مرتضی مکی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با بیان اینکه تعیین برنده و یا بازنده توافق برگزیت در شرایط فعلی دشوار است، خاطرنشان کرد: قطعاً اهدافی که انگلیس از برگزیت دارد اهداف بلندمدتی است که در کوتاه‌مدت نمی‌تواند محقق شود؛ بنابراین نمی‌توانیم از اکنون بگوییم بریتانیا برنده و یا بازنده این توافق است.

وی به هدف انگلیس برای ارتقای جایگاه اقتصادی، سیاسی و نظامی خود در عرصه اروپا و نظام بین‌الملل اشاره کرد و افزود: این تفکر و اندیشه در میان برخی از جریان‌های حاکم در حزب محافظه‌کار و جریان راست افراطی وجود داشت که اتحادیه اروپا با قواعد و مقرراتی که برای کشورهای عضو اتحادیه تنظیم کرده عملاً دست و پای انگلیس را برای اینکه بتواند نقش‌آفرینی جدی‌تر و مهم‌تری در عرصه اروپا و جهان داشته باشد بسته است و آن‌ها می‌توانند با امضای توافق‌نامه‌های تجارت آزاد با بسیاری از قطب‌های قدرت جایگاه خود را در جهان ارتقا دهند.

این کارشناس مسائل اروپا گفت: از سوی دیگر اتحادیه اروپا نیز با از دست دادن انگلیس جایگاه اقتصادی و به‌خصوص سیاسی و نظامی خود را در عرصه جهان کاهش می‌دهد، چراکه انگلیس ششمین قدرت جهان و سومین قدرت اروپا است و خروج چنین کشوری از اتحادیه اروپا قطعاً قدرت اقتصادی اروپا را کاهش خواهد داد.

احتمال افزایش وحدت در اروپا پس از برگزیت

مکی با یادآوری اینکه همواره انگلیس به‌عنوان «اسب ترووایی» در اتحادیه اروپا تلقی می‌شد که از پیشرفت و توسعه همگرایی در این اتحادیه به رهبری فرانسه و آلمان، جلوگیری می‌کرد، ادامه داد: این باور وجود داشت که انگلیس اجازه نمی‌دهد انسجام و وحدت میان کشورهای اروپایی قوت بگیرد. به‌خصوص کشورهایی که با آلمان و فرانسه به دلایل تاریخی، سیاسی و اقتصادی ستیزی داشتند تلاش می‌کردند با همراهی انگلیس آن محور را در قبال آلمان و فرانسه شکل دهند و باعث می‌شد این دو کشور به‌عنوان موتور محرکه اروپا نتوانند همگرایی و فرآیند تصمیم‌سازی را به‌سادگی و سرعت پیش ببرند.

وی با بیان اینکه شاید خروج انگلیس این نقطه‌ضعف اتحادیه اروپا را کاهش دهد و در آینده وحدت میان کشورهای اتحادیه اروپا با محوریت فرانسه و آلمان بیشتر شود، گفت: دیگر کشورهای شرق اروپا آن شریک قدرتمند را ندارند که بخواهند مقابل تصمیمات فرانسه و آلمان بایستند. البته این‌ها در حوزه تئوریک و روی کاغذ مطرح است و باید ببینیم فرانسه و آلمان چطور می‌خواهند از این شرایط به‌عنوان فرصتی برای توسعه همگرایی در اتحادیه اروپا استفاده کنند.

این کارشناس مسائل اروپا در خصوص برخی تحلیل‌ها مبنی بر کاهش حضور و نفوذ جهانی بریتانیا و تغییر در توانمندی‌های آن در حوزه‌های نظامی – سیاسی و اقتصادی، اظهار داشت: جهان در دوره گذار قرار دارد و نمی‌توان گفت نظریه‌ها تا چه حد می‌توانند با واقعیات سیاسی جهان منطبق باشند. در جهانی زندگی می‌کنیم که بسیار سیال است و بسیاری از متغیرهای بسیاری از بحران‌ها و پدیده‌های جهانی و منطقه‌ای در حال تغییر هستند و همین مسئله پیش‌بینی آینده را بسیار دشوار کرده است.

مکی توضیح داد: در این نکته شکی نیست که کشورهایی که در یک اتحادیه با انسجام و وحدت بالایی حضورداشته باشند به همان اندازه هم می‌توانند نقش اثرگذار بیشتری در عرصه منطقه‌ای و جهانی به دست آورند. البته شاید این مسئله در مورد قدرت‌های متوسط و ضعیف صدق کند و قدرت‌های بزرگ و با تاریخ استعماری مثل انگلیس شامل این تحلیل نباشند. به‌هرحال ما نیازمند گذر زمان هستیم تا ببینیم انگلیس چطور می‌خواهد از فرصت برگزیت برای ارتقای جایگاه خود استفاده کند.

تلاش انگلیس برای احیای قدرت خود در خلیج‌فارس

این تحلیلگر مسائل اروپا با بیان اینکه از هم‌اکنون نیز انگلیس در منطقه خلیج‌فارس تلاش می‌کند با توجه به سوابق استعماری و نفوذ تاریخی، سیاسی و فرهنگی که دارد بازگشتی به این منطقه داشته باشد، گفت: با توجه به اینکه آمریکا می‌خواهد بر شرق آسیا و چین متمرکز شود، شاید بازگشتی از سوی انگلیس به این منطقه را شاهد باشیم.

وی درعین‌حال تأکید کرد: باید در نظر داشت شرایط منطقه خلیج‌فارس برخلاف شرایط چهار دهه پیش است، قدرت‌هایی در منطقه شکل‌گرفته‌اند که با حضور آن‌ها انگلیس نمی‌تواند بدون گفتگو، مذاکره و توافق به جایگاه پنج دهه قبل خودش بازگردد.

مکی با تأکید بر اینکه در شرایط گذاری قرار داریم که همه تلاش می‌کنند از آن حداکثر استفاده را برای ارتقای جایگاه و تقویت قدرت سیاسی، نظامی و امنیتی خود ببرند، گفت: جایگاه، تجربه و سوابق استعماری و سیاسی که انگلیس در عرصه جهانی دارد به آن کمک می‌کند که با اراده قوی‌تری برای پیشبرد اهدافش به جلو حرکت کند.

ترامپ هم برای انگلیس فرصت نبود

این کارشناس مسائل اروپا در رابطه با چشم‌انداز روابط بریتانیا و آمریکا پس از برگزیت نیز گفت: برای انگلیس ترجیح این بود یک رئیس‌جمهور جمهوری‌خواه قابل پیش‌بینی در آمریکا بر سر کار بیاید، شاید ترامپ به انگلیسی‌ها وعده وعیدهای زیادی می‌داد، ولی او یک چهره غیرقابل‌پیش‌بینی بود که نمی‌توانست برای انگلیسی‌ها فرصت تلقی شود تا بتوانند این توافقنامه تجارت آزاد یا همکاری سیاسی و امنیتی گسترده و فراآتلانتیکی دست پیدا کنند، به‌خصوص با توجه به یکجانبه‌گرایی که ترامپ داشت با آن سیاست چند‌جانبه‌گرایی انگلیس چنان تطابق نداشت.

وی افزود: ازاین‌جهت انگلیسی‌ها در قبال رفتن ترامپ از قدرت هم شاید آن‌چنان ناراحت نباشند، اما بایدن نیز رئیس‌جمهور دلخواه آن‌ها نیست، او هم یک سیاست چندجانبه‌گرایانه‌ای دارد که با انگلیسی‌ها در حوزه‌های مختلفی اختلاف دارد. به‌خصوص آن‌ها از خروج انگلیس از اتحادیه اروپا راضی نیستند و ترجیح می‌دادند که انگلیس در داخل اتحادیه اروپا باشد.

انگلیس برای آینده خود روی آمریکا متمرکز نخواهد شد

مکی ادامه داد: انگلیسی‌ها با توجه به تجربه دوره ترامپ و سابقه‌ای که از بایدن دارند، قطعاً روی آمریکا متمرکز نخواهند شد و گفتگوهای خود را با هند، چین، استرالیا و کشورهای شرق آسیا برای توافقنامه تجارت آزاد آغاز کردند تا بتوانند جایگزینی برای اروپا و حتی آمریکا پیدا کنند.

وی تأکید کرد: این سیاست با توجه به شرایط گذار بین‌المللی، سیاست منطقی‌تر و مؤثرتری است که انگلیس بتواند روند توسعه و پیشرفت خود را در عرصه جهانی و اروپایی پیش ببرد.