محمود فاضلی – تحلیلگر امور بین‎الملل

با توجه به اهمیت حیاتی دریای سرخ برای مسیرهای زنجیره تامین جهانی انرژی و کالا، یک درگیری گسترده می‌تواند پیامدهای اقتصادی زیانباری داشته باشد. این آبراه از شرق با یمن و عربستان و از غرب با اریتره، سودان و مصر همسایه است. با توجه به وضعیت تهدیدآمیز اخیر در دریای سرخ، شرکت‌ها به کشتی‌های خود دستور داده‌اند مسیر گران‌تر و زمان‌برتری را در اطراف آفریقا دنبال کنند. آشفتگی اقتصادی بالقوه آمریکا را بر آن داشت تا یک ائتلاف بین‎المللی برای محافظت از کشتی‎های تجاری در برابر حملات حوثی‎ها تشکیل دهد.

ارتش یمن چندی است که در پی ادامه حملات رژیم صهیونیستی به غزه و کشتار مردم بی‌گناه فلسطین و از سویی وتوی قطعنامه‌های آتش‌بس از سوی آمریکا در شورای امنیت تمام کشتی‌هایی را که از دریای سرخ به مقصد اسرائیل در حال عبور هستند، یا کشتی‌هایی که متعلق به اسرائیلی‌هاست را هدف قرار می‌دهد.

انصارالله نیز تائید می‎کند که همه کشتی‎های جهان به جز کشتی‎هایی که توسط نیروهای یمنی شناسایی شده‎اند، در امان خواهند بود. آن‎ها آمادگی رزمی خود را برای مقابله با همه گزینه‌ها و فرضیه‌های احتمالی بارها به رخ دشمنان خود کشیده‎اند. تسلیحات بازدارنده راهبردی یمنی‎ها و برد آن‎ها بسیار فراتر از انتظار دشمنان آنهاست و به‎نظر می‎رسد هیچ خط قرمزی در مقابل آن‎ها وجود ندارد.

در هفته‎های اخیر برخی شرکت‌های بزرگ کشتی‌رانی حمل کالا و نفت از این تنگه را به‎خاطر حملات حوثی‌ها متوقف کرده‌اند. آمار شرکت‌های ردیابی نفتکش‌ها نشان می‌دهد در 11 ماه سال جاری میلادی روزانه 7.8 میلیون بشکه نفت و فراورده نفتی از این تنگه عبور کرده که 18 درصد بیشتر از دوره مشابه سال قبل است. علت این امر، رشد خرید نفت روسیه توسط هند و چین، همچنین افزایش خرید نفت اتحادیه اروپا از کشورهای خاورمیانه است. چهار شرکت بزرگ حمل و نقل از جمله MSC که بزرگ‎ترین خط کشتیرانی کانتینری جهان است، اعلام کردند به‎دنبال حملات یمن به کشتی‌ها، از عبور از کانال سوئز اجتناب خواهند کرد.

در ادامه این تنش‎ها وزیر امور خارجه آمریکا، از ایجاد یک ائتلاف چند ملیتی برای تامین امنیت دریای سرخ به خاطر افزایش حملات به کشتی‌های باری خبر داد. عملیات «نگهبان رفاه» شامل نیروی دریایی آمریکا، بریتانیا، بحرین، کانادا، هلند، نروژ، یونان و سیشل می‌شود. گفته می‎شود کشورهای ژاپن، سنگاپور، کره جنوبی، نیوزلند، لیبریا و باهاما نیز در این ائتلاف مشارکت خواهند کرد. این‎ها کشورهایی هستند که تحت تاثیر اقدامات حوثی‎ها قرار دارند.

برای مقابله با این مجموعه حملات بی‌سابقه، وزیر دفاع آمریکا از شرکت‌کنندگان خواست به ابتکارات بین‌المللی به رهبری این کشور بپیوندند و با فرماندهی مرکزی نیروی دریایی آمریکا و ۳۹ عضو نیروهای دریایی ترکیبی برای بازگرداندن امنیت در منطقه دریای سرخ همکاری کنند.

یکی از کشورهای مشارکت کننده در این ائتلاف یونان است که بنا به دستور وزیر دفاع ملی این کشور، به‎عنوان بخشی از عملیات بین‎المللی دریانوردی در دریای سرخ، یک ناوچه خود را برای شرکت در عملیات حفاظتی به منطقه اعزام کرد.

یونان کشوری است که دارای بزرگ‎ترین ناوگان دریایی است و منافع اصلی خود را در حفظ آزادی خطوط دریایی و حفاظت از جان ملوان‎ها می‎داند. اداره دریایی گارد ساحلی یونان توصیه‎هایی برای کشتی‎هایی که با پرچم یونان در حرکت هستند صادر کرده و از آن‎ها خواسته است از ورود به آب‎های یمن خودداری کنند. این کشور در راستای نزدیکی رهبران محافظه کارش که از سال 2019 قدرت را در اختیار دارند، در زمینه‎های مختلف سیاسی و نظامی با آمریکا همسویی بی‎سابقه‎ای نشان می‎دهند که با واکنش‎ افکار عمومی و احزاب سیاسی روبرو بوده است. آمریکا، یونان را به‌عنوان متحد قدیمی ناتو و شریک در اتحادیه اروپا، جهت ترویج ثبات، رشد اقتصادی و حمایت از تحقق آرمان‌های اروپایی در منطقه غرب بالکان می‎داند.

حزب کمونیست یونان به مانند گذشته مخالفت خود با اعزام ناوچه به دریای سیاه را اعلام کرد و آن‎را به‎عنوان مداخله عمیق‎تر این کشور در طرح‎های امپریالیستی جهت حمایت از سیاست جنایتکارانه دولت اسرائیل می‎داند. از دیدگاه این حزب، «ارسال ناوچه فوق و مشارکت کشتی‏های یونانی در دیگر ماموریت‎های جاری در شرق مدیترانه و نقاط دیگر در چارچوب ناتو، اثبات می‎کند که هدف واقعی تهیه کشتی‎های جنگی و دیگر برنامه‎های تسلیحاتی که مردم یونان هزینه آن‎ها را پرداخت می‎کنند، چیست. کشتی‎های یونانی و دیگر واحدهای نظامی کشور در ماموریت‎هایی که ربطی به دفاع از کشور و حفاظت از مرزهای آن ندارد، نباید مشارکت کنند.» این حزب بارها سیاست دفاعی این کشور و همراهی آتن با ناتو را محکوم کرده، خواستار عدم حضور این کشور در ائتلاف‎های دفاعی به‎همراه آمریکا شده است. این حزب که در جریان بحران غزه با مردم بی‎دفاع غزه  همراهی کرده  و خواستار توقف هرگونه همکاری اقتصادی، سیاسی و نظامی با جنایات اسرائیل و شناسایی کشور مستقل فلسطینی در پارلمان یونان است.

حزب «ائتلاف چپ» ‎نیز در واکنش به تصمیم دولت جهت اعزام ناوچه به دریای سرخ و مشارکت در عملیات «نگهبان رفاه»، از خطر برای نیروهای مسلح یونان سخن می‎گوید و تاکید دارد این عملیات در چارچوب ابتکار سازمان بین‎المللی که یونان در آن مشارکت دارد، انجام نمی‎شود.

اضافه می‌نماید که برخی از متحدین امریکا نیز از این ائتلاف امریکایی فاصله گرفته‌اند. اسپانیا مشارکت اتحادیه اروپا در ائتلاف دریایی چندملیتی در دریای سرخ به‎رهبری آمریکا را که با ادعای تضمین آزادی ناوبری و حفاظت از کشتی‌ها در دریای سرخ تشکیل شده را وتو کرد. مادرید در نشست کارگروه مشاوران اتحادیه اروپا در امور بین‌الملل این تصمیم را وتو کرد. فرانسه و ایتالیا نیز رسما مشارکت خود در ائتلاف دریایی تحت رهبری آمریکا در دریای سرخ را لغو کردند. استرالیا نیز پیشتر درخواست آمریکا برای اعزام یک ناو جنگی به دریای سرخ را به‎منظور پیوستن به ائتلاف دریایی را رد کرده بود.