دکتر عبدالرضا فرجی راد*

پیگیری این سیاست از سوی فرانسوی ها باعث شد تا به نحوی فشارها روی بشار اسد و کناره‌گیری او از قدرت نیز کاهش یابد. این رویکرد بیانگر آن بود که آنها می‌خواهند با ایران نیز همکاری کنند. اما از همان زمان، شاهد بروز دو سیاست در فرانسه هستیم که در جدل با یکدیگرند؛ نخست طرفداران ماکرون که معتقدند باید با ایران همکاری کرد. همچنانکه در ماه‌های نخست ریاست جمهوری ماکرون این جناح دست برتر را داشتند. اما جناح مقابل که از زمان نیکولا سارکوزی شکل گرفتند و سپس در دوره اولاند تقویت شده‌ و به عنوان نئوکان شناخته می‌شوند، تلاش‌شان این است که سیاست‌های فرانسه تغییری نکند و با سیاست‌های ایالات متحده آمریکا همراهی داشته باشد. در مورد ایران نیز این جناح خواهان فشار بر تهران هستند. لذا چند ماهی است که شاهد تشدید کش‌وقوس در فرانسه میان دو جناح هستیم. اما به نظر می‌رسد که طی چند هفته اخیر، نئوکان‌ها توانسته‌اند بر جناح ماکرون در دستگاه دیپلماسی و سیاست خارجی فرانسه اثرگذار باشند. به‌ویژه اینکه ماکرون بعد از سفر  به آمریکا و ملاقات‌هایی که با دونالد ترامپ، رئیس جمهوری این کشور داشت تاحدودی مواضعش تغییر کرد. همچنین شاهد بودیم که طی یکی دو ماه گذشته واشنگتن فشارهایش بر برجام را بیشتر و کاخ سفید سرنوشت برجام را به کنگره محول کرده است. لذا آمریکا و نئوکان‌های داخل فرانسه توانستند کاخ الیزه را تاحدودی تحت تاثیر قرار دهند تا‌جایی‌که ماکرون نیز از سیاست‌ها و مواضع نیکی هیلی، نماینده آمریکا در سازمان ملل مانند کنترل برنامه موشکی یا نفوذ منطقه‌ای ایران حمایت می‌کند. این سیاست‌ها با سیاست‌های عربستان و رژیم اسرائیل نیز همخوانی دارد. البته بهانه‌هایی را نیز از سوی طرف فرانسوی شاهد هستیم مبنی بر اینکه آنها درباره مسئله موشکی یا منطقه صحبت‌هایی می‌کنند تا برجام حفظ شود. این در حالی است که آنها با مطرح کردن چنین مسائلی باعث تضعیف برجام می‌شوند. چرا که ایران نمی‌تواند از مسائل دفاعی خود عبور کند و مسئله موشکی ایران نیز کاملا در حوزه مسائل دفاعی است. علاوه بر آنکه، مسائل دفاعی ایران قابل مذاکره نیست اگر نگاهی به منطقه داشته باشیم این مسئله که چرا ایران روی توسعه توان دفاعی‌اش تاکید دارد مشخص می‌شود. امروز سعودی‌ها صدها میلیارد سلاح از دیگر کشورها همچون آمریکا خریداری کرده‌اند؛ ایران از جانب اسرائیل مورد تهدید است؛ افزایش نیروی نظامی آمریکا در شرق ایران نیز خود جنبه تهدیدی دارد. در این شرایط اگر ایران در زمینه موشکی پیشرفت‌هایی داشته باشد کاملا قابل توجیه است. زیرا حتی کشورهای کوچک عربی مانند امارات، بحرین و قطر نیز خود را مجهز به آخرین سلاح‌ها کرده‌اند.

در نتیجه همانگونه که بارها مقامات ایران اعلام کرده‌اند نمی‌خواهند و نباید مسائل دفاعی‌مان مورد مذاکره قرار گیرد. در این شرایط که برخی طرفین مثل آمریکا و فرانسه خواهان مذاکرات موشکی هستند و ایران آن را نمی‌پذیرد، شاهد فشار بر برجام و حتی از دست رفتن کارکرد آن خواهیم بود.

در این رابطه شاهد هستیم که یک روز فلان بانک تحریم می‌شود و روز دیگر رئیس توتال مصاحبه می‌کند که اگر فشارهای آمریکا افزایش یابد در قراردادشان تجدیدنظر خواهند کرد.

به‌طور کلی در چند هفته اخیر شاهد کاهش سرمایه‌گذاری‌ها در ایران بودیم. لذا سیاستی که ماکرون به عنوان رهبر سیاسی اروپا در قبال ایران اتخاذ کرده، سیاست اشتباهی است. ضمن اینکه این نوع سیاست به جنجال‌آفرینی‌های عربستان در منطقه کمک می‌کند. در حالی که اگر منطقه خاورمیانه بی‌ثبات شود، مانند گذشته‌های نزدیک که تروریست‌ها از کشورهایی چون سوریه، عراق، لیبی و … همراه پناهنده‌ها وارد کشورهای اروپایی چون فرانسه می‌شدند و آنجا را ناامن می‌کردند باز هم شاهد آن خواهیم بود که تروریسم وارد اروپا شود و امنیت آنجا را تحت‌الشعاع قرار دهد.

ماکرون در ابتدای روی کار آمدن، سیاست درستی را در پیش گرفته بود و باید همان روند را ادامه دهد. امروز اگر طرف فرانسوی یا آمریکایی مدعی هستند که باید برنامه موشکی ایران متوقف شود، تهران نیز می‌تواند این خواسته را مطرح کند که باید دیگر کشورهای منطقه هم خرید سلاح را متوقف کنند و به طور خاص فرانسه نیز به عربستانی که کشتار علیه مردم یمن به‌راه انداخته دیگر سلاح نفروشد. درواقع چنین درخواست‌ها و روندهایی باید منطقی باشد، چرا که در قرن بیست و یکم مردم به خوبی پشت صحنه مسائل سیاسی و امنیتی را درک می‌کنند.

سفیر پیشین ایران در نروژ*