امیر بی‌پروا در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با اشاره به نقض حقوق بومیان در کانادا و کشف گورهای دسته‌جمعی در این کشور اظهار داشت: بحث ناپدیدسازی اجباری بومیان در کانادا بسیار روشن است و بعد از سال‌ها بقایای اجساد این افراد در گورهای دسته‌جمعی یافته شده که به لحاظ نقض گسترده و فاحش حقوق بشر، می‌توان گفت آشکارا «جنایت علیه بشریت» تحقق پیدا کرده است.

وی بابیان اینکه مصداق بررسی این جنایت را در دادگاه‌های یوگسلاوی سابق و روآندا مشاهده کرده‌ایم، افزود: وقوع نقض گسترده حقوق بشر در کانادا بدیهی است، چراکه نقض گسترده حق بر حیات صورت گرفته، این حق به‌صورت غیرقانونی سلب و منجر به از بین رفتن انسان‌های زیادی شده است.

نقض حقوق بشر و نسل‌کشی بومیان در آمریکا

این کارشناس ستاد حقوق بشر قوه قضائیه به نامه یکی از رهبران اقلیت‌های قومی و دینی کانادا خطاب به رئیس‌جمهور آمریکا که در آن نسبت به نقض حقوق بومیان در آمریکا هم اعتراض شده، اشاره کرد و گفت: شکی نیست زمانی که جنگ‌های داخلی در آمریکا صورت می‌گرفته، یا در دوره برده‌داری و حتی زمان مهاجرت آنگلوساکسون‌ها به آمریکا، چنین نقض حقوقی نسبت به بومیان آمریکا هم رخ‌داده است؛ درواقع اقدامات مشابه و متعددی صورت گرفته که نسل مردمان بومی از بین برود؛ اما باید دلایل مرتبط با این مسئله را بررسی کرد که معمولاً طبق حقوق بین‌الملل در قالب کمیسیون‌های مستقلِ تحقیق انجام می‌شود.

بی‌پروا بابیان اینکه ممکن است این بررسی در چارچوب‌های مختلف دولتی و یا غیردولتی صورت گیرد، توضیح داد: دولت‌ها درباره این نقض حقوق بشر ملزم به پاسخگویی هستند.

این کارشناس ستاد حقوق بشر قوه قضائیه یادآور شد: مطمئناً در فاصله قرن‌های 18 تا 20، نه‌تنها در ایالات‌متحده آمریکا، بلکه در کل این قاره، نسبت به مردمان بومی جنایات بسیاری صورت گرفته که در تاریخ ثبت و ضبط‌شده‌اند؛ اما باید این مسئله را از حیث مسئولیت دولت‌ها بررسی کرد که در دوره‌های مختلف چه اقداماتی صورت داده‌اند.

چالش‌های پیش روی پیگیری حقوقی نقض حقوق بومیان در کانادا

وی اقدام به طرح دعوا از سوی خانواده‌های قربانیان در دادگاه‌های داخلی کانادا و همچنین پیگیری از طریق کنوانسیون منع نسل‌کشی را ازجمله مواردی دانست که امکان پیگیری حقوقی این نسل‌کشی را فراهم می‌کند و درعین‌حال گفت: حقوق بین‌المللی کیفری، مسئولیت فردی را پذیرفته است؛ اما در حال حاضر یافتن بازمانده‌های این قربانیان به‌سادگی نخواهد بود و متهمان هم از بین رفته‌اند. به‌موجب رویه دادگاه‌های بین‌المللی حقوق جزا، وقتی مرتکب بزه از بین می‌رود، تعقیب و تحقیق هم متوقف می‌شود.

این تحلیلگر مسائل حقوق بین‌الملل بابیان اینکه در چارچوب سیستم عدالت کیفری بین‌المللی فعلی که در صلاحیت دیوان بین‌المللی کیفری است، راهی برای تعقیب و تحقیق نسبت به این موضوع وجود ندارد، اضافه کرد: البته دیوان بین‌المللی دادگستری به‌موجب کنوانسیون منع نسل‌کشی، صلاحیت بررسی این مسئله را دارد؛ اما اینکه این دعوا در آن به نتیجه‌ای برسد، بعید به نظر می‌رسد.

بی‌پروا انکار دولت کانادا و این ادعا را که متوجه وقوع چنین نسل‌کشی نشده است، تعیین‌کننده دانست و ادامه داد: دادگاه‌های بین‌المللی در ارتباط با جرم «نسل‌کشی» بسیار بااحتیاط عمل می‌کنند.

مسئولیت بین‌المللیِ دولت‌های آمریکا و کانادا

وی با تأکید بر ضرورت توجه به ابعاد تاریخی این نسل‌کشی باهدف بررسی عملکرد دولت کانادا در قبال آن و راه‌هایی که برای عدم پذیرش مسئولیت آن دنبال می‌کنند، گفت: این مسئله حدود صدسال مسکوت بوده و رسیدگی به آن قطعاً برای هر گروه حقوقی بین‌المللی ساده نخواهد بود.

بی‌پروا همچنین نقض حقوق بومیان در آمریکا را قابل‌بررسی دانست و افزود: به لحاظ تعقیب کیفری در دیوان بین‌المللی کیفری، باید در نظر داشت این دیوان نسبت به برخی از این جرائم، صلاحیت زمانی ندارد. علاوه بر آن مرتکبین این نسل‌کشی و ناپدید سازی اجباری، بیش از صدسال پیش این جرائم را مرتکب شده‌اند و مطمئناً در طول این زمان از دنیا رفته‌اند و امکان تعقیب کیفری‌شان وجود ندارد، اما قطعاً این پرونده‌ها به لحاظ مسئولیت بین‌المللیِ دولت‌های آمریکا و کانادا، قابل‌پیگیری هستند.