محمد زارع/ پژوهشگر مرکز تحقیقات استراتژیک

این سه دیدگاه اصلی عبارتند از:

1. کره شمالی به عنوان سرمایه استراتژیک برای چین

برخی از تحلیل گران چینی معتقدند که این کشور همچنان می بایست کره شمالی را به عنوان یک اولویت و سرمایه استراتژیک برای خود نگه دارد و حتی این نگهداشت را به یک سطح بالاتر نیز ارتقا دهد. چنانکه کره شمالی را می توان به عنوان یک “گروگان” نیز مورد استفاده قرار داد. به عنوان مثال Zhou Xiaojia از دانشگاه فودان بیان میدارد که حتی اگر چین به صورت کاملا آشکار از کره شمالی حمایت نکند اما در عین حال نمی تواند چشم خود را بر کره شمالی ببندد، چرا که دشمن دشمن ما در واقع می تواند دوست ما باشد. وی همچنین اظهار می کند که همانطور که آمریکا تایوان را به عنوان یک سرمایه استراتژیک نگریسته و همواره تلاش نموده تا از آن به عنوان تهدیدی برای چین استفاده نماید، چین هم می تواند چنین نگاهی را به کره شمالی داشته و از این کشور به عنوان کارت بازی مهمی برای تهدید آمریکا استفاده نماید. لذا بر این اساس می توان گفت که بحران کره شمالی در یک سطح می تواند بازی دو قدرت بزرگ چین و آمریکا برای استفاده موثر از کارت های بازی خود و تغییر در ظرفیت این کارت های بازی باشد. پروفسور شن دنگ لی  در یاداشتی با عنوان توسعه سلاح های هسته ای کره شمالی می تواند ایجاد کننده صلح جهانی باشد تاکید دارد که کره شمالی برنامه هسته ای خود را رها نخواهد کرد چرا که رها نمودن این برنامه به معنای رها کردن ” رویای کره شمالی ” است و همچنین تسلیحات هسته ای کره شمالی می تواند نوید بخش صلح و ثبات منطقه ای و بین المللی در آینده باشد و نهایتا به حفظ وضعیت موجود در شمال شرق آسیا که گزینه مطلوب چین است نیز یاری رساند. از این رو وی معتقد است که تسلیحات هسته ای در واقع ضامن بقا و امنیت ملی کره شمالی و همچنین یک ابزار مهم چانه زنی دیپلماتیک برای این کشور محسوب می شود. در تداوم همین فرایند، پروفسور Qiu Meirong بیان می دارد که برنامه و سلاح های هسته ای در واقع یک جادو و معجزه ای برای بقا و ماندگاری کره شمالی است. وی تاکید می کند که رها سازی برنامه هسته ای سوریه ، عراق، لیبی و اتفاقاتی که پس از این رهاسازی در این کشورها افتاد تجربیات خوبی در اختیار پیونگ یانگ گذاشت که برنامه تسلیحات هسته ای خود را به عنوان یک گزینه خردمندانه دنبال نماید. از این رو وی نیز ماندگاری و بقای کره شمالی را به عنوان کانون مباحث خود و همچنین شاخصی که به تداوم وضعیت موجود در شمال شرق آسیا کمک می نماید بر می گزیند. در این دیدگاه همچنین کره شمالی به عنوان ” یک حایل استراتژیک نظامی ” سودمند برای چین در نظر گرفته می شود. حایلی که هنوز ارزش استراتژیک خود را برای چین از دست نداده است.

2. کره شمالی به عنوان سرمایه منفی برای چین

علاوه بر نگاه فوق که کره شمالی را یک سرمایه استراتژیک هم در ابعاد منطقه ای و هم در ابعاد بین المللی و به خصوص رقابت با امریکا می نگرد، بینش های مخالف دیگری نیز وجود دارد که معتقد است کره شمالی یک همسایه غیر تابع است و دیگر ارزش استراتژیک سابق را ندارد. به عنوان مثال Rong Jian در این ارتباط اظهار می دارد که سیاست  ترحم جامعه بین الملل نسبت به کره شمالی، فضای استراتژیک گسترده­ای برای کره شمالی و موفقیت این کشور برای تکمیل پروژه هسته ای شدن خود فراهم نموده است. از این منظر، گسترش این فضای استراتژیک نه تنها نمی تواند مطلوب چین باشد بلکه می تواند در اینده امکان تمرد کره شمالی نسبت به چین را نیز افزایش دهد. از طرف دیگر وی بیان می دارد که در حال حاضر شهرهای بزرگ چین مانند پکن، شانگهای، گوانژو، ووهان، شیان و … در تیررس سلاح های هسته ای کره شمالی است و این وضعیت در واقع بزرگترین و جدی ترین تهدید استراتژِیک چین پس از مواجهه این کشور با شوروی سابق می باشد. به همین دلیل وی تاکید دارد که بخش زیادی از اهداف استراتژیک کره شمالی تاکنون محقق شده است و به همین جهت سیاست ترحم نسبت به کره شمالی می بایست هرچه سریعتر رها و کنار گذاشته شود. پروفسور Zhu Feng کارشناس امنیت شرق اسیا از موسسه روابط بین الملل دانشگاه نانجینگ در مصاحبه ای بیان می دارد کره شمالی در حال حاضر به تهدیدی اساسی برای چین تبدیل شده است. وی تاکید می کند که کره شمالی با برخورداری از سلاح هسته ای، شبه جزیره کره را در وضعیت خطرناکی قرار داده است و از این رو هر گونه منازعه نظامی یقیننا امنیت مرزهای چین را به مخاطره خواهد انداخت. وی وضعیت تهدید و بحران در شبه جزیره کره را جدی می داند و از این رو به همکاری چین و آمریکا البته با مدیریت پکن تاکید بیشتر می نماید. وی همچنین بیان می دارد که برای سال ها کره شمالی در چین به عنوان ” منطقه حایل نظامی” شناخته می شد اما وی تاکید دارد که این “سرمایه منفی” می بایست رها شود. همچنین Deng Yumin در مقاله ای در فایننشنال تایمز با عنوان بحران کره شمالی و ریسک هایی که این مسئله برای چین دارد، تاکید می کند که آزمایش های هسته ای کره شمالی اولا ریسک های استراتژیک منطقه ای را افزایش داده و ثانیا پیچیدگی محیط ژئوپلیتیک چین را نیز بیش از گذشته نموده است. وی در پایان مقاله خود نتیجه گیری می کند که افزایش ریسک های استراتژیک منطقه ای و همچنین افزایش پیچیدگی محیط امنیتی شمال و شمال شرق اسیا، این منطقه را به ” بشکه باروت ” تبدیل کرده است.

3. تشدید فشارها و همکاری با قدرت­های بزرگ علیه کره شمالی

Sun Xingjie از دانشگاه جیلین چین بیان می دارد که تداوم سریع برنامه هسته ای کره شمالی، محیط امنیتی شمال و شمال شرق آسیا را با پیچیدگی های بسیار زیادی روبرو ساخته است. وی تاکید دارد که قدرت های بزرگ در حال حاضر می بایست مشاجرات لفظی را پایان داده و تلاش نمایند تا یک راه حل عملی برای حل این بحران پیچیده پیدا نمایند. در همین رابطه Chen Dongxiao از موسسه مطالعات بین الملل شانگهای در یادداشتی با عنوان ضرورت تشکیل یک جبهه متحد برای حل بحران کره شمالی بر همنوایی و مسئولیت پذیری بیشتر تمام طرف های درگیر در این بحران تاکید دارد و معتقد است که تنها از این طریق است که می توان گام های مناسبی برای حل این بحران برداشت. از همین رو وی سیاست “دو سویه” یعنی تلاش چین برای تعلیق برنامه هسته ای کره شمالی و به دنبال آن تشویق دو کشور کره شمالی و آمریکا برای ورود به به گفتگوهای سازنده و همچنین همراهی چین با تحریمات اقتصادی وضع شده علیه کره شمالی را تجویز می نماید. Fu Ying  سفیر سابق چین در استرالیا و همچنین انگلستان در یادداشتی که در 29 سپتامبر 2017 منتشر کرده است در همین راستا بیان می دارد که امریکا تمایل کامل خود برای حل مسئله کره شمالی را نشان نمی دهد و از این رو چین باید تلاش بیشتری برای نزدیکی آمریکا و کره شمالی به منظور درک بهتر نگرانی هایی یکدیگر، انجام دهد. وی همچنین بر این نکته تاکید می نماید که تحریم های بیشتر اقتصادی تاثیری بر مهار کره شمالی نخواهد داشت، بلکه باعث خواهد شد تا روابط این کشور با چین نیز بیش از گذشته تخریب شود. شاید بتوان سفر مقامات کره شمالی به روسیه در اواخر ماه سپتامبر 2017 را در راستای تلاش این کشور برای نزدیکی به مسکو به موازات افزایش اختلافات پیونگ یانگ با پکن تفسیر نمود.