مرتضی مکی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی، ضمن اشاره به اولین سفر رسمی هیات پارلمانی اروپا به تایوان در بحبوحه تنش‌های چین با کشورهای غربی و با وجود هشدارهای مکرر پکن به مقام‌های خارجی درباره سفر کردن به این جزیره، خاطرنشان کرد: پارلمان اروپا نهادی است که بیشتر از منظر حقوق بشر به مسائل مختلف می‌پردازد و در این مورد نیز این نهاد اروپایی پیش‌قدم شده تا دولت‌های اروپایی که ارتباط نزدیکی با چین دارند موردانتقاد و برخورد از سوی این کشور قرار نگیرند.

وی با اشاره به تشدید سیاست مهار چین از سوی آمریکا و همچنین امضای پیمان آکوس با هدف افزایش این فشارها، افزود: کشورهای بزرگ اروپایی، مانند آلمان، فرانسه، اسپانیا و ایتالیا با توجه به روابط عمیقی که با چین دارند اعلام کردند که حاضر نیستند در سیاست چین هراسی آمریکا مشارکت کنند؛ اما بااین‌حال برخی کشورهای کوچک و متوسط اروپایی که در این اتحادیه وزنه سنگینی محسوب نمی‌شوند، برای همراهی با آمریکا به‌نوعی سیاست‌های ضدچینی را دنبال می‌کنند.

اقدام محتاطانه اروپا در راستای همراهی با سیاست چین هراسی آمریکا

این تحلیلگر مسائل اروپا گفت: سفر هیئت پارلمانی اروپا به تایوان را می‌توان اقدامی بسیار محافظه‌کارانه و محتاطانه در راستای همراهی با سیاست چین هراسی آمریکا ارزیابی کرد تا واکنشی از سوی چین به همراه نداشته باشد؛ هرچند که چین این اقدام را بی‌پاسخ نخواهد گذاشت و پاسخ‌های سیاسی و اقتصادی را مدنظر قرار خواهد داد.

مکی به اظهارات رئیس فرانسوی هیات پارلمان اروپا در سفر به تایوان و تأکید او بر اولویت قرار گرفتن مسئله تایوان در همه کشورهای اروپایی اشاره کرد و ادامه داد: چین و اتحادیه اروپا پیوندهای اقتصادی بسیار عمیقی دارند، خصوصاً در شرایط رکود اقتصادی که پس از کرونا بر اتحادیه اروپا حاکم شده، آن‌ها به چین به‌عنوان موتور تحرک اقتصادی در جهان نیازمندی بیشتری دارند؛ بنابراین به نظر می‌رسد این سفر در شرایط فعلی بیشتر جنبه سیاسی – تبلیغاتی برای افکار عمومی داخل اروپا دارد.

وی گفت: سیاستمداران اروپایی تلاش می‌کنند ژست انتقادی خود را نسبت به چین حفظ کنند تا پایگاه اجتماعی‌شان تضعیف نشود، ضمن اینکه همراهی با آمریکا در سیاست چین هراسی نیز برای آن‌ها اهمیت دارد.

تایوان؛ پاشنه آشیل چین

این کارشناس مسائل اروپا در ادامه به سفر وزیر خارجه تایوان به اروپا و همچنین قطعنامه غیر الزام‌آور پارلمان اروپا برای سرمایه‌گذاری دوجانبه در تایوان اشاره کرد و افزود: تایوان درهرحال پاشنه آشیل چین است و شرکا و دشمنان چین نیز به‌خوبی به این مسئله آگاه هستند. تایوان نیز تلاش می‌کند از این فرصت چین هراسی که آمریکا در سطح جهان به راه انداخته است، حداکثر استفاده را داشته باشد.

اروپا به دنبال امتیازگیری از چین است

مکی تأکید کرد: بااینکه مواضع اروپا نسبت به چین محتاطانه و محافظه‌کارانه است، اما آنجا که بتوانند با اقدامی سیاسی تبلیغاتی، امتیازی از این کشور بگیرند حتماً اقدام می‌کنند و شرایط فعلی را فرصتی برای خود می‌دانند؛ اما در سوی دیگر چین نیز تلاش می‌کند از شکافی که میان اروپا و آمریکا وجود دارد حداکثر استفاده را داشته باشد.

وی در خصوص چشم‌انداز روابط چین و اروپا با توجه به افزایش فشارها در رابطه با تایوان، یادآور شد: نظام بین‌الملل از نظامی تک‌قطبی به سمت نظامی چندقطبی در حال حرکت است و قطعاً با توجه به این شرایط، قطب‌های قدرت تلاش خواهند کرد بازی متفاوتی در جهت تأمین منافع و امنیت ملی خود داشته باشد. رئیس‌جمهور فرانسه، حدود یک سال پیش، به‌صراحت اعلام کرد که نباید آمریکا از اروپا انتظار داشته باشد که در جهت سیاست چین هراسی همراهی کاملی داشته باشد.

این کارشناس مسائل اروپا ادامه داد: درنتیجه تحولاتی که در چند ماه گذشته در نوع روابط میان آمریکا و اتحادیه اروپا ایجادشده اروپایی‌ها نسبت به آمریکا بسیار بی‌اعتماد شده‌اند. آن‌ها به این درک و آگاهی رسیده‌اند که باید اتحادیه را به سمت ایجاد ترتیبات امنیتی – سیاسی مستقل پیش ببرند، هرچند فاصله بسیار زیادی تا آن دارند؛ اما قطعاً اروپا تلاش خواهد کرد از این فضای چندقطبی که در حال شکل‌گیری است بهره مناسبی داشته باشند.

به گفته مکی؛ به نظر نمی‌رسد اروپایی‌ها بخواهند به‌شدت و حدت آمریکا، سیاست مهار چین را در پیش بگیرند؛ به‌هرحال باید در این رابطه وابستگی‌هایی که میان چین و اروپا وجود دارد را در نظر گرفت. ضمن اینکه شکاف میان اتحادیه اروپا و آمریکا، دولت‌های اروپایی را بر آن داشته است برای مهار آمریکا و ایجاد تعادل، همه تخم‌مرغ‌های خود را در سبد روابط با آمریکا نگذارند و بازی خود را درصحنه بین‌الملل انجام دهند.

وی تأکید کرد: اینکه تصور کنیم اروپایی‌ها پس از گذر از دوران سخت اقتصادی همچون آمریکا سیاست چین هراسی را در پیش بگیرند و با آن همراهی داشته باشند بعید به نظر می‌رسد. اروپایی‌ها تلاش می‌کنند با توجه به منافع خود بازی با چین را مدیریت کنند و به‌یک‌باره نوع مناسباتشان را با چین تغییر نخواهند داد؛ چراکه آن‌ها هم این واقعیت را پذیرفته‌اند که چین به‌سرعت در حال تبدیل شدن به اقتصاد اول دنیا است و از بعد نظامی و اقتصادی در جایگاه و موقعیتی نیستند که بتوانند تنش گسترده‌ای با چین دنبال کنند.

این تحلیلگر مسائل اروپا گفت: پیمان آکوس، میان آمریکا، بریتانیا و استرالیا به‌خوبی به اروپایی‌ها نشان داد که دیگر پیوندهای میان دو سوی اقیانوس اطلس، همچون دوره جنگ سرد، پاسخگوی منافع و امنیت ملی آن‌ها در عرصه جهانی نخواهد بود.