دکتر محمد هاشم عصمت اللهی، مشاور وقت حامد کرزی، رئیس جمهور اسبق افغانستان با بیان این که با وجود تکذیب پاکستان، اما همراهی پهپادها و هواپیماهای جنگی این کشور برای کمک به طالبان برای تصرف دره پنجشیر، دخالتی آشکار و نقض تمامیت ارضی افغانستان بود، اظهار داشت: آمریکا در 20 سال اخیر در افغانستان این فرصت را داشت که از ایجاد حکومتی فراگیر حمایت کند؛ اما ما هیچ گاه در ریاست جمهوری به این نتیجه نرسیدیم که آمریکا می‌خواهد به دولت در راستای حکمرانی خوب و ایجاد امنیت و ثبات کمک کند؛ در حالی که می‌توانست چنین اقدامی صورت دهد.

این استاد پیشین دانشگاه کابل با تاکید بر اینکه اساس راهبرد آمریکا برای افغانستان و منطقه آسیای مرکزی، باتلاق‌سازی افغانستان و ناامن کردن تمام منطقه است، به افزایش تحرکات داعش در این کشور اشاره کرد و گفت: ما بارها شاهد نقش سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا و پاکستان در تحولات افغانستان بوده‌ایم. آمریکا هیچ مذاکره‌ای با طالبان برای ایجاد دولتی فراگیر در افغانستان نداشته و از آن حمایت هم نکرده است.

عصمت اللهی با اشاره به اقدام نیروهای طالبان به تخریب مقبره و محل دفن احمد شاه مسعود، با وجود وعده اولیه که به مقبره او آسیبی نمی‌زنند، گفت: من باور ندارم طالب‌ها بتوانند حکومت کنند، شاید با فشار و جنگ روانی درصدد برآیند برخی ظاهرسازی‌هایی انجام دهند، اما در واقع هیچ اقدام موثری درخصوص ایجاد دولتی فراگیر و شنیدن صدای جامعه صورت نخواهند داد.

ضرورت توقف محاصره پنجشیر و آغاز مذاکرات ملی

مشاور ریاست جمهوری سابق افغانستان با تاکید بر ضرورت توقف محاصره پنجشیر و آغاز مذاکرات میان گروه‌های مختلف، گفت: کابل در روزهای گذشته شاهد اعتراض‌های متعددی بوده است. آن‌ها به دنبال سرکوب مخالفان خود در پنجشیر هستند، اما در هر صورت اعتراضات قطعا به اشکال مختلف ادامه پیدا می‌کند؛ چرا که قاطبه مردم با پدیده‌ای به نام طالبان موافق نیستند. افغانستان امروز با حضور نخبگان و جوانانی که با تحصیلات بالا به این کشور برگشته‌اند و نخبگان افغانستانی که در دنیا تاثیرگذار بوده‌اند، با 20 سال پیش قابل مقایسه نیست.

وی با اشاره به اعمال خشونت علیه معترضان در کابل و برخی شهرهای افغانستان از سوی طالبان، تاکید کرد: تلاش طالبان بر این است که اعتراضات در افغانستان سرکوب شود و یکی از مهم‌ترین مشکلات آن‌ها این است که می‌دانند اراده مردم با اراده آن‌ها همسویی ندارد و مردم با آن‌ها موافق نیستند و خواسته دیگری برای زندگی و آینده کشورشان دارند. ایستادگی طالبان در برابر پذیرش این خواسته ها، مقاومت مردمی را تشدید می‌کند و باعث بروز ناامنی و جنگ داخلی می‌شود.

عصمت اللهی به اظهارات وزیرخارجه روسیه مبنی بر اینکه اگر دولت جدید افغانستان شامل نمایندگان تمامی اقوام باشد، با خرسندی در مراسم تحلیف شرکت می‌کند، تصریح کرد: طالبان برای حکومت‌داری هیچ گونه پتانسیلی ندارند. آن‌ها هم فریب برنامه‌های آمریکا را خورده‌اند. اگر به دنبال ایجاد دولتی فراگیر بودند در زمان حاکمیت اشرف غنی و حامد کرزی هم می‌توانستند گام‌هایی برای ایجاد آن بردارند. روشن است که وقتی طالبان به این شکل به قدرت می‌رسند حاضر نیستند جریان‌های مخالف خود را در قدرت سهیم سازند.

به گفته این تحلیلگر مسائل افغانستان، شاید طالبان از اقوام دیگر تاجیک، هزاره و پشتون جریان‌های سرسپرده‌ای را در دولت خود بگنجانند؛ اما به هیچ عنوان دولتی فراگیر به معنای تحقق اراده و خواست مردم شکل نخواهند داد.

این استاد پیشین دانشگاه کابل تاکید کرد: شرایط فعلی بسیار پیچیده و دشوار است. تمام هم و غم طالبان در شرایط فعلی کسب مشروعیت و حمایت بین‌المللی است و می‌خواهند مشکل شناسایی را برطرف کنند. در غیر این صورت همه آگاه هستند که طالبان به هیچ یک از این اصولی که مردم خواهان توجه به آن‌ها هستند، پایبند نیست و به آن‌ها باور ندارد.

تلاش طالبان برای سرکوب اعتراضات مردمی

وی ادامه داد: مساله اعتراضات در پنجشیر و سرکوب فوری آن، آنچنان برای طالبان مهم بود که شبانه و با کمک پهپاد و هواپیماهای جنگی خارجی به آنجا حمله و مخالفان خود را سرکوب کردند. آن‌ها نگران بودند با ادامه مقاومت، اعتراضات و خیزش‌های سراسری در کل افغانستان شکل بگیرد و قطعا چنین اعتراضاتی هم شکل می‌گرفت، آن‌ها این حساسیت را درک کردند و با اعزام بیش از 11 هزار نیرو از کابل، تمام تلاش خود را کردند تا مقاومت پنجشیر را سرکوب کنند. گرچه ما هنوز به مقاومت امیدوار هستیم.

عصمت اللهی با تاکید بر اینکه طالبان امکان شکل‌دهی به دولتی حقیقتا فراگیر و پاسخ به جامعه متکثر افغانستان را ندارند، به تصمیم این گروه برای ممنوع الخروج کردن مردم افغانستان اشاره کرد و گفت: آن‌ها قطعا به خواست مردم هیچ توجهی ندارند، هیچ اجماع نظری در این باره میان آن‌ها نیست. حتی بین طالبان دوحه، کویته و خوست در رابطه با کیفیت دولت اختلاف نظر وجود دارد و بر اساس گزارش‌ها، اختلاف نظر بسیار بالا گرفته است.

وی تصریح کرد: جناح‌هایی در این گروه هستند که می‌گویند باید دولت فراگیر تشکیل شود، در مقابل، عده‌ای دیگر در طالبان می‌گویند که ما به قدرت رسیده‌ایم و کسی دیگر را در قدرت شریک نمی‌کنیم. جریان «انس حقانی» و جبهه «ملا برادر» یا به تعبیر دقیق تر غلجایی‌ها و درانی‌ها در احراز صلاحیت‌های حکومتی اختلاف نظر دارند. در چنین شرایطی تنها تلاش آن‌ها سرکوب کردن اعتراضات مردمی است.

این فعال سیاسی افغانستان با اشاره به فراخوان احمد مسعود، برای قیام ملی مردم افغانستان در برابر طالبان و درخواست او از جامعه بین‌المللی برای به رسمیت نشناختن دولت طالبان، اضافه کرد: آقای احمد مسعود هنوز بسیار جوان است و متوجه نیست نمی‌توان از کشورهای غربی برای کمک به افغانستان انتظاری داشت. جامعه جهانی، کشورهای اروپایی و آمریکا گوش شنوا ندارند و در نظام بین‌الملل، دولت های غربی مطیع آمریکا هستند. ما حتی شاهد حضور سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا در قالب نمایندگان سازمان ملل بوده‌ایم و بارها در دولت به این نتیجه رسیدیم که حتی نمی‌توان از سازمان ملل هم انتظار داشت؛ چرا که سازمان ملل هم گروگان آمریکا است.