مصطفی نجفی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی، ضمن اشاره به موافقت آمریکا برای سرمایه‌گذاری در شمال غرب و شمال شرق سوریه، پیگیری دو هدف عمده را مورد توجه مقامات این کشور دانست و خاطرنشان کرد: هدف کوتاه مدت آمریکا، خودکفایی، خوداتکایی و استقلال نسبی اقتصادی کُردهای تحت حمایت آمریکا است و براساس این طرح، قرار است بخش‌های کشاورزی، ساخت و ساز، شبکه بهداشت، خرید محصولات نفتی و مباحث مالی از معافیت تحریمی آمریکا برخوردار باشند.

مقدمه‌سازی برای استقلال سیاسی کردهای سوریه

این تحلیلگر مسائل سوریه استقلال سیاسی و امنیتی کردهای شمال سوریه را هدف دیگر آمریکا برشمرد و ادامه داد: قطعا استقلال اقتصادی کُردهای شمال سوریه، می‌تواند تسهیل کننده استقلال سیاسی آن‌ها باشد، این قالب می‌تواند به شکل دولت و کشور مستقل باشد که بدبینانه‌ترین سناریو است و تشکیل اقلیم خودمختار کُرد مانند آنچه در عراق شاهد آن هستیم، سناریوی دیگری است که می‌توان آن را پیش‌بینی کرد.

وی، با بیان اینکه سرمایه‌گذاری در شمال غربی و شرقی سوریه، پروژه‌ای آمریکایی برای استقلال دادن به کردهای تحت حمایتشان در این مناطق است، به وجود منابع نفتی و همچنین ابعاد اهمیت این منطقه برای آمریکا اشاره کرد و درخصوص تحرکات جدید آمریکا در شرایطی که روسیه درگیر جنگ در اوکراین است، گفت: این تصمیم نشان می‌دهد، آمریکا به دنبال خروج از این کشور نیست و اهداف امنیتی، سیاسی و اقتصادیشان را همچنان در سوریه ادامه می‌دهند.

نجفی با اشاره به مواضع تند و انتقادی دولت سوریه نسبت به این طرح، تاکید کرد: اگر دولت سوریه واکنش محکمی نشان ندهد، ممکن است کنترل و تسلط نظام سیاسی سوریه و دولت مرکزی بر این منطقه به شدت کاهش یابد. اعلام آمریکا مبنی بر اینکه سرمایه‌گذاران می‌توانند از نقاط مختلف در این منطقه سرمایه‌گذاری کنند، چالش اقتصادی مهمی برای دولت سوریه ایجاد می‌کند، چرا که بخش عمده‌ای از کشاورزی سوریه در چند دهه گذشته در این مناطق انجام می‌شده است. این مساله می‌تواند امنیت غذایی سوریه را تحت الشعاع قرار دهد و مشکلات اقتصادی و بحران‌های جدی متعددی ایجاد کند.

بازگشت آمریکا به پایگاه‌هایی که از آن‌ها عقب نشینی کرده بود

وی با بیان اینکه بخش بزرگی از چاه‌های نفت و معادن سوریه در بخش کُردنشین این کشور قرار گرفته است، به استخراج غیرقانونی نفت از سوی آمریکا در سال‌های گذشته از این مناطق اشاره کرد و افزود: سرمایه‌گذاری در این مناطق، خارج از کنترل دولت مرکزی، چالشی برای تمامیت ارضی و حاکمیت سراسری و ملی دولت مرکزی سوریه ایجاد خواهد کرد. این سیاست، قطعا پروژه بزرگی است که آمریکا، به بهانه مقابله با داعش، برای رساندن این منطقه به استقلال و خودمختاری درنظر گرفته است.

نجفی با بیان اینکه آمریکا همزمان با حضور نظامی در حال سرقت منابع طبیعی و نفت و محصولات کشاورزی سوریه است، اضافه کرد: آمریکا در حال استقرار دوباره در سوریه است و شاهد هستیم که بعد از حدود دو سال و نیم از تصمیم دونالد ترامپ برای عقب‌نشینی از سوریه، عملیات استقرار مجدد در این کشور، آغاز شده است و رسانه های خبری ورود برخی تجهیزات و متخصصان به پایگاه سابق نیروهای با عنوان ائتلاف ضد داعش در حومه شهر عین العرب در شمال حلب را تایید کرده‌اند.

مخالفت ترکیه با طرح آمریکا

این کارشناس مسائل سوریه درعین حال با بیان اینکه این تصمیم آمریکا موانعی پیش روی دارد، به مواضع انتقادآمیز چاووش اوغلو، وزیر خارجه ترکیه، نسبت به تصمیم آمریکا برای اعمال معافیت تحریمی برای مناطقی که کُردهای تحت حمایت آمریکا در آن قرار دارند، اشاره کرد و گفت: وزیر خارجه ترکیه عنوان کرده که این تصمیم با انگیزه‌های خاص بوده و جایی که باید انتخاب می‌شد ادلب است که در آن میلیون‌ها آواره زندگی می‌کنند. ترکیه یکی از مخالفان اصلی این پروژه بود؛ چرا که به هر حال این تصمیم وزارت خزانه‌داری آمریکا منافع امنیتی و اقتصادی ترکیه را در این مناطق تحت الشعاع قرارمی دهد.

نجفی ادامه داد: آمریکا از ابتدای بحران در سوریه، پیشبرد اهداف خود را بر مناطق کردنشین این کشور متمرکز کرده بود. حتی در مواقعی شاهد بحران‌های جدی سیاسی و دیپلماتیک میان آمریکا و ترکیه بر سر حمایت آمریکا از کردها بودیم. با اینکه احتمال اینکه آمریکا در شرایط بحرانی و حساس متحدانش را تنها بگذارد زیاد است، اما در ماجرای کردهای سوریه به طور نسبی از آن‌ها حمایت کرده اند و بحران با ترکیه را ترجیح داده است.

وی با بیان اینکه آمریکا حمایت خود از کردها را جز با مصالحه بزرگ با ترکیه رها نخواهد کرد و تاکنون این مصالحه رخ نداده است، افزود: این منطقه جز حملاتی که ترکیه بعضا به آن داشته است، در حدود سه سال گذشته باثبات بوده است. مخالفت ترکیه و سوریه با اقدامات آمریکا، ممکن است باعث امنیتی شدن این منطقه شود و سرمایه‌گذاران در شرایط امنیتی از حضور در این منطقه منصرف می‌شوند.

این تحلیلگر مسائل سوریه تاکید کرد: حضور آمریکا در سوریه غیرقانونی است و اکنون بخش عمده‌ای از نیازهای اقتصادی کردهای شمال سوریه را آمریکا تامین کند. قاچاق سوخت و تریاک و فعالیت‌های اقتصادی که در این کشور صورت می‌دهد کاملا خلاف منشور ملل متحد و حاکمیت و تمامیت ارضی سوریه است. ادعای اقدامات بشردوستانه در حالی انجام می‌شود که تحریم‌ها مردم سوریه را در رنج‌های متعددی قرار داده و مشکلات امنیتی زیادی ایجاد کرده است.

نجفی گفت: آمریکا با این اقدامات همچنان سوریه را با بی‌ثباتی مواجه خواهد کرد و این عدم ثبات می‌تواند زمینه حضور دوباره گروه‌های تروریستی دراین کشور را فراهم کند. این اقدام لایه‌های پنهان منازعه در منطقه از جمله مساله کردها را دوباره برجسته می‌کند و بر کنشگری بازیگران در این منطقه اثر مخربی می‌گذارد و بازیگران جدیدی وارد حوزه های منازعه آفرین می‌کند. این شرایط کمکی به ثبات سوریه و منطقه نخواهد کرد.