جدیدترین مطالب
موفقیتها و چالشهای همکاری روسیه و آفریقا پس از اجلاس سران ۲۰۲۳
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
اولویت منطقی واشنگتن: پایان دادن به جنگ از طریق مذاکره
ناکامی ترامپ در تحقق اهدافش در جنگ 6 ماهه علیه ایران
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
دیپلماسی ترکیه در دریای سیاه در قبال موانع عملیاتی روسیه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
فرصتهای همسویی بریکس و سازمان همکاری شانگهای در اوراسیای بزرگ
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشستهای اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان میدهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاریها بهتدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرتهای نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیههای سیاسی نیست، بلکه در همراستا شدن پروژهها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکلگیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار میشود.»
فرجام تنشزدایی هند و چین
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفتوگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راهحلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفتوگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخستوزیر هند، و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین رسید.»
أحدث المقالات
موفقیتها و چالشهای همکاری روسیه و آفریقا پس از اجلاس سران ۲۰۲۳
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
اولویت منطقی واشنگتن: پایان دادن به جنگ از طریق مذاکره
ناکامی ترامپ در تحقق اهدافش در جنگ 6 ماهه علیه ایران
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
دیپلماسی ترکیه در دریای سیاه در قبال موانع عملیاتی روسیه
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
فرصتهای همسویی بریکس و سازمان همکاری شانگهای در اوراسیای بزرگ
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «نشستهای اخیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای نشان میدهد که در میان کشورهای «اکثریت جهانی»، همکاریها بهتدریج در حال شکل دادن به چارچوبی جدید برای نظم جهانی است؛ چارچوبی که در آن نمایندگان غرب حضور ندارند و تمرکز اصلی بر همکاری میان قدرتهای نوظهور و کشورهای در حال توسعه است. اهمیت این روند صرفا در بیانیههای سیاسی نیست، بلکه در همراستا شدن پروژهها و سازوکارهای همکاری بریکس و سازمان همکاری شانگهای و شکلگیری ایده «اوراسیای بزرگ» آشکار میشود.»
فرجام تنشزدایی هند و چین
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «هند و چین در کمتر از ۶۰ روز، چهار گفتوگوی مهم دوجانبه با هدف یافتن راهحلی برای مسئله مرزی و در عین حال حفظ صلح در امتداد مرزها برگزار کردند. دو کشور در ماه اوت، مذاکرات دیپلماتیک و پس از آن، گفتوگوهایی میان نمایندگان ویژه دو کشور ترتیب دادند که در نهایت به برگزاری نخستین نشست در سطح فرماندهان در اوایل سپتامبر انجامید. سرانجام، نوبت به دیدار دوجانبه نارندرا مودی، نخستوزیر هند، و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین رسید.»
رویکرد ترکیه در قبال بحران اوکراین

سیامک کاکایی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی ادامه داد: «اردوغان پیشنهاد داد ترکیه میتواند میزبان نشستی در سطح رهبران و یا در سطح فنی بین روسیه و اوکراین باهدف کاهش تنش طرفین باشد.»
وی در پاسخ به این پرسش که ترکیه چه جایگاه و نقشی در حوزه آناتولی و دریای سیاه دارد که مایل به میانجیگری فعال در این زمینه شده، توضیح داد: «یکی از اهداف مهمی که میتوان دراینباره به بحث گذاشت، موقعیت ژئوپلیتیکی ترکیه بهعنوان یک بازیگر دووجهی است. بدان معنا که ترکیه یکی از اعضای ناتو به شمار میآید؛ سازمانی که ازنظر روسیه در ارتباط با مسئله اوکراین و تشویق این کشور به تنش بیشتر مداخلهگر محسوب میشود. مسئله دیگر آنکه آنکارا روابط بسیار خوبی هم با کیف هم با مسکو دارد. ازاینجهت اردوغان خود را در وضعیتی دیده است که میتواند نقش میانجی را بازی کند.»
به گفته این کارشناس، این در حالی است که استقبال گرمی از این میانجیگری نه از سوی غرب و نه از سوی روسیه دیده نشده است؛ اما آنها نسبت به چنین رایزنیهایی بیمیل هم نیستند.
کاکایی در ادامه به رابطه نسبتاً استراتژیک ترکیه با اوکراین اشاره کرد و گفت که حتی این نوع رابطه آنکارا-کیف موردانتقاد روسیه قرارگرفته است. وی تأکید کرد: «در جریان فروش پهپادهای ترکیهای به اوکراین شاهد بودیم که این مسئله به مناقشهای بین پوتین و اردوغان تبدیل شد. حتی پوتین اعلام کرده بود که ترکیه قصد برهم زدن توافقنامههای صلح در شرق اوکراین را دارد.»
کارشناس مسائل ترکیه با تأکید بر این موضوع که ترکیه روابط اقتصادی خوبی با اوکراین دارد و در سالهای اخیر نیز بر حجم تجارت دو کشور افزودهشده است، گفت: «حجم تجارت در سال ۲۰۲۱ به هفت و نیم میلیارد دلار رسید و طرفین بحث از ۱۰ میلیاردی شدن این رقم دارند.»
وی همچنین گفت ترکیه یکی از مکانهای قابلتوجه توریستهای اوکراینی است و در سال گذشته میلادی حدود ۲ میلیون توریست اوکراینی به ترکیه سفر کرد؛ بنابراین از منظر اقتصادی ترکیه اصلاً مایل نیست که بین دو کشور دوست خود جنگی دربگیرد.
کاکایی با اشاره به اینکه آنکارا از سال ۲۰۱۴ و در جریان تنش بین کیف و مسکو و حمله روسیه به کریمه هیچگاه از اقدام روسها حمایت نکرد، ادامه داد: «در این بحران، آنکارا همواره منتقد رویکرد روسیه بوده است.»
وی ادامه داد البته با وجودی که ترکیه از مواضع اوکراین حمایت کرده اما در مقابل مخالف برنامه تحریمی اروپا علیه روسیه است.
این کارشناس با اشاره به رابطه نسبتا استراتژیک بین ترکیه و روسیه توضیح داد: «در سالهای اخیر با فروش سامانههای اس ۴۰۰ روسیه به ترکیه، این روابط به سطح بالایی گسترش پیدا کرده و عمیقتر شده، تا جایی که موجب دلخوری آمریکا و ناتو از آنکارا شده است.»
وی ادامه داد: «در این رابطه حتی ناتو این نزدیکی مسکو-آنکارا بهویژه از جنبه همکاریهای نظامی و موشکی را مغایر اهداف این سازمان عنوان کرد؛ اما ترکیه روابط خود با روسیه را با قوت ادامه داده است.»
کاکایی معتقد است که با توجه به نوع رابطه ترکیه با روسیه و اوکراین که روابطی کاملاً متفاوت از همدیگر است قابل پیشبینی بود که آنکارا وارد عرصه میانجیگری بین کیف و مسکو شود.
وی تأکید کرد: «در این راستا یک هدف ساختاری ترکیه آن است که بتواند با یک سیاست بینابین، هم نقش و اهمیت بازیگری خود را به رخ ناتو بکشد و هم آنکه بتواند راه میانهای را برای استمرار رابطه با روسیه پیدا کند.»
کارشناس مسائل ترکیه ادامه داد: «ولی درعینحال چون سیاست روسیه نسبت به اوکراین میتواند به لحاظ راهبردی به زیان ترکیه باشد لذا این کشور اعلام کرده که با طرحهای ناتو در ارتباط با وضعیت اوکراین همراهی خواهد کرد. اگرچه رابطه گرم و عمیقی نیز با روسیه دارد.»
کاکایی در پاسخ به این پرسش که آیا سیاست بینابینی ترکیه در قبال بحران اوکراین و روسیه میتواند پاسخگوی انتظارات مسکو باشد، گفت: «به نظر میرسد اینگونه نیست. هرچند نوع روابط اقتصادی-انرژی ترکیه با روسیه بهخصوص در مورد خط گازی ترک استریم با انتقاد شدید اوکراین مواجه بوده اما بههرحال آنکارا در این رابطه مایل است که یک نقش نسبتاً مستقلی را ایفا کند تا بتواند همه طرفها (ناتو، روسیه و اوکراین) را نسبت به خود راضی نگه دارد.»
وی درنهایت گفت: «بهاستثنای اوکراین که نسبت به نقشآفرینی ترکیه و حمایتهای این کشور از کریمه استقبال کرده است، دو طرف دیگر یعنی روسیه و ناتو چندان دل به تحرکات میانجیگرایانه اردوغان نبستهاند و یا نمیخواهند چنین نقشی را برای ترکیه به رسمیت بشناسند.»
0 Comments