رئیس شورای اتحادیه اروپا روز دوشنبه ۲۸ اکتبر از پذیرفته شدن درخواست لندن نسبت به تمدید خروج این کشور از آن اتحادیه خبر داده است. اتحادیه اروپا درعین حال اعلام کرده است که طرح برگزیت می‌تواند زودتر از سر رسیدن این دوره سه ماهه اجرا شود. مهلت خروج انگلیس بدون حصول هیچگونه توافقی ۳۱ اکتبر (۹ آبان ماه) بود. تمدید این مهلت تا ۳۱ ژانویه ۲۰۲۰ (۱۱ بهمن ماه) اعلام شد. علی بیگدلی، استاد دانشگاه و کارشناس مسائل اروپا در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی به بررسی ابعاد و پیامدهای این موضوع پرداخته است.

پرسش: اخیرا اتحادیه اروپا برای سومین بار با درخواست بریتانیا مبنی بر تمدید ضرب‌الاجل برگزیت تا پایان ژانویه موافقت کرد. به نظر شما این ضرب‌الاجل می‌تواند گره کور برگزیت را باز کند؟

به نظر نمی‌رسد که این ضرب‌الاجل گره برگزیت را باز کند. البته در آخرین سخنرانی امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه در اتحادیه اروپا وی اعلام کرد که فکر نمی‌کند ضرورت داشته باشد تا به انگلیس فرصت دیگری بدهند؛ ولی ظاهرا نگاه‌شان به موضوع تغییر کرده و احتمالا دلیل آن این است که اتحادیه اروپا خیلی علاقه‌مند نیست که انگلیس از اتحادیه جدا شود و در کنار آمریکا قرار بگیرد. اگرچه اتحادیه اروپا از عملکرد چند سال گذشته بریتانیا رضایت ندارد اما مایل هم نیست که این کشور با برگزیت به آمریکا نزدیک‌تر شود.

این فرصت نیز بدان جهت به بریتانیا داده شده که شاید شرایط تغییر کند و این کشور در اتحادیه باقی بماند و یا به شکل حداقلی حضور داشته باشد.

ولی اینکه آیا در پایان ژانویه این اقدام عملی خواهد شد یا خیر باید گفت که بریتانیا دو راه بیشتر پیش روی خود ندارد. یعنی حتی اگر انتخابات زودهنگام در انگلیس برگزار شود و هر کدام از دو حزب عمده این کشور به پیروزی برسند باز هم به نظر نمی‌رسد که دو راه بیشتر پیش‌ روی احزاب انگلیسی قرار داشته باشد؛

نخست اینکه یک همه پرسی دیگر برگزار کنند و بر اساس این همه پرسی مجدد تصمیم بگیرند. و دومین راه این است که اتحادیه اروپا و انگلیس بخشی از تعهداتشان را همچنان حفظ کنند به خصوص مسائل گمرکی که برای انگلیس خیلی اهمیت دارد.

باید توجه داشت که اکثریت مردم ایرلند شمالی و اسکاتلند با خروج از اتحادیه اروپا مخالف هستند و همین مسئله برای انگلیس‌ مشکل‌ساز شده است. در این رابطه حزب اصلی اسکاتلند اعلام کرده که آمادگی جدایی از اتحادیه اروپا را ندارند و مرزبندی‌ها بین ایرلند شمالی و جنوبی با توجه به اینکه ایرلند جنوبی علاقه‌مند است در اتحادیه باقی بماند از دیگر مشکلات و موانع پیش‌روی بریتانیا برای تحقق برگزیت است.

به همین دلیل گفته می‌شود که یا باید یک همه‌پرسی دیگر برگزار کنند یا اگر از اتحادیه خارج شدند نباید همه پیوندها و تعهدات را برهم بزنند و تعهدات گمرکی باید پابرجا باقی بماند.

پرسش: با توجه به سابقه‌ای که از بوریس جانسون سراغ داریم وی حامی سرسخت برگزیت است؛ اگر انتخابات زودرس برگزار شود چه تحولاتی رخ خواهد داد؟

پیروزی جانسون فعلا در هاله‌ای از ابهام است، چراکه تمام انگلیسی‌ها و حتی حامیان حزب محافظه‌کار تنها خواسته‌ و انتظارشان از نخست وزیر جدید در مورد برگزیت و ماندن و یا نماندن کشورشان در اتحادیه اروپا نخواهد بود و مسائل دیگری را نیز برای انتخابات مدنظر دارند. به عنوان مثال مشکلات اقتصادی، بیکاری و بیمه‌های اجتماعی از جمله مسائلی است که مردم خواهان راه‌حلی برای آنها هستند.

جانسون پیش‌تر گفته بود که سنگ هم از آسمان ببارد به اتحادیه اروپا التماس نخواهد کرد اما مشاهده کردیم که در زمان نخست‌وزیری وی برای تمدید مهلت خروج، از اتحادیه اروپا تقاضاهایی مطرح شد و اتحادیه نیز پذیرفت. هرچند جانسون این نامه(فرصت سه ماه اتحادیه به انگلیس) را امضا نکرد و نامه مستقیما از پارلمان به اتحادیه رفت اما به هر حال در زمان نخست‌وزیری جانسون این امر صورت گرفت و او هرچند موافقت نکرد اما مخالفتی هم نکرد چرا که چاره‌ای جز این نداشت.  بنابراین سیاستمداران به این حرف‌هایشان در شرایط تصمیم‌گیری خیلی پایبند نخواهند ماند.

پرسش: با این تفاسیر آیا ممکن است جانسون به سومین نخست‌وزیر قربانی برگزیت تبدیل شود؟

احتمال اینکه جانسون در این مسیر شکست بخورد خیلی زیاد است. اما باید توجه داشت اگر حزب کارگر هم در این انتخابات پیروز شود موفقیتش حتمی نخواهد بود. زیرا از حزب کارگر نیز این انتظارات وجود دارد که بتواند به درخواست های دیگر رای‌دهندگان پاسخ دهد.

پرسش: با توجه به نقش‌آفرینی احزاب در بریتانیا و وجود دیدگاه‌های متفاوت در مورد خروج انگلیس از اتحادیه اروپا، آینده برگزیت را چطور ارزیابی می‌کنید؟

در حال حاضر احزاب انگلیسی به تدریج متوجه شده‌اند که ادامه این وضعیت پرستیژ کشورشان را از بین خواهد برد لذا شاید برای حل سریع این مسئله به همان راه‌حل‌های اشاره شده یعنی برگزاری رفراندوم دوباره یا خروج از اتحادیه به شرط باقی‌ماندن برخی تعهدات روی آورند.