جعفر قناد باشی- کارشناس مسائل بین الملل

جنبش حماس با توجه به خطرات تهدیدات آمریکایی – صهیونیستی علیه امت عربی به‌طور عام و مسئله فلسطین به‌طور خاص که قدس، کرانه باختری، آوارگان فلسطینی، بلندی‌های اشغالی جولان و مزارع شبعا را هدف قرار داده است، با اهتمام ویژه‌ای خروجی و نتایج نشست وزرای خارجه عرب را پیگیری کرد و موضع وزرای خارجه کشورهای عربی در مخالفت با معامله قرن و پایبندی به حمایت از مواضع عربی در مقابله با طرح‌ها و توطئه‌ها علیه مسئله فلسطین را می‌ستاید.

حماس ضمن تأکید مجدد بر موضع خود در مخالفت با معامله قرن و دعوت برای مقابله با آن از تمامی راه‌های ممکن، تمامی گروه‌های فلسطینی را به وحدت و توافق بر سر رویکرد و نگرشی سیاسی و مبارزاتی به‌منظور حمایت از مقاومت و پایداری ملت فلسطین، تقویت توان آن برای مقابله با معامله قرن و خنثی کردن آن و کنار گذاشتن اختلافات و کشمکش‌های داخلی و اظهارات تنش‌زا در این شرایط سخت و حساس فرامی‌خواند.

رئیس دفتر سیاسی حماس در همایشی مشورتی با عنوان «در رویارویی با معامله قرن متحد هستیم» که در غزه در حال برگزاری است، اظهار داشت، طرح معامله قرن بر آمده از ناکجا آباد نیست بلکه نقشه‌ای از جانب بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی است.

اسماعیل هنیه با بیان اینکه برای اولین بار در تاریخ درگیری با ارائه طرحی به نام معامله قرن در پی پایان دادن به قضیه فلسطین برآمدند، افزود، به رسمیت شناختن قدس به عنوان پایتخت اسرائیل و به رسمیت شناختن حاکمیت این رژیم بر جولان اشغالی و همچنین چراغ سبز نشان دادن به اسرائیل برای سلطه بر کرانه باختری رود اردن، بخش‌هایی از این طرح به شمار می‌آید.

وی ادامه داد آنان در پی بازنگری در جغرافیایی سیاسی منطقه اند تا گروه‌های مقاومت را دشمن جهان عرب و اسلام معرفی کنند.

هنیه در ادامه تاکید کرد: اگر نیت‌ها و تصمیمات سیاسی داخل درست باشد می‌توانیم به وحدت برسیم و اوضاع داخلی را بهبود ببخشیم. در این مرحله به رویکرد و راهبرد متحد گروه‌های مختلف فلسطینی نیاز داریم.

اسماعیل هنیه رئیس دفتر سیاسی حماس در فراخوان هفته گذشته خود از کلیه طرف‌های فلسطینی خواست تا برای مقابله با طرح «معامله قرن» با یکدیگر متحد شوند و بدین منظور، آمادگی حماس را برای مذاکره فوری با این طرف‌ها اعلام کرد.

از دیدگاه رئیس دفتر سیاسی حماس، ایجاد وحدت بین گروه‌های فلسطینی، مقدمه لازم برای تأسیس دولتی قدرتمند و ملی با مشارکت همه این گروه هاست تا از تجزیه فلسطین جلوگیری و مانع از اجرای طرح استعماری «معامله قرن» شود. به عبارتی دیگر، راهبرد اصلی و محوری کنونی حماس در مواجهه با طرح «معامله بزرگ قرن»، وحدت و همگرایی میان همه گروه‌های فلسطینی است.

روشن است که اصلی‌ترین مخاطب جنبش حماس در این فراخوان وحدت، جنبش فتح است که در تشکیلات خودگردان فلسطینی نقش محوری را دارد، زیرا طی چند سال گذشته از اجرای توافق‌های متعددی که به منظور وحدت و همکاری میان این جنبش و جنبش حماس به امضا رسیده، خودداری کرده است. عبداللطیف القانوع سخنگوی حماس در این فراخوان جدید، از جنبش فتح خواسته تا برای تحقق وحدت ملی از طریق تقویت مشارکت گروه‌های فلسطینی در دولت وحدت ملی تلاش کند. به همین دلیل وی در موضع گیری رسمی خطاب به جنبش فتح گفته است: «از جنبش فتح می‌خواهیم تا به اقدام مشترک ملی برای مقابله با معامله قرن که هدفش از بین بردن مساله فلسطین است، بپیوندد.»

تحقق چنین امری، مستلزم آن است که کلیه گروه‌های فلسطینی به ویژه حماس و فتح در خصوص موضوعات راهبردی و محوری به دیدگاه‌های مشترکی دست پیدا کنند و با فائق آمدن برعوامل واگرایی داخلی و خارجی، در مسیر همگرایی مؤثر و عملی گام بردارند. تردیدی نیست که «جنبش اسلامی حماس» طی دودهه اخیر بیشترین بار مبارزاتی را در صحنه فلسطین بر دوش داشته و ضمن فعالیت و گرم نگاه داشتن جبهه‌های مبارزه با اشغالگران صهیونیست، معادلات نظامی و درپی آن معادلات سیاسی را به نفع فلسطینیان و به زیان رژیم صهونیستی تغییر داده است؛ به طوری که بنا به اعتراف مکرر رسانه‌های اسرائیلی، رژیم صهیونیستی هیچگاه در تاریخ ۷۰ ساله حیات خود از لحاظ نظامی اینگونه آسیب پذیر نبوده است. چنانکه در عرصه‌های کارشناسی، پیدایش چنین پدیده‌ای را از جمله عوامل اصلی اتکای بی اندازه اسرائیل به آمریکا و حتی آن را زمینه ساز اعلام طرح غیر قابل اجرای «معامله قرن» بشمار می‌آورند. از این زاویه نگرش، طرح «معامله قرن» بیش از آنکه طرحی تهاجمی و نشان دهنده موقعیت مستحکم برای رژیم صهیونیستی باشد، بیانگر ضعف و وانفعال صهیونیست هاست و با این هدف ترسیم شده تا موقعیت شکننده این رژیم را تثبیت کند. چراکه برخلاف حماس، این رژیم صهیونیستی است که طی دو دهه گذشته علاوه بر دو شکست بزرگی که در جنگ‌های جنوب لبنان متحمل شده، در چهار جنگ خود ساخته علیه حماس (جنگ‌های ۲۲ روزه – ۸ روزه – ۵۱ روزه و ۲ روزه) نیز شکست‌های فضاحت باری را متحمل شد و دستان را خود به نشانه پذیرش آتش بس بالا برد. به هر ترتیب، طرح معامله قرن به هر شکلی که تفسیر شود، طرحی نیست که بتواند به دغدغه خاطر اشغالگران صهیونیست پایان دهد و در عرصه عمل، موافقت اکثریت فلسطینیان را در پی داشته باشد، به ویژه که افکارعمومی در جهان عرب نیز تحت تأثیر حمایت‌های ابلهانه و تحریک آمیز «واشنگتن» از «تل آویو» طی ماه‌های اخیر به گونه خطرناکی تحریک شده و رژیم‌های ارتجاعی عرب را در همراهی آشکار با طرح معامله قرن دچار تردید جدّی کرده است که نشانه‌های این تردید یا به عبارت بهتر، هراس را می‌توان در تازه‌ترین بیانیه اتحادیه عرب در محکومیت این طرح استعماری بخوبی مشاهده کرد.

می‌توان گفت که تنها نقطه امید رژیم صهیونیستی برای به ثمر نشاندن طرح معامله قرن، وجود عناصری سازش کار در میان گروه‌های فلسطینی است که با پذیرش و امضای این طرح، راه بر رژیم صهیونیستی هموار کنند. در واقع اینجاست که علل دعوت اسماعیل هنیه رئیس دفتر سیاسی حماس از گروه‌های فلسطینی به ویژه گروه فتح، جهت هم افزایی با یکدیگر و برپایی تشکیلاتی منسجم برای مقابله با اجرای طرح معامله قرن آشکار می‌شود.