علی آهنی*

سیاست ها و تصمیمات دور از انتظار و بعضا غیر قابل پیش بینی ترامپ که نوعا ناقض تعهدات بین المللی دولت های پیشین آمریکا بوده، اروپا را دچار بهت و گیجی نموده است. خروج ترامپ از توافق نامه پاریس در خصوص آب و هوا، خروج ترامپ از برجام، برقراری تعرفه های سنگین برای واردات فولاد و آلومینیوم از اروپا، در حالی که با چین کنار آمده و با گرفتن امتیازاتی از اعمال این تعرفه علیه این کشور خودداری نموده و همچنین رویکرد ترامپ در اجلاس گروه 7 در کانادا، شوک های یکی پس از دیگری را به دولتمردان اروپایی به ویژه فرانسه و آلمان که نوعا متحد آمریکا بوده اند وارد کرده و آن ها را به خشم آورده است.تصور ترامپ بر این بود که با خروج زود هنگام از برجام و افزایش تهدیدات تحریمی، جمهوری اسلامی ایران را در شرایط سختی قرار می دهد و احتمال می داد جمهوری اسلامی ایران بلافاصله در واکنش متقابل، تعهدات برجامی خود را زیر سوال برده و عملا آن را نقض نماید که در این صورت راه را برای ترامپ هموار می کرد تا ضمن منت گذاشتن و جلب رضایت رژیم صهیونیستی و عربستان بتواند با یارگیری و ایجاد اجماع نه فقط در بین اعضای 5+1 بلکه در سطح وسیع تر تحریم ها و فشارهای سنگین تر و گسترده تری را علیه جمهوری اسلامی ایران اعمال کند و راه را برای تحقق سریع تر اهدافش در قبال جمهوری اسلامی ایران در زمینه هسته ای، موضوع موشک های بالستیک و کاهش نفوذ جمهوری اسلامی ایران هموار نماید.

لیکن واکنش سنجیده جمهوری اسلامی ایران در خریدن زمان و پرتاب توپ به زمین متحدین آمریکا در گروه 5+1 برای جبران مافات تصمیم خروج ترامپ از برجام و مشروط کردن حفظ برجام به اقدامات جبرانی و تضمینی اروپا در قبال جمهوری اسلامی ایران و تحرک سیاسی سریع و شروع مذاکرات در این زمینه در سطوح مختلف با اعضای گروه 5+1 منهای آمریکا، که مواضع منتقدانه ای را از سوی متحدین آمریکا نسبت به ترامپ به دنبال داشت،  ترامپ را به انزوا کشاند. تحلیل گران غربی با اشاره به این که رویکرد ترامپ می تواند زمینه را برای بهره برداری بیشتر چین فراهم کرده موجب غلتیدن بیشتر ایران به سوی چین و نیز منجر به خطر اشاعه هسته ای در منطقه شود از این امر ابراز نگرانی و انتقاد کرده اند.

با توجه به ناکامی ترامپ در تحقق هدفی که  با خروج از برجام دنبال می کرد، وی دست به بازی جدیدی زد و با اعلام آمادگی مذاکره جامع با ایران، سعی کرد با شگردهای خاص خود جمهوری اسلامی ایران را در افکار عمومی داخل و خارج تحت فشار سیاسی تبلیغی قرار دهد. لیکن پاسخ محکم  سخنگوی وزارت امور خارجه در این رابطه بدون آن که صریحا هر گونه مذاکره با آمریکا را رد نماید، آن را تا زمانی که دولت آمریکا با زبان تهدید و قلدر مآبی برخورد کند غیر ممکن اعلام کرد موجب شد که توپ مجددا به زمین ترامپ برگردد.

به نظر می رسد مجموعه تحولات و به خصوص نتیجه نا مطلوب اجلاس گروه 7 که موجب سرخوردگی و تحقیر متحدین آمریکا در گروه 5+1 شده فرصت مغتنمی برای جمهوری اسلامی ایران فراهم کرده که بتواند اروپایی ها را به مقاومت بیشتر و برداشتن گام های جدی تر برای جبران ضایعات خروج ترامپ از برجام ترغیب نماید.

سفیر پیشین ایران در فرانسه*