برسام محمدی – کارشناس مسائل منطقه

درحالی‌که تاکنون بیش از 30 هزار غیرنظامی از جمله زن و کودک در غزه به شهادت رسیده‌اند و دولت آمریکا هیچ اقدام مؤثری در قبال توقف ماشین کشتار رژیم‌صهیونیستی در غزه انجام نداده است، اما حمله به کاروان امدادگران بین‌المللی و کشته شدن هفت امدادگر «آشپزخانه مرکزی جهانی» که یک سازمان مردم‌نهاد بین‌المللی می‌باشد، باعث تشدید اختلافات شده است، به‌طوری‌که بنا بر گزارش خبرگزاری آمریکایی «آکسیوس»، در آخرین تماس تلفنی بایدن با نتانیاهو که بیش از ۳۰ دقیقه به طول انجامید، دو طرف گفتگوی «پرتنش و چالش‌برانگیزی» داشتند.

جان کربی سخنگوی کاخ سفید و هماهنگ کننده ارتباطات راهبردی شورای امنیت ملی آمریکا پس از گفتگوی تلفنی بایدن و نتانیاهو اعلام کرد: «اگر شاهد تغییر سیاست‌های اسرائیل نباشیم، رویکرد ما تغییر خواهد کرد». برنی سندرز سناتور دموکرات نیز در سخنانی گفته است، «ما نمی‌توانیم به نتانیاهو التماس کنیم که بمباران غیرنظامیان را متوقف کند و روز بعد هزاران بمب برای او بفرستیم».

در خصوص اختلافات به وجود آمده میان تل‌آویو و کاخ سفید و اینکه اختلافات و تنش‌های مذکور از چه ماهیتی برخوردار است و اینکه آیا چنین تنش‌هایی می‌تواند روابط راهبردی دو طرف را تحت‌الشعاع قرار دهد، نکات قابل توجهی وجود دارد که به مهمترین آن‌ها پرداخته می‌شود:

یک؛ با توجه به پیشینه روابط آمریکا و رژیم‌صهیونیستی و ابعاد راهبردی آن و همچنین تعهد دولت آمریکا مبنی بر تأمین و تضمین امنیت رژیم صهیونیستی در هر شرایطی و به هر قیمتی، کاملاً روشن است که اختلافات موجود، اگرچه تا یک سطح مشخصی باعث تغییر نسبی رویکرد دو طرف می‌شود، اما در سطح کلان، خللی در بنیان‌های راهبردی مناسبات تل‌آویو – واشنگتن به وجود نمی‌آورد و آسیبی به تعهد راهبردی آمریکا در قبال رژیم‌صهیونیستی نمی‌زند.

در این پیوند، اختلافات موجود را باید «تاکتیکی» و موقت دانست. به بیان ساده‌تر اختلافات موجود اساساً بین «آمریکا» و «رژیم اسرائیل» نیست، بلکه بین «بایدن» و «نتانیاهو» و در سطح رهبران است.

شایان ذکر است، «بنی گانتز» عضو کابینه جنگ رژیم‌صهیونیستی تأکید کرده است، «با وجود اختلاف، نباید به روابط راهبردی به آمریکا لطمه وارد شود». این به آن معناست که طرف صهیونیستی هرگز به‌دنبال تعمیق اختلاف با آمریکا نیست و این کشور را همچنان «متحد راهبردی» خود می‌داند.

نکته قابل تأمل اینکه جو بایدن نیز در همان گفتگوی چالش‌برانگیز 30 دقیقه‌ای با نتانیاهو، به این رژیم اطمینان داده که «آمریکا در برابر تهدید‌های احتمالی از هر طرف، از رژیم اسرائیل حمایت می‌کند».

دو؛ آمریکا از اهرم‌‌های مؤثری برای فشار به رژیم‌صهیونیستی جهت پایان دادن به جنگ غزه در کوتاه مدت برخوردار است، اما اینکه چرا تمایلی به استفاده از آن‌ها ندارد به‌خوبی نشان می‌دهد که تنش در روابط دو طرف عمدتاً بر سر «نحوه مدیریت و شکل جنگ» است نه ابعاد راهبردی آن. «امنیت رژیم اسرائیل» همچنان یک «خط قرمز» برای آمریکاست، به‌ویژه برای شخص بایدن که خود را به رژیم صهیونیستی متعهد می‌داند. بایدن از معدود رؤسایی است که خود را بخشی از «داستان اسرائیل» می‌داند.

با وجود این‌ها، بایدن که در آستانه انتخابات ریاست جمهوری قرار دارد، دوست ندارد که در افکار عمومی آمریکا بیش از این متهم به حمایت از کشتار غیرنظامیان در غزه شود.

در شرایطی که کمتر از 8 ماه به انتخابات ریاست جمهوری آمریکا زمان باقی مانده است و بایدن از محبوبیت و وضعیت مطلوبی در نظرسنجی‌های داخلی برخوردار نیست، او به شدت به پایان جنگ نیاز دارد تا ائتلاف سیاسی ضعیف خود را تقویت کند. این درحالی است که در نقطه مقابل، بسیاری از سیاستمداران ایالات متحده به‌ویژه از حزب جمهوری‌خواه معتقدند که نتانیاهو برای جلوگیری از انتخاب مجدد بایدن، جنگ را طولانی کند.

رویکرد بایدن حتی در مواجهه با راست‌گراترین دولت تاریخ رژیم‌صهیونیستی، مقابله یا خالی کردن پشت نتانیاهو آن‌هم در بحبوحه جنگ نیست، بلکه «سازگار» کردن نتانیاهو با اقتضائات داخلی و بین‌المللی آمریکا است. بایدن هیچ تمایلی به قطع کمک‌های آمریکا به رژیم‌صهیونیستی ندارد. او تحت فشارهای داخلی فقط به دنبال سازوکارهایی برای مدیریت تنش‌ها و حل‌وفصل مشکلات به‌ویژه در مورد امنیت رژیم‌صهیونیستی است.

سه؛ روابط شخصی بایدن و نتانیاهو و همچنین نیاز به تقویت وجهه عمومی بایدن در انتخابات آمریکا که با جنگ غزه گره خورده است، از جمله دلایل اصلی تنش در روابط بین تل‌آویو و کاخ سفید است.

در این چهارچوب، اختلاف بین آمریکا و رژیم‌صهیونیستی را باید در وضعیتی که بین نتانیاهو و بایدن وجود دارد جستجو کرد. بایدن از همان روزهای نخست پیروزی نتانیاهو با سیاست‌های او مخالف بوده و آن‌ها را در جهت تضعیف روابط بین آمریکا و رژیم اسرائیل ارزیابی می‌کرده است.

بنابراین، هیاهوی بین دو رهبر سیاسی به‌ویژه از سوی بایدن قابل درک است؛ بایدن که خود را یک صهیونیست می‌داند، دوست ندارد، سیاست‌های نتانیاهو باعث خلل در روابط راهبردی کشورش با رژیم‌صهیونیستی شود. البته فضای انتخاباتی هم در فشارهای دولت بایدن به نتانیاهو مؤثر است. اگرچه کاخ سفید همچنان اصرار دارد که هیچ تغییری در سیاست این کشور درخصوص حمایت از متحدش در واکنش به مقاومت فلسطین و غزه ایجاد نشده است و همچنان به پشتیبانی از رژیم‌صهیونیستی برای نابودی حماس و جهاد اسلامی ادامه خواهد داد.

نکته پایانی

همان‌طور که اختلاف‌نظرها و فشارهای آیزنهاور به بن گورین در سال 1957 / 1336 برای عقب‌نشینی از صحرای سینا، فشارهای جان اف کندی به بن گورین در سال 1962 / 1341 به‌دلیل سوءظن واشنگتن مبنی بر ساخت سلاح هسته‌ای رژیم صهیونیستی در دیمونا، فشارهای نیکسون در سال 1973 / 1352 به گلدا مایر برای قبول آتش‌بس با اعراب و ده‌ها اختلاف‌نظر بعدی میان طرفین، نتوانسته است روابط راهبردی تل‌آویو – واشنگتن را تضعیف کند، اختلاف‌نظر و فشارهای بایدن به نتانیاهو هم خللی در مناسبات راهبردی طرفین به وجود نخواهد آورد.