دکتر تقی آزاد ارمکی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی یکی از آثار همه‌گیری بیماری کرونا در سطح جهان را مهم شدن قدرت‌های محلی و منطقه‌ای و همچنین سازمان‌های بین‌المللی دانست و خاطرنشان کرد: حتی جنگ جهانی دوم هم‌چنین امکانی را برای بازیگری قدرت‌های منطقه‌ای و کوچک فراهم نکرد. این مسئله به لحاظ روابط بین‌الملل الگوی جدیدی را از مناسبات سیاسی رقم می‌زند.

وی با بیان اینکه تحولات ناشی از همه گیری بیماری کرونا ما را به سمت جهان سیاسی جدیدی می‌برد که قدرت‌های منطقه‌ای و جهانی بازی نسبتا همسانی در سطح بین‌الملل انجام می‌دهند، گفت: در چنین مناسباتی نقش همه قدرت‌ها مهم دیده می‌شوند و نقش این مسئله مهم‌تر از نقش جهانی شدن است، زیرا جهانی‌شدن می‌خواست همه جهان را با منطقی که غرب می‌گفت به میدان بیاورد، اما این مسئله، منطق سلامت، بهداشت و مرگ و زندگی را با خود به همراه دارد.

جابجایی نقش و بازیگری دولت‌ها

این استاد دانشگاه با بیان اینکه در آینده شاهد جابجایی نقش و بازیگری دولت‌ها هم خواهیم بود، افزود: تا پیش‌ازاین دولت آمریکا همواره می‌خواست نشان دهد که می‌تواند در دنیا فرماندهی کند، اما در شرایط کرونایی بحران‌های آمریکا و البته اروپا خود را نشان داد. احتمالاً در دنیای پساکرونا، آمریکا نقش کمتری در سیاست‌گذاری جهانی خواهد داشت. ضمن اینکه در اروپا هم نقش برخی کشورها تغییر می‌کند؛ مثلاً آلمان نقش تعیین‌کننده‌تری در اروپا نسبت به انگلیس خواهد داشت.

خارج شدن آمریکا از مرکزیت قدرت

آزاد ارمکی با اشاره به اظهارات مقامات چینی درباره موفقیت در مهار کرونا در کشورشان، گفت: تا پیش‌ازاین چین تنها نقش اقتصادی بازی می‌کرد و کنش سیاسی قدرتمندی نداشت، اما کرونا موجب شد بازی سیاسی چین هم در دنیا تعیین‌کننده شود. کرونا موجب تغییر در جایگاه نقشی دولت‌ها در بازی سیاسی فردای بعد از کرونا خواهد شد و دستکم آمریکا از مرکزیت قدرت خارج می‌شود.

این استاد دانشگاه تهران در رابطه با تلاش چین برای کارآمدتر نشان دادن نظام‌های کمونیستی در مقابل دموکراسی‌ها و برخی تحلیل‌ها که این موفقیت منجر به افزایش محبوبیت این سیستم خواهد شد، گفت: آنچه در چین وجود داشت که در دنیای دیگر نبود، یک بروکراسی قدرتمند بود. نام این کمونیسم نیست! برخی آن را اشتباه می‌گیرند. بروکراسی آمریکایی بروکراسی مبتنی بر تخصص گرایی متفرق بود، به همین دلیل به آن‌ها آسیب رساند.

نباید بروکراسی قدرتمند چین را با کمونیسم اشتباه گرفت

وی توضیح داد: ما در آمریکا بیشتر فدرالیسم را می‌بینیم، همان‌طور که در همین روزهای کرونایی شاهد برخی رقابت‌ها و کشمکش‌ها بر سر کالاهای پزشکی بودیم و بحث‌ها بر سر این بود که پس دولت مرکزی کجاست! فقدان قدرت مرکزی در آمریکا موجب ضعف فرماندهی و مشکل در کنترل این بیماری شد. این ضعف نظام بروکراسی در غرب بود که خود را نشان داد، اما در چین بروکراسی قدرتمند همگرایانه وجود دارد. نباید آن را با کمونیسم اشتباه گرفت.

آزاد ارمکی تأکید کرد: اتفاقاً در چین ما بیشتر شاهد نظام سرمایه‌داری هستیم، زیرا مباحث در آنجا هم مربوط به سود، ثروت و بهره‌کشی است. اصلاً ما دیگر کمونیسمی در چین نمی‌بینیم. چیزی از کمونیسم در چین مانده که باید اسم آن را بروکراسی قدرتمند معطوف به فرماندهی مرکزی گذاشت که چین را نجات داد.

وی ادامه داد: دنیای فردا باید تصمیم بگیرد کدام نوع از این بروکراسی‌ها را انتخاب کند. بروکراسی متفرق، تخصص گرا و متکثر اروپایی – آمریکایی و یا بروکراسی چینی که در آن مرکزیت و انسجام وجود دارد. به همین دلیل است که معتقدم در آینده دولت‌های قوی شکل خواهد گرفت. دولت‌هایی که بر بروکراسی حاکم هستند و بروکراسی‌های قدرتمند دارند؛ اما این به معنای آمدن ایدئولوژی مارکسیسم و یا برتری نظام‌های کمونیستی نیست.

وی تأکید کرد: ما به سمت منطق دیگری می‌رویم و جامعه‌ای که در آن نداشته‌های مردم و زندگی آن‌ها به میدان می‌آید. در این شرایط نیاز به مشارکت تمام‌عیار از همه گروهای اجتماعی ایجاد می‌شود و سیستم متناسب با آن، منازعات و خرده‌فرهنگ‌های مرتبط با آن شکل می‌گیرد.

این استاد دانشگاه گفت: احتمالاً شاهد سربلند کردن مجدد تخصص و علم خواهیم بود، با اینکه چالش این دوره در تخصص و علم و پزشکی بود، اما پزشکان فردای کرونا داستان‌سرایان و قهرمانان عصر خواهند بود؛ بنابراین در اینجا علم بیشتر موضوعیت پیدا خواهد کرد.

این جامعه‌شناس که کتاب‌هایی درباره دولت و مردم و نقش و جایگاه آن‌ها در شرایط کرونا و همچنین «کرونای ایرانی» به رشته تحریر درآورده است، همچنین با بیان اینکه در شرایط پساکرونا ایران نقش جدیدتری پیدا خواهد کرد، افزود: تا پیش‌ازاین برخی از فروپاشی دولت و نظام سیاسی و یا کاهش اعتماد اجتماعی در رابطه با ایران سخن می‌گفتند، اما بحران کرونا به دولت در ایران قدرت و قوتی داده که به‌واسطه آن می‌تواند بازی بهتری در سطح بین‌المللی داشته باشد و مناقشات خود را در سطح بین‌الملل پی بگیرد. به‌هرحال کرونا دولت قوی شکل می‌دهد.

وی درعین‌حال با بیان اینکه در آینده دنیای خیلی متضادی نسبت به آنچه هست، وجود ندارد، بلکه با دنیای متفاوتی روبرو خواهیم شد، نقش نهادهای مدنی بین‌المللی، فشارهای اجتماعی متأثر از قدرت گرفتن فضای مجازی و ضربات اقتصادی ناشی از بیماری کرونا به جامعه بین‌الملل را در این رابطه مؤثر دانست و گفت: دولت‌ها در مسئله کرونا تصحیح شدند و فرایند بازسازی خود را پس از کرونا هم دنبال خواهند کرد. ما با دولت‌هایی مواجه خواهیم بود که یک‌سویه نگر نیستند و مسئله‌شان اعمال قدرت و سلطه نیست، بلکه مسئله‌شان سامان حیات اجتماعی و زندگی مردم است.