جدیدترین مطالب
موفقیتها و چالشهای همکاری روسیه و آفریقا پس از اجلاس سران ۲۰۲۳
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
اولویت منطقی واشنگتن: پایان دادن به جنگ از طریق مذاکره
ناکامی ترامپ در تحقق اهدافش در جنگ 6 ماهه علیه ایران
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
دیپلماسی ترکیه در دریای سیاه در قبال موانع عملیاتی روسیه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
فرصتهای همسویی بریکس و سازمان همکاری شانگهای در اوراسیای بزرگ
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشستهای اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان میدهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاریها بهتدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرتهای نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیههای سیاسی نیست، بلکه در همراستا شدن پروژهها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکلگیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار میشود.»
فرجام تنشزدایی هند و چین
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفتوگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راهحلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفتوگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخستوزیر هند، و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین رسید.»
أحدث المقالات
موفقیتها و چالشهای همکاری روسیه و آفریقا پس از اجلاس سران ۲۰۲۳
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
اولویت منطقی واشنگتن: پایان دادن به جنگ از طریق مذاکره
ناکامی ترامپ در تحقق اهدافش در جنگ 6 ماهه علیه ایران
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
دیپلماسی ترکیه در دریای سیاه در قبال موانع عملیاتی روسیه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
فرصتهای همسویی بریکس و سازمان همکاری شانگهای در اوراسیای بزرگ
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشستهای اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان میدهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاریها بهتدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرتهای نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیههای سیاسی نیست، بلکه در همراستا شدن پروژهها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکلگیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار میشود.»
فرجام تنشزدایی هند و چین
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفتوگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راهحلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفتوگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخستوزیر هند، و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین رسید.»
عربستان و رژیم صهیونیستی؛ چالشها و نگرانیهای پیشرو

درواقع سیاست خزنده و پنهان عربستان در حوزههای غیر حساس فرهنگی، ورزشی و تجاری در طول دو دهه گذشته و بهویژه چند سال اخیر باعث شده تا با پیوستن امارات و بحرین، این احتمال پررنگ شود که عربستان نیز قصد دارد با آشکارسازی روابط که اخیراً با سفر تجار صهیونیستی به ریاض همراه شد، زمینه را برای اعلان عادیسازی روابط بیشازپیش فراهم کند.
در این میان برخی رسانهها با انتشار خبر سفر ماه آینده جو بایدن به ریاض در قالب یک تور منطقهای، این گمانه را مطرح کردند که در این سفر موضوع روابط عربستان و رژیم صهیونیستی یکی از اصلیترین دستورکارهای رئیسجمهور ایالاتمتحده به عربستان پس از نزدیک به دو سال روابط سرد میان بایدن و محمد بن سلمان ولیعهد سعودی است. علاوه بر این، متغیر انرژی نیز با توجه به نقش عربستان در اوپک پلاس یکی دیگر از محورهای سفر بایدن است که خروجی آن و چگونگی دستیابی به توافقات احتمالی پیوند معناداری با متغیر اول دارد.
مضاف بر این بازگرداندن جزایر تیران و صنافیر در خروجی تنگه عقبه به عربستان و اعمال مجدد حاکمیت پادشاهی سعودی بر این دو جزیره راهبردی یکی دیگر از موضوعاتی است که در این سفر موردنظر است که پای متغیر رژیم صهیونیستی هم در میان است. این در حالی است که تلآویو بر مبنای پیمان کمپ دیوید 1979 و الحاقیه آن در سال 1982 این جزایر را به مصر واگذار کرده است. جزایری که عربستان در طول جنگهای اعراب و رژیم صهیونیستی در اختیار مصر قرار داد و رژیم صهیونیستی دو بار در 1952 و 1967 آنها را اشغال کرد؛ بنابراین در شرایط کنونی رژیم صهیونیستی صرفاً بر مبنای قاعده حق عبور بیضرر غيرقابل تعليق کشتیرانی نسبت به این جزایر دارای اعمالنظر است، اما رسانهها و خود رژیم بنا دارند تا مسئله کنترل امنیتی رژیم صهیونیستی بر این جزایر را پررنگ کرده و آن را بهعنوان هدیهای به ریاض مطرح سازند. این در حالی است که مصر در سال 2017 حق حاکمیتی عربستان بر این جزایر را در قبال دریافت 2 میلیارد دلار از عربستان به رسمیت شناخت.
علیرغم چنین تحولاتی، ریاض ملاحظات جدیتری برای شناسایی رژیم صهیونیستی دارد که یکی از این ملاحظات چگونگی نقد کردن کارت عادیسازی و دریافت یک امتیاز قابلتوجه از دولت بایدن است که از ژانویه 2021 تاکنون نشان داده تعهدی به برآورده کردن دغدغههای متحدان عرب خود ندارد.
ملاحظه جدیتر، طرح صلح عربی ملک عبدالله در نشست اتحادیه عرب به میزبانی بیروت در سال 2002 است که در آن نقشه راه چگونگی شناسایی رژیم صهیونیستی تبیین شده است. این طرح که بهروز شده نسخه طرح ملک فهد در سال 1987 هست، شناسایی رژیم صهیونیستی را مشروط به تحقق راهکار دو دولتی، بازگشت رژیم صهیونیستی به مرزهای 1967 و تعیین تکلیف مسئله آوارگان فلسطینی نموده است.
طبیعتا ریاض و بخصوص شخص ملک سلمان و برخی شاهزادگان ازجمله ترکی الفیصل بهنوعی خود را وامدار این طرح و پایبندی به آن میدانند و عادیسازی روابط عجولانه با رژیم را باعث دهنکجی به این طرح صلح عربستان میدانند که از منظر آنها موردقبول عمده کشورهای عربی و اسلامی است. بااینحال محمد بن سلمان و حلقه نزدیک به او، این تلقی را بهنوعی منسوخ دانسته و از زاویه منافع متقابل و کاهش هزینههای دشمنتراشی مبتنی بر یک نگاه واقعبینانه که امارات، ترکیه و مصر در آن قدم گذاشتهاند مورد ارزیابی قرار میدهند.
بهموازات طرح صلح عربی که باعث خلق یک تصویر از عربستان بهعنوان کشوری که دغدغه فلسطین را در محور سیاست خارجی خود قرار داده است، جایگاه عربستان در جهان عرب و جهان اسلام بهعنوان میزبان حرمین شرفین نیز دیگر ملاحظهای است که پیش روی تصمیمگیرندگان آل سعود برای ورود به پروسه آشکارسازی روابط با رژیم صهیونیستی قرار دارد.
با توجه به حساسیتهایی که در این خصوص وجود دارد و طرح مباحثی چون اداره بینالمللی مکه و مدینه که از سوی برخی کشورها مطرحشده است، ریاض بیم آن دارد که عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی باعث طرح جدیتر این بحث از سوی برخی دولتها گردد. مضاف بر اینکه حساسیتهای افکار عمومی و بهویژه گروههای اسلامگرا در داخل خود عربستان نیز موجبات نارضایتی از این تصمیم خواهد شد و مشروعیت خاندان آل سعود را نشانه خواهد گرفت.
0 Comments