شورای راهبردی آنلاین-رصد: با گذشت چند ماه از آغاز جنگ آمریکا و ایران، و در حالی که آتشبسی که به سختی یک ماه دوام آورده بود، در حال فروپاشی است، دلیل چندانی ندارد که باور کنیم مسیر این درگیری به زودی تغییر خواهد کرد. بازارهای نفت و مصرفکنندگان باید برای بدترین سناریوهای ممکن آماده شوند و بپذیرند که اکنون «وضعیت عادی» خیالی متعلق به گذشته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحولات اخیر در جغرافیای سیاسی غرب آسیا، از افزایش تنشها در خلیج فارس تا تحرکات موشکی و پهپادی در دریای سرخ و هشدار اخیر کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره تهدید آزادی کشتیرانی، نشاندهنده یک تغییر الگوی کلیدی است؛ جنگ آمریکا و ایران از صورت یک تقابل منطقهای و محلی خارج شده و دو گذرگاه حیاتی برای اقتصاد جهان یعنی تنگه هرمز و تنگه بابالمندب را به یکدیگر پیوند داده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «متخصصان برنامهریزی نظامی در چین، چندین دهه است که لجستیک را عامل تعیینکننده در هرگونه عملیات علیه تایوان و در سراسر منطقه وسیع ایندوپاسیفیک در نظر گرفتهاند. حفظ عملیات گسترده در سراسر تنگه تایوان مستلزم جابهجایی و تأمین نیروها تحت فشار شدید خواهد بود که این امر لجستیک را هم به یک آسیبپذیری حیاتی و هم به یک اولویت برای اصلاحات تبدیل میکند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سه سال پیش، واشنگتن بر این باور بود که با محدود کردن دسترسی چین به نیمههادیهای پیشرفته، میتواند برتری فناوری آمریکا را حفظ کند. اما این شرطبندی آنگونه که طراحانش انتظار داشتند پیش نرفته است. صنعت تجهیزات ساخت نیمههادی چین به سطحی از بلوغ رسیده که چند سال پیش، تصور آن نیز دشوار بود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیشرفت فوتبال مراکش نمونهای از تحولی است که سالها دور از توجه رسانهها شکل گرفت. صعود این کشور به نیمهنهایی جام جهانی ۲۰۲۲ و تساوی برابر برزیل در جام جهانی ۲۰۲۶، نتیجه سرمایهگذاری بلندمدت در زیرساختها، آموزش و توسعه نهادی بود، نه یک اتفاق یا شگفتی. همین الگو در حوزه هوش مصنوعی نیز در حال تکرار است و خاورمیانه در مرکز این تحول قرار دارد.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: با گذشت چند ماه از آغاز جنگ آمریکا و ایران، و در حالی که آتشبسی که به سختی یک ماه دوام آورده بود، در حال فروپاشی است، دلیل چندانی ندارد که باور کنیم مسیر این درگیری به زودی تغییر خواهد کرد. بازارهای نفت و مصرفکنندگان باید برای بدترین سناریوهای ممکن آماده شوند و بپذیرند که اکنون «وضعیت عادی» خیالی متعلق به گذشته است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحولات اخیر در جغرافیای سیاسی غرب آسیا، از افزایش تنشها در خلیج فارس تا تحرکات موشکی و پهپادی در دریای سرخ و هشدار اخیر کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره تهدید آزادی کشتیرانی، نشاندهنده یک تغییر الگوی کلیدی است؛ جنگ آمریکا و ایران از صورت یک تقابل منطقهای و محلی خارج شده و دو گذرگاه حیاتی برای اقتصاد جهان یعنی تنگه هرمز و تنگه بابالمندب را به یکدیگر پیوند داده است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «متخصصان برنامهریزی نظامی در چین، چندین دهه است که لجستیک را عامل تعیینکننده در هرگونه عملیات علیه تایوان و در سراسر منطقه وسیع ایندوپاسیفیک در نظر گرفتهاند. حفظ عملیات گسترده در سراسر تنگه تایوان مستلزم جابهجایی و تأمین نیروها تحت فشار شدید خواهد بود که این امر لجستیک را هم به یک آسیبپذیری حیاتی و هم به یک اولویت برای اصلاحات تبدیل میکند.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سه سال پیش، واشنگتن بر این باور بود که با محدود کردن دسترسی چین به نیمههادیهای پیشرفته، میتواند برتری فناوری آمریکا را حفظ کند. اما این شرطبندی آنگونه که طراحانش انتظار داشتند پیش نرفته است. صنعت تجهیزات ساخت نیمههادی چین به سطحی از بلوغ رسیده که چند سال پیش، تصور آن نیز دشوار بود.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیشرفت فوتبال مراکش نمونهای از تحولی است که سالها دور از توجه رسانهها شکل گرفت. صعود این کشور به نیمهنهایی جام جهانی ۲۰۲۲ و تساوی برابر برزیل در جام جهانی ۲۰۲۶، نتیجه سرمایهگذاری بلندمدت در زیرساختها، آموزش و توسعه نهادی بود، نه یک اتفاق یا شگفتی. همین الگو در حوزه هوش مصنوعی نیز در حال تکرار است و خاورمیانه در مرکز این تحول قرار دارد.»
به دنبال آغاز عملیات نظامی ترکیه در شمال سوریه علیه کردها، بسیاری از کشورهای جهان در شرق و غرب با هدف کاهش تنش در این منطقه فعال شدند و رایزنیهایی با رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه داشتند.
اما شاید در این بین ایران و روسیه بیش از دیگر کشورها توانستند در خصوص تحولات سوریه نقشآفرین باشند؛ چراکه شاهد بودیم سهشنبه ۳۰ مهرماه طی دیداری که میان ولادیمیر پوتین و رجب طیب اردوغان در شهر سوچی در روسیه برگزار شد دو طرف در مورد سوریه به توافقاتی دست یافتند. در همین رابطه، وزارت دفاع ترکیه طی بیانیهای اعلام کرد: «در این مرحله جز منطقه عملیات چشمه صلح، هیچ نیازی به انجام عملیات جدید نیست.» این در حالی است که پیشتر رهبران فرانسه و آلمان نیز برای رایزنی با اردوغان اعلام آمادگی کرده بودند. در رابطه با اهداف و نگرانیهای اروپا از ناامنی در سوریه و همچنین قدرت نقشآفرینی آنها به چند مورد میتوان اشاره کرد.
اولا تحولاتی که در سوریه پیش آمده و اقداماتی که رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه برای پر کردن خلا خروج نظامیان آمریکایی از سوریه طی چند هفته گذشته در پیش گرفته به نوع دیگری ضعف و استیصال دولتهای اروپایی را در پیشبرد اهداف سیاسی و امنیتشان در خاورمیانه به صورت آشکار نشان داد. به خصوص فرانسه که ادعای نفوذ منطقهای در خاورمیانه را به دلیل سوابق استعماریاش داشت درعمل نشان داد که در قبال تحولات منطقه به هیچ وجه نمیتواند یک کنشگر فعال در مدیریت بحرانهای منطقهای بویژه منطقه خاورمیانه باشد.
از این رو، رویارویی دولتهای اروپایی در قبال اقدامات اردوغان ضعف آنها را کاملا آشکار کرد. از سوی دیگر نباید از نظر دور داشت که ترکیه دومین قدرت نظامی ناتو است و یک موقعیت استراتژیک دارد. اروپا نیز به خوبی نسبت به این مسئله آگاه است که اگر بخواهد با ترکیه وارد یک تنش سیاسی جدی شوند میتواند تبعات امنیتی و سیاسی در حوزههای مختلف برایشان به همراه داشته باشد. از جمله مهمترین این تهدیدات عزیمت موج پناهجویان به اروپا در سال ۲۰۱۶ و تهدیدات گروههای تکفیری-تروریستی به خصوص گروه داعش علیه کشورهای اروپایی بود.
لذا اگر ترکیه بخواهد در این زمینهّها تهدیداتی را متوجه دولتهای اروپایی کند، آنها عملا ابزاری برای مقابله با این تهدیدها ندارند. موج پناهجویان به سمت اروپا به خوبی این مسئله را نشان داد که اروپا به شدت به لحاظ امنیتی به آنکارا وابسته است. به همین دلیل ما شاهد رویکرد محافظهکارانه دولتهای اروپایی در قبال تصمیم اردوغان برای حمله به سوریه بودیم و مشاهده کردیم که آنها تلاش داشتند با رایزنی و گفتگو از شدت تنشها در حملات ترکیه به شمال سوریه بکاهند و همزمان از افزایش تنش در روابط خود با ترکیه جلوگیری کنند.
در مقابل این رفتار کشورهای اروپایی، شاهد فعال تر شدن نقش روسیه در سوریه هستیم. هرچند این مسئله خیلی مورد انتظار و میل دولتهای اروپایی نیست اما به هر حال کنشگری روسیه در سوریه کاملا مشهود است و در مقابل نقش دولتهای اروپایی در این زمینه هر روز کمرنگتر از گذشته میشود.
در رابطه با ابزارهای کشورهای اروپایی در مقابل ترکیه نیز باید گفت که طی سالهای گذشته آنها همواره تلاش داشتند تا از ابزار عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا و یا تعلیق روند مذاکرات عضویت این کشور علیه اردوغان استفاده کنند. ولی این ابزار امروز کارکرد مدنظر اروپا را از دست داده است. چرا که ترکیه با این واقعیت مواجه شده که دولتهای غربی بیش از آنکه به دنبال پذیرش این کشور در اتحادیه اروپا باشند در پی استفاده از ظرفیتهای سیاسی-اقتصادی-امنیتی آنکارا و موقعیت جغرافیایی این کشور در پیشبرد اهداف سیاست خارجی و امنیتی خودشان هستند.
دولت اردوغان نشان داد که ترکیه ظرفیت بالایی به لحاظ استراتژیکی و اقتصادی دارد که به موجب آن، دولتهای اروپایی توان نادیده گرفتن این موقعیت را ندارند. در تحولات اخیر در سوریه نیز مشخص شد که عملا دولتهای اروپایی ابزاری برای فشار بر دولت ترکیه ندارند. لذا مشاهده میکنیم که آنها در روند تحولات منطقه نیز نتوانستند نقشآفرینی داشته باشند و این روسیه و ایران بودند که توانستند نقش بسزایی در سمت و سو دادن به این تحولات ایفا کنند.
0 Comments