شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
سجاد محسنی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی اظهار کرد: اگرچه توجه گستردهای در جهان اسلام به برنامههای شبکه تلویزیونی سعودی MBC بهخصوص دو برنامه ماه مبارک رمضان یعنی «ام هارون» و «مخرج 7» شده است که حکایت از تلاش عینی رسانههای غیررسمی عربستان و رضایت ضمنی دولت سعودی برای عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی دارد، اما به نظر میرسد که ریشههای این روابط پیش از این در سیاست عربستان ریشه دوانیده و اکنون زمان بروز و ظهور نتایج آن فرا رسیده است.
وی افزود: نگاهی تاریخی به روابط عربستان سعودی و رژیم صهیونیستی نشان میدهد که سعودیها در درگیریهای جهان اسلام و رژیم صهیونیستی هم هرگز موضع قوی اتخاذ نکردهاند و بلکه تلاش کردهاند تا با حمایتهای مالی و جلوگیری از افزایش تنش با رژیم صهیونیستی دو طرف درگیری را راضی نگه دارند.
این تحلیلگر مسائل خاورمیانه ارتباط عمیق عربستان سعودی با ایالاتمتحده را بر رویکرد مقامات عربستان نسبت به رژیم صهیونیستی تأثیرگذار ارزیابی کرد و گفت: در این شرایط حتی اگر سعودیها تمایل به رویارویی با رژیم صهیونیستی هم داشته باشند، از انجام آن خودداری میکنند. درعینحال اوجگیری تنش با ایران نیز نقش مؤثری در تمایل عربستان به رژیم صهیونیستی داشته است؛ بنابراین متغیرهای «جلب رضایت بیشتر ایالاتمتحده و حفظ ارتباط با این کشور»، «قطببندیهای منطقهای» و «اولویت بازیگری سیاسی بر ایدئولوژیکی» دولت جدید عربستان را بهسوی روابط با رژیم صهیونیستی سوق داده است.
محسنی روی کار آمدن محمد بن سلمان را نقطه عطفی در این رابطه دانست و توضیح داد: با توجه به شرایط وی و احتمال تصدی منصب پادشاهی برای مدتزمان طولانی، او میتواند تسهیلکننده روابط بین دو طرف باشد؛ بنابراین وضعیت کنونی روابط میان ریاض و تلآویو سیاست تازهای نیست و تنها بعد رسانهای آن بیشازپیش بروز کرده است.
عربستان و رژیم صهیونیستی در مراحل اولیه عادیسازی روابط
وی در رابطه با آیندهای که این تلاشها برای عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی میتواند داشته باشد نیز گفت: به نظر میرسد برنامهریزیهای اولیه برای تسهیل روابط انجامشده و اکنون دو طرف در مراحل اولیه عادیسازی روابط بهصورت علنی هستند. این تمایل در کادرهای سیاسی هر دو طرف وجود دارد که در نگاه اولیه میتواند این ذهنیت را ایجاد کند که بهسرعت به سمت عادیسازی روابط حرکت خواهند کرد.
جایگاه مسلمانان منطقه مانع تثبیت روابط با رژیم صهیونیستی
محسنی درعینحال تأکید کرد: اما در اینجا یک متغیر خارجی هم وجود دارد و آنهم جایگاه مسلمانان منطقه است که میتواند مانع از تثبیت روابط شود. البته در خود این موضوع نیز بحثهای زیادی نهفته است. عدم انسجام در جهان اسلام از یکسو و دغدغههای درونی هرکدام از این کشورها فضا را برای مخالفتهای هدفمند، به حداقل کاهش داده است.
عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی از منظر افکار عمومی عربستان
این کارشناس مسائل خاورمیانه در خصوص فضای افکار عمومی مردم عربستان برای پذیرفتن این سیاست، گفت: با توجه به شرایط داخلی عربستان و افزایش روند سکولاریزاسیون در این کشور، باوجوداینکه ممکن است حتی اسلامگراها نیز رویکردهای شدیدتری اتخاذ کنند، به نظر نمیرسد حداقل در نسل جوان و تحصیلکرده عربستان چندان مخالفتی با این موضوع صورت بگیرد. عمده نگرانی عربستان سعودی در برقراری ارتباط با رژیم صهیونیستی اقدامات مسلمانان خارج از عربستان است تا خود عربستان.
محسنی افزود: اساساً موضوع فلسطین چندان دغدغه و اولویت مردم عربستان تلقی نمیشود؛ بهخصوص اینکه اکنون دغدغههای اقتصادی، افزایش تنش با ایران و قطر و جنگ یمن نیز تهدیدات جاری این کشور بهحساب میآیند. در کنار این مسائل باید این را هم در نظر گرفت که حداقل یکسوم جمعیت عربستان که عمدتاً مهاجران خارجی هستند، تمایلی برای ورود به موضوعات سیاسی ندارند و این مسئله نیز بهخودیخود به افزایش انفعال سیاسی سعودیها کمک میکند.
0 Comments