محمدرضا عسگری مورودی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با اشاره به سفر نخست وزیر پاکستان به کابل و رایزنی ها در خصوص کمک به فرایند صلح در افغانستان، خاطرنشان کرد: سفر آقای عمران خان، نخست‌وزیر پاکستان، به افغانستان پس از سفر عبدالله عبدالله، رئیس شورای مصالحه ملی افغانستان و گلبدین حکمتیار به اسلام‌آباد انجام شد و آن‌ها در این سفر خواسته بودند به روند مذاکرات بین الافغانی کمک شود.

وی ضمن تشریح چالش‌های پیش روی گفتگوهای بین الافغانی در قطر و عدم انعطاف گروه مذاکره‌کننده طالبان و همچنین کاهش امیدها نسبت به نتیجه‌بخش بودن مذاکرات صلح، ادامه داد: در نگاه راهبردی مقامات افغانستان، پاکستان نقش مهمی در تحولات مربوط به صلح در کشورشان دارد و حمایت پاکستان در چیدمان سیاسی افغانستان نقش مهمی را ایفا می‌کند.

این کارشناس مسائل افغانستان با اشاره به شعار سیاست خارجی عمران خان در انتخابات مبنی بر توسعه روابط خود با همسایگان به‌ویژه افغانستان، گفت: آقای عمران خان و دولت او رویکرد مثبتی در قبال افغانستان و تحولات آن در بیش از دو سال گذشته داشته است، اما باید در نظر داشت در سیاست خارجی پاکستان، علاوه بردولت برخی نهادها ازجمله ارتش و یا سازمان اطلاعات آن در امور سیاست خارجی پاکستان نیز نقش اساسی دارند.

بدبینی و اختلافات تاریخی مانع پیشبرد تعمیق روابط با افغانستان

عسگری مورودی ضمن تأکید بر خواسته مقامات دو کشور بر بهبود روابط و پایان دادن به نارضایتی‌ها، ادامه داد: دولت افغانستان تلاش دارد در چارچوب ایجاد اجماع منطقه‌ای، ظرفیت‌های چانه‌زنی خود را در مذاکره افزایش دهد؛ اما باید در نظر داشت نوعی بدبینی و اختلاف تاریخی در روابط پاکستان و افغانستان وجود دارد که در دو – سه دهه اخیر همواره خود را نشان داده است.

وی اضافه کرد: آنچه حمایت پاکستان از طالبان خوانده می‌شود اصلی‌ترین عامل اختلاف‌نظر میان این دو کشور است و به نظر می‌رسد تا زمانی که افغانستان به صلحی دائمی نرسد و جنگ در این کشور خاتمه نیابد فرصتی برای تنش‌زدایی در روابط این دو کشور پدید نخواهد آمد.

این کارشناس مسائل افغانستان سفر اخیر عمران خان به کابل را بیشتر در چارچوب حفظ روابط سیاسی این دو کشور همسایه دانست و گفت: با توجه به شرایط موجود، این سفر نمی‌تواند از مذاکرات صلح افغانستان در قطر چندان گرهی را باز کند، همان‌طور که باوجود گفتگوها شاهد افزایش خشونت‌ها هستیم. بااین‌حال مقامات دو کشور تلاش می‌کنند با توجه به تنش‌های فزاینده‌ای که میان آن‌ها وجود دارد با حفظ روابط سیاسی، نمادی از وجود روابط حسنه را به نمایش بگذارند و این روابط کج دارو مریز را ادامه دهند تا زمانی که فرصت گفتگو برای رفع اختلافات ایجاد شود.

به اعتقاد عسگری، انجام این سفر را در مقطع کنونی بیشتر باید نوعی ژست سیاسی برای حسنه نشان دادن روابط دوجانبه ارزیابی کرد و به نظر می‌رسد که نخست‌وزیر پاکستان طبق آنچه مقامات و مردم افغانستان انتظار دارند نمی‌تواند رهیافت مؤثری برای برون‌رفت این کشور از مشکلات کنونی ازجمله پیچیده شدن روند گفتگوهای صلح ارائه دهد.

وی همچنین با اشاره به اظهارات پیشین عمران خان مبنی بر ضرورت تشکیل دولت موقت به‌عنوان راه‌حل بحران افغانستان و انتقاد شدید کابل نسبت به آن، گفت: نوعی بدبینی تاریخی نسبت به پاکستان در افغانستان وجود دارد و حتی اقدامات مثبت دولت پاکستان نسبت به روند صلح هم از دید طیفی از بدبینان در افغانستان به‌عنوان اقدامی توطئه آمیز خوانده می‌شود. آن‌ها به‌هیچ‌وجه نسبت به سیاست‌های پاکستان اعتمادی ندارند.

عسگری مورودی تبدیل‌شدن گروه طالبان به چند شاخه بعد از مرگ ملامحمد عمر را عاملی در جهت تضعیف نفوذ پاکستان بر گروه طالبان عنوان کرد و ادامه داد: نخست‌وزیر پاکستان در سفر به کابل گفته بود بیشتر از آنچه شما انتظار دارید به شما کمک خواهیم کرد، این اظهارات نشان می‌دهد مقامات ارشد دولت پاکستان هم نسبت به وجود نگاه بدبینانه تاریخی نسبت به پاکستان اشراف دارند و برای اصلاح چنین نگاه بدبینانه‌ای تلاش می‌کند تا طرف مقابل را به حفظ روابط دوجانبه ترغیب کنند و در این مسیر از ظرفیت‌های گروه‌های متنفذ در پاکستان بهره ببرند.

وی مذاکره در خصوص برخی نگرانی‌های پاکستان را از دیگر اهداف این سفر برشمرد و گفت: عمران خان گفته بود هند برای کشتن علما و ایجاد درگیری فرقه ای در پاکستان برنامه ریزی می‌کند. در روزهای اخیر هم آقای شاه محمود قریشی، وزیر خارجه پاکستان، مجدداً بحث استفاده هند از خاک افغانستان برای انجام اقدامات ضد امنیتی در پاکستان را مطرح کرده بود؛ که البته این موضوع از سوی برخی مقامات افغانستان قویاً رد شده است.

عسگری افزود: در فضای رقابت و دشمنی که میان هند و پاکستان در چند دهه اخیر وجود داشته هرگاه یکی از دو کشور در مناسبات منطقه‌ای خود به سمت توسعه روابط سیاسی و اقتصادی با کشورهای دیگر حرکت کند حساسیت طرف مقابل برانگیخته می‌شود. به نظر می‌رسد پاکستان از همکاری و همگرایی هند و افغانستان نگرانی‌هایی دارد و آن را در جهت هماهنگی بر ضد خود تلقی می‌کند.