اسماعیل هنیه، رئیس دفتر سیاسی جنبش حماس در نشستی با گروه‌های فلسطینی، طرح پیشنهادی برای حل اختلافات با فتح و تحقق وحدت ملی را پذیرفت. هنیه در این نشست گفت: «موافقت جنبش حماس را با طرح ابتکاری وحدت و پایان اختلافات که توسط گروه‌های فلسطینی پیشنهاد داده شده، اعلام می‌کنیم. ما برای اجرایی شدن این طرح تمامی امکانات را در اختیار گروه‌های فلسطینی قرار می‌دهیم و امیدواریم جنبش فتح نیز با این طرح موافقت کند». حسن هانی‌زاده، کارشناس مسائل منطقه در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی به بررسی این طرح، موانع پیش‌روی و چشم‌انداز آن پرداخته است.

آنچه در ادامه می‌خوانید، متن کامل این گفتگوست:

پرسش: مطرح شدن طرح آشتی ملی میان فتح و حماس در برهه فعلی را چطور ارزیابی می‌کنید؟

اسماعیل هنیه، رئیس‌دفتر سیاسی حماس مسئله آشتی ملی را در شرایطی مطرح کرد که اوضاع داخلی فلسطین و همچنین تلاش رژیم‌های مرتجع عرب برای رابطه با اسرائیل به شدت بحرانی شده است. از سوی دیگر طرح بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر رژیم صهیونیستی برای اشغال مجدد کرانه غربی شرایط کاملا دشواری برای فلسطین ایجاد کرده است. به همین دلیل و با توجه به اینکه تشکیلات خودگردان پس از سال‌ها مذاکره بی نتیجه با رژیم صهیونیستی دچار انزوای سیاسی شده لذا راه حل معقول این است که همه جریان‌های سیاسی فلسطین اختلافات خود را کنار بگذارند و جبهه مشترکی را برای تقابل با هژمونی رژیم صهیونیستی تشکیل دهند. به همین دلیل اسماعیل هنیه موضوع آشتی ملی را به عنوان راهبردی جدید برای تقابل با رژیم صهیونیستی مطرح کرد.

پرسش: مسئله معامله قرن و اهداف پشت‌پرده آن تا چه حد باعث شد که گروه‌های فلسطینی به فکر آشتی ملی بیفتند؟

مسئله معامله قرن یک تجربه کاملا مهم است که ملت فلسطین در طول دو سال اخیر با آن مواجه شده است. اگر همکاری و تقابل یکدست جریان‌های سیاسی فلسطین با طرح معامله قرن نبود، بدون شک این طرح عملیاتی می‌شد و راه برای پایان دادن به حاکمیت تشکیلات خودگردان هموار می‌شد؛ لذا اگر تظاهرات گسترده ملت فلسطین و پایداری برخی کشورهای اسلامی مانند ایران و عراق برای مقابله با طرح معامله قرن نبود، اکنون این طرح عملیاتی می‌شد و مسئله تشکیل دولت مستقل فلسطینی به حاشیه رانده می‌شد. همچنین بحث معامله قرن برای گروه‌های فلسطینی لزوم وحدت و یک‌پارچگی را بیش از پیش مطرح ساخت.

پرسش: چه موانعی بر سر راه تحقق طرح آشتی ملی وجود دارد؟

بدون شک بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی تلاش خواهند کرد که بار دیگر بین این دو جنبش شکاف ایجاد کنند. از جمله تلاش محمد دحلان، وزیر امنیت ملی سابق فلسطین برای به دست گرفتن قدرت، تهدید جدی برای این آشتی ملی تلقی می‌شود.

چرا که دحلان تلاش دارد بین دو جریان تفرقه ایجاد کند و وی فردی است که مواضعش به اسرائیل، عربستان و امارات نزدیک است، لذا دحلان در تلاش است به عنوان نیروی سوم قدرت را در اراضی اشغالی به دست بگیرد.

پرسش: آیا ممکن است نگاه و روابط متفاوت فتح و حماس به برخی کشورهای منطقه‌ای همچون عربستان، امارات و آمریکا مانعی بر سر راه آشتی ملی باشد؟

جنبش فتح به دنبال استفاده از ظرفیت عربستان، امارات، مصر و آمریکا است تا بتواند به حاکمیت خود ادامه دهد؛ در حالیکه حماس به این نتیجه رسیده که این کشورها نمی‌توانند کمکی به حل بحران فلسطین داشته باشند بلکه عامل بحران فلسطین هستند. لذا ممکن است که این مواضع متفاوت و دخالت کشورهای خارجی موانعی بر سر راه آشتی ملی ایجاد کند چرا که رژیم‌های مرتجع مایل نیستند که بین حماس و فتح آشتی شکل بگیرد.

پرسش: چه چشم‌اندازی برای آشتی بین فتح و حماس می‌بینید؟

مسئله آشتی فتح و حماس طی دو دهه گذشته همواره مطرح بوده و هرگاه جنبش فتح با چالش‌های داخلی و بین‌المللی مواجه می‌شد به سمت آشتی با حماس تمایل پیدا می‌کرد. بارها روابط این دو جریان سیاسی مهم دچار فرازوفرودهای زیادی شده بود، اما شرایط فعلی اراضی اشغالی با گذشته تفاوت کرده و انتظار می‌رود که آشتی ملی بین فتح و حماس از قوام بیشتری برخوردار باشد.