حمید خوش‌آیند – کارشناس مسائل منطقه

در خصوص تاثیر تحولات اخیر  سوریه بر جبهه مقاومت، نکات قابل توجهی وجود دارد که در ادامه به مهمترین آن‌ها می‌شود:

یک؛ محافل رسانه‌ای و سیاسی آمریکا و رژیم اسرائیل همچنان درصدد القاء این تصور هستند که سقوط دولت بشار اسد نشان داد که حضور و هزینه‎های ایران در سوریه بی‌فایده بوده است. اما واقعیت این است که جمهوری اسلامی ایران از حضور و هزینه‌هایی که در سوریه و در مقابله با داعش داشت، اصلاً پشیمان نیست.

حضور و هزینه‌کرد ایران در سوریه باید متناسب با «اقتضائات» و «ضرورت‌های» به‌وجودآمده و در زمان خود ارزیابی شود. حضور ایران در سوریه در اصل با هدف نابودی داعش بود که نتیجه‌اش رضایت‌بخش بود.

اگر جمهوری اسلامی ایران در آن مقطع در سوریه ورود نمی‌کرد و در مقابل داعش نمی‌ایستاد، امروز باید با ده‌ها برابر هزینه در داخل کشور و محیط پیرامون خود با داعش مقابله می‌نمود.

دو؛ کسانی که صحبت از تضعیف مقاومت اسلامی با سقوط بشار اسد می‌کنند، پیش‌فرض ذهنی‌شان بیشتر روی حزب‌الله و مقاومت فلسطین متمرکز است.

اولاً، دراین راستا، اگرچه با سقوط دولت بشار اسد، مسیرهای زمینی پشتیبانی از حزب‌الله با مشکلاتی می‌شود، اما اساساً خللی در بقاء و توانمندی آن به وجود نمی‌آورد. حزب‌الله در زمینه برخورداری از زیرساخت‌های نظامی و تولید حجم انبوه تسلیحات موشکی‌ و پهپادی با بردهای مختلف به مرحله «خودکفایی» رسیده است.

اینکه «آموس یادلین» رئیس سابق بخش اطلاعات نظامی رژیم اسرائیل تأکید می‌کند که حزب‌الله از توانایی‌های نظامی عظیمی برخوردار است و دارای زرادخانه موشک‌هایی است که از زرادخانه‌های کشورهای اروپایی مانند فرانسه و بریتانیا فراتر می‌رود، بسیار مهم است. بدون تردید این حجم از توانمندی نظامی چیزی نیست که تنها بر اثر ترانزیت از مسیر سوریه به وجود آمده باشد. 

حزب‌الله و حتی مقاومت فلسطین امروز به مرحله‌ای از «دانش و تکنولوژی» رسیده‌اند که می‌توانند تسلیحات لازم را تولید نموده و در اختیار داشته باشند. طبق گزارشی که روزنامه «یدیعوت آحارانوت» منتشر کرده است «در نبرد یک سال گذشته، حزب‌الله و مقاومت فلسطین به دانش مهندسی معکوس دست یافته و در حال تولید برخی از تسلیحات اسرائیلی از جمله نسخه مهندسی معکوس شده از موشک ضد تانک پیشرفته اسپایک است!»

ثانیاً، اگرچه مقاومت در گذشته و در شرایط خاصی، مبتنی بر سرزمین و سلاح تعریف می‌شد، اما امروز چنین رویکردی نسبت به مقاومت وجود ندارد. مقاومت شمول گسترده‌ای دارد و ابعاد و جنبه‌های گوناگونی از مقاومت سیاسی، بین‌المللی، حقوقی و … را در برمی‌گیرد.

مقاومت اسلامی از زمان شکل‌گیری، سرنوشت و بقاء خود را به اشخاص و دولت‌های خاص یا جغرافیا متکی نکرده است که اگر خود را به عنوان یک سخت‌افزار و متکی به اشخاص و دولت‌ها تعریف می‌کرد، سال‌ها قبل از بین رفته بود.

مقاومت اسلامی اساساً بر پایه یک ایدئولوژی، تفکر، باور عمیق و فراگیر و گفتمان مبتنی بر حمایت‌های عمدتاً غیردولتی و در شرایطی نامتقارن شکل گرفته و با تغییرات در دولت‌ها از بین نمی‌رود.

سه؛ تغییرات سیاسی در سوریه و سقوط بشار اسد از قدرت، به تنهایی نمی‌تواند معیاری برای ارزیابی عملکرد جمهوری اسلامی ایران در جبهه مقاومت اسلامی تلقی شود. دولت سوریه تنها یکی از «ارکان» آن را شامل می‌شد که نقش پشتیبانی و لجستیکی برای مقاومت لبنان را داشت.

از طرف دیگر شرایط به وجود آمده در سوریه نیز «ناپایدار» است و هنوز تحلیل و ارزیابی دقیقی از آینده تحولات کنونی آن وجود ندارد. آنچه مشخص است اینکه سوریه‌ی امروز شرایط کاملاً متفاوتی از سوریه دیروز دارد. از زمان استقلال سوریه تا کنون، این کشور اینچنین از سوی رژیم‌صهیونیستی و یکی از دولت‌های منطقه مورد هجمه و تحقیر واقع نشده بود.

خوش‌بینی رژیم‌صهیونیستی به آنچه که در سوریه رخ داد و در واقع خود یکی از «طراحان اصلی» آن است، در بلندمدت به «نتایج معکوس» منتهی می‌شود. جامعه و افکار عمومی سوریه تا همیشه نمی‌توانند نابودی توان نظامی و اشغال بیش از 450 کیلومتر مربع از خاک کشورشان توسط رژیم‌صهیونیستی را تحمل کنند. قطعاً در آینده‌ای نه چندان دور جامعه و نخبگان سوری و گروه‌های مختلف سیاسی، در مقابل رژیم اسرائیل قرار خواهند گرفت.

چهار؛ جبهه مقاومت، یک «جبهه» بزرگ با «ارکان» و جنبه‌های متنوع و مختلف است. دستاوردهای آن نیز باید در فلسطین، لبنان، یمن و سایر حوزه بررسی شود. به عنوان مثال، در طول بیش از یک سال گذشته شدیدترین، پرهزینه‌ترین، غیرانسانی‌ترین، نامتقارن‌ترین و طولانی‌ترین جنگ رژیم‌صهیونیستی نتوانست مقاومت لبنان و غزه را بشکند و آنها را وادار به تسلیم کند. آن‌هم در شرایطی که در این مدت آمریکا بیش از 25 میلیارد دلار کمک نظامی و اقتصادی و 125 هزار تن تسلیحات و بمب برای نابودی حماس و جهاد اسلامی در اختیار رژیم‌صهیونیستی قرار داده است.

با این‌همه کمک نظامی و حمایت اقتصادی، سیاسی، دیپلماتیک، حقوقی و غرب به رژیم اسرائیلی، این رژیم در نتیجه طوفان الاقصی و اقدامات ضدصهیونیستی جبهه مقاومت، امروز با ابعاد و اشکال جدیدی از تهدیدهای موجودیتی مواجه شده که تاکنون سابقه نداشته است.

در هر حال، جبهه مقاومت اسلامی در سختی به وجود آمده است، در شرایط تحریم و فشارهای سیاسی و … رشد کرده و در شرایط سخت به قدرت رسیده است و به رشد فزاینده خود ادامه خواهد داد.