حسین ملائک در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با اشاره به تشدید فشارهای غرب به چین درخصوص تایوان و سفر هیاتی از کنگره آمریکا با هواپیمای نظامی به تایپه، بر ضرورت توجه به تاریخ برای درک دینامیسم موجود در منطقه تأکید کرد و گفت: چین اعتقاد دارد که با آمریکا به تفاهمی به نام «چین واحد» رسیده و این تفاهم را به دنیا تسری داده است. بر این اساس جامعه جهانی باید قبول کند که تنها یک چین وجود دارد و واحد سیاسی به نام «جمهوری چین» وجود ندارد و نام مشروع آن فقط «تایوان» است. بنابراین تا زمانی که «تایوان» قدمی برای استقلال خود برنداشته و یا افزایش ظرفیت نظامی را دنبال نکند، برای چین قابل تحمل خواهد بود در غیر این صورت چین وادار به اقدام نظامی خواهد شد.

وی ادامه داد: این دینامیسم از 1979 در این منطقه حاکم است. آمریکا از این شرایط و حساسیت چین در مورد استقلال و تقویت نظامی تایوان به عنوان اهرمی برای فشار بر چین و «اصلاح » رفتاری این کشور استفاده می‌کند. آمریکا از سال 2010 به بعد با سیاست (Pivot to Asia )، در کنار سیاست تشویق همسایگان چین علیه آن کشور و توسعه حضور نظامی رسمی در دریای جنوب چین و نهایتا تشکیل ائتلاف نظامی با استرالیا و انگلستان و یا اتحادیه «کواد» برای مهار چین از اهرم تایوان استفاده می‌کند.

این کارشناس مسائل چین گفت: از سال 1979 آمریکا با تقسیم وظایفی با اروپا هم در جهت توسعه اقتصادی تایوان و هم تقویت نظامی آن به صورت پیوسته و با شیب رو به بالا اقدام کرده است. صادرات آمریکا به تایوان در2020 معادل 30.2 میلیارد دلار بوده که 16% نسبت به سال 2010 افزایش داشته و معادل 2.1% کل صادرات آمریکاست؛ در مقابل تایوان 2.6% از سهم واردات آمریکا معادل 44.7 ملیارد دلار را داراست.

وی با بیان اینکه در کنار این روابط، تایوان با چین هم رابطه جالبی دارد، توضیح داد: سرمایه داران تایوان و چینی‌های مقیم خارج که نتیجه انقلاب مائو بود، به صورت شگفت آوری در برنامه توسعه اقتصادی چین نقش مثبتی بازی کردند. یکی از پنج مناطق آزاد اعلام شده اولیه به نام «جوخی»، در استان فوجیان دقیقا در مقابل جزیره تایوان قرارداشت و نقش تایوانی‌ها در توسعه این منطقه بسیار مهم بود.

ملائک ادامه داد: تایوان از آغاز برنامه گشایش چین تا سال 2020 تعداد 44 هزار و 56 مورد سرمایه‌گذاری تایید شده معادل 188.5 میلیارد دلار در چین دارد و روابط تجاری دو طرف 149.2 میلیارد دلار در 2020 بوده است. باید درنظر داشت که سرمایه‌گذاری آمریکا در چین در همین سال 124 میلیارد دلار بوده است. چین بزرگ‌ترین شریک تجاری تایوان با 26.3% از تجارت آن کشور در همان سال است و 2.68 میلیون نفر از مردم چین نیز در آن سال از تایوان بازدید داشته‌اند.

وی درخصوص چشم‌انداز روابط چین و تایوان، گفت: بر اساس دینامیسمی که میان دو طرف شاهد هستیم، سابقه تاریخی رفتاری چین، موازنه قوا در منطقه و از همه مهم‌تر قواعد حاکم بر روابط آمریکا و چین می‌توان چند پیش بینی داشت: ابتدا این که آمریکا رابطه معمول و در حال گسترش خود را با «تایوان»، شامل تقویت بنیان‌های نظامی به صورت رسمی و غیررسمی پیش می‌برد و چین به‌طور دائم به این رابطه اعتراض و سعی می‌کند «هیچ خط قرمزی» برای تایوان به رسمیت نشناسد و هر از گاهی آن‌ها را نقض کند. در عین حال سعی می‌کند آمریکا را از علنی کردن رابطه خود با تایوان و رسمیت دادن به آن برحذر دارد. هشدارهای چین به آمریکا و اروپا برای همکاری آن‌ها با تایوان بیشتر جنبه سیاسی و حفظ مواضع دارد.

این دیپلمات پیشین ایران در چین اضافه کرد: آمریکا، ژاپن، انگلیس و بعضا فرانسه از یکطرف و چین از طرف دیگر سعی دارند اجازه ندهند که طرف مقابل برای خود در تنگه تایوان و دریای جنوبی چین، حق، سابقه و قانون و هنجار اختصاصی تنظیم کند. این وضعیت تنش‌زاست و گاه خیلی جدی به نظر می‌رسد، اما بعید است به درگیری تعیین‌کننده که باعث عقب‌نشینی یک طرف و پیروزی طرف مقابل باشد، بینجامد.

ملائک تأکید کرد: اطلاعی از اینکه چین به خاطر همکاری اروپا و آمریکا با تایوان دست به اقدامات تحریمی، آنگونه که در رابطه با هنگ‌کنگ و سین کیانگ انجام داده تا کنون وجود ندارد. ضمن اینکه هیچ شواهدی مبنی بر علاقه آمریکا به تغییر موازنه فعلی در دوسوی تنگه (رابطه فعلی چین – تایوان) دیده نمی‌شود. افزایش همکاری نظامی اعلام شده فعلی آمریکا با تایوان نیز در واقع پاسخ آمریکا به گسترش کیفی و کمی ارتش چین است.

این تحلیلگر مسائل چین با یادآوری اینکه چهار حزب عمده سیاسی در تایوان وجود دارد که مشرب رویکرد اکثر آن‌ها حفظ وضعیت فعلی همکاری با چین و پیگیری اتحاد است، افزود: اما در حزب حاکم، حزب دموکراتیک ترقی خواه DPP، جریانی علاقمند است که استقلال تایوان را به رأی عمومی بگذارد. با توجه به اینکه ورود به چنین روندی، حتی نمایشی، می‌تواند سابقه سیاسی بدی ایجاد کند چین با آن به شدت مقابله کرده است.

وی تأکید کرد: به نظر نمی‌رسد جامعه سیاسی تایوان در مجموع علاقمند باشد که اقدام رادیکالی برای تغییر موازنه قوا صورت دهد، بنابراین حداقل در میان مدت می‌توان فرض کرد که مواضع دو حزبی که از استقلال تایوان حمایت می‌کنند، بیشتر جنبه تبلیغاتی و یا حتی باج گیری از چین دارد.