های آخر عمرشان بود. با شهادت ایشان، طرح اخراج آمریکایی‌ها از عراق نه تنها متوقف نگردید، بلکه به یک مطالبه فراگیر و قانونی تبدیل شده است. افغانستان نیز نمونه‌ای شاخص و عینی است که نمی‌توان نقش شهید سلیمانی را در تسریع فرار آمریکا از این کشور نادیده گرفت.

پیروزی‌های نیروهای مقاومت در یمن

تشکیل دولت مقاومت در یمن یکی از آرزوهای شهید سلیمانی بود. موفقیت‌هایی که انصارالله در دو سال اخیر در دو عرصه میدانی و سیاسی یمن به دست آورده و ائتلاف سعودی را زمین‌گیر کرده است، دارای اهمیت راهبردی قابل توجهی هستند.

هم‌اکنون انصارالله و کمیته‌های مردمی یمن در حالی به مراحل پایانی عملیات «بهار پیروزی» نزدیک می‌شوند که تا آزادسازی کامل مأرب که سرنوشت قطعی جنگ یمن را تعیین خواهد کرد فاصله چندانی باقی نمانده است. انصارالله در حال حاضر بیش از دو سوم اراضی قابل سکونت و مناطق راهبردی یمن را در اختیار دارد.

پیشتازی مقاومت در عراق، سوریه و لبنان

در سوریه، عراق و لبنان نیز میراث گرانبهای شهید سلیمانی در حوزه مقاومت اسلامی از جمله تسهیل ورود گروه‌های مقاومت به فرآیندهای سیاسی و حاکمیتی چشمگیر است. سوریه و نظام سیاسی آن با عبور از مراحل دشوار بحران، پس از 10 سال دوباره تثبیت و تحکیم شده است. در عراق گفتمان اسلامی و گروه‌های مقاومت همچنان پیشتاز سیاست و قدرت در این کشور هستند. در لبنان نیز مقاومت اسلامی در ساختار داخلی و افکار عمومی بیش از هر زمان دیگری به یک وزنه قابل توجه سیاسی، امنیتی و اقتصادی تبدیل شده و توانسته در حل‌وفصل بحران اقتصادی این کشور از جمله تأمین سوخت که حیاتی‌ترین نیاز لبنان است، کمک‌های قابل توجهی ارائه دهد.

تقویت قدرت بازدارندگی ایران

تقویت پایه‌های قدرت بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران یکی دیگر از پیامدهای تداوم راهبرد شهید سلیمانی است. اگر مهم‌ترین و مؤثرترین ابزار و عنصر قدرت بازدارندگی جمهوری اسلامی را «موشک» بدانیم، امروز بیش از هر زمان دیگری، زمینه استفاده مستقیم و غیرمستقیم آن برای مقابله با دشمنان منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای فراهم شده است.

در حوزه قدرت بازدارندگی منطقه‌ای نیز که به معنای افزایش قدرت تلافی‌جویانه گروه‌های مقاومت اسلامی در منطقه است، در جایگاه قابل قرار داریم. امروز موازنه وحشت و ترس دائمی رژیم‌صهیونیستی از پاسخ متقابل گروه‌های مقاومت اسلامی در فلسطین و لبنان در صورتی که اقدام تجاوزکارانه‌ای علیه ایران مرتکب شوند، در اوج قرار دارد.

علاوه بر بازدارندگی سخت، قدرت بازدارندگی نرم جمهوری اسلامی نیز پس از ترور شهید سلیمانی تثبیت و تحکیم شده است. شایان ذکر است شهید سلیمانی نقش مؤثری در تکوین و تقویت قابلیت‌های بازدارندگی نرم جمهوری اسلامی در منطقه ایفا کرده است.

سخن پایانی

راهبردهایی که شهید سلیمانی در مقام فرماندهی نیروی قدس سپاه در منطقه و جهان اسلام پیگیری می‌نمود، با شهادت ایشان نه تنها متوقف نشد، بلکه با انگیزه‌ای مضاعف و اراده‌ای قوی در دوره جدید فرماندهی نیروی قدس و با همکاری و هم‌افزایی سایر دستگاه‌های ذیربط دنبال می‌شود. چنانکه برخلاف تبلیغات برخی محافل سیاسی و رسانه‌ای وابسته به آمریکا، نیروی قدس امروز در اوج کارآمدی، قدرت و اثرگذاری قرار دارد.

شهید عماد مغنیه جمله قابل تأملی دارد که می‌گوید قدرت اصلی در محور مقاومت «قدرت روحی» است و بقیه عناصر قدرت از آن نشئت می‌گیرند. به تعبیر ایشان آنچه که به جبهه مقاومت اسلامی قدرت و اقتدار بخشیده و توان تأثیرگذاری راهبردی و موفق در معادلات پیچیده استراتژیکی و ژئوپلیتیکی به آن داده است از ایمان، باورهای درونی و اعتقادات راسخی سرچشمه می‌گیرد که در بدنه مدیریتی و ارکان فرماندهی این جبهه تجلی یافته است. مقاومت اسلامی متکی به شخص نیست که با حذف آن، ساختار از بین برود.