رحمن قهرمان پور در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با اشاره به برگزاری نشست فصلی شورای حکام تصریح کرد: با توجه به اینکه در نشست قبلی کشورهای اروپایی و آمریکا درباره ایران قطعنامه صادر کردند فضای کلی و نتایج اجلاس ماه مارس اهمیت یافته است. رویکرد آژانس از دو سال پیش و بعد از اجرای قانون مجلس درباره کاهش میزان نظارت‌های آژانس، معطوف به این بوده که بتواند دسترسی‌های گذشته خود را درباره برنامه هسته‌ای ایران برقرار سازد.

وی افزود: برای آژانس، نظارت بر فعالیت‌های ایران در چارچوب مورد توافق در برجام اهمیت زیادی دارد و چون ایران به دلیل خروج آمریکا از برجام این میزان نظارت‌ها را براساس قانون مجلس کاهش داده است، آژانس ابراز نگرانی کرده بود که اطلاعاتش درباره دامنه فعالیت‌های هسته‌ای ایران کمتر می‌شود. بنابراین به لحاظ فنی آژانس می‌گوید نیاز دارد دریابد ایران در دو سال گذشته به چه میزان دامنه فعالیت‌های هسته‌ای خود را گسترش داده و به چه پیشرفت‌هایی رسیده است.

این کارشناس مسائل بین‌الملل به پیامدهای خروج آمریکا از برجام اشاره کرد و با بیان اینکه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی با اینکه نهادی فنی است، اما متاثر از معادلات سیاسی خارج از آژانس قرار دارد، گفت: هر چند در اساسنامه آژانس و براساس پیمان ان.پی.تی. ، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، نهاد فنی ناظر بر اجرای پیمان ان.پی.تی است و باید براساس مواد 2 و 4 هم مانع دستیابی کشورها به سلاح هسته‌ای شود و هم در استفاده صلح آمیز از انرژی هسته‌ای به آن‌ها کمک کند؛ اما به دلیل مسائلی که در گذشته و اکنون وجود دارد توازنی در کارکردهای آژانس در اجرای مواد 2 و 4 وجود نداشته است.

قهرمان پور توضیح داد: بنابه تفسیرهایی که در کنفرانس‌های بازنگری ان.پی.تی صورت گرفته، کشورهای غربی اعلام کرده‌اند که برخورداری اعضای ان.پی.تی. از امتیازهای ذکر شده در ماده 4، یعنی استفاده صلح آمیز از انرژی هسته‌ای، منوط به اجرای بند 2، عدم دسترسی به سلاح هسته‌ای، است و خود آژانس تشخیص می‌دهد که آیا این بند اجرا شده است یا خیر.

وی اضافه کرد: از آنجا که نتیجه‌گیری درباره بند 2، زمان بر و طولانی مدت است، قاعدتا در عمل این اتفاق افتاده که به خاطر عدم تائید ماهیت صلح آمیز فعالیت‌های هسته‌ای کشورها، همکاری‌های فنی با آن کشورها در راستای استفاده صلح آمیز هسته‌ای محدود بوده یا به تاخیر افتاده است. در واقع انتقاداتی به عملکرد آژانس در این زمینه نیز وارد است.

قهرمان پور با بیان اینکه آژانس در برابر آزمونی دشوار قراردارد، خاطرنشان کرد: ایران تلاش دارد در این مقطع از تنش‌ها بکاهد و موافقت کلی که با افزایش همکاری‌ها با آژانس داشته موید این ادعا است که ایران به دنبال افزایش تنش با آژانس نیست؛ اما اینکه برداشت برخی کشورهای غربی از این موضوع چیست مسئله مهمی است.

به گفته این تحلیلگر مسائل بین‌الملل، در غرب دو برداشت اصلی وجود دارد، یک برداشت معتقد است اقدام اخیر ایران در توافق با آژانس، اقدامی تاکتیکی برای خرید زمان است و ایران همکاری لازم را نخواهد کرد؛ اما دیدگاهی دیگر معتقد است می‌توان از فرصتی که ایجاد شده برای اعتمادسازی بیشتر با ایران و حرکت به سمت توافق استفاده کرد. باید دید در نهایت کدام یک از این دیدگاه‌ها در کشورهای غربی حاکم می‌شود و مبنای تصمیم گیری قرار می‌گیرد و آیا غرب این فرصت را غنیمت خواهد شمرد یا خیر.

در ادامه، قهرمان پور با اشاره به اختلافات حقوقی میان ایران و آژانس، تحرکات رژیم صهیونیستی برای ممانعت از هر گونه توافق میان ایران و کشورهای غربی را مشکل آفرین خواند.

وی ضمن تشریح اقدامات ایران برای اعتماد سازی با آژانس و تلاش برخی طرف‌ها برای خروج آژانس از وظایف فنی و حقوقی خود، بر ضرورت بهره گیری از فرصتی که ایجاد شده تاکید کرد و ادامه داد: ایران بارها نسبت به این مسئله ابراز نارضایتی کرده و دیداری که آقای گروسی به مقامات صهیونیست داشته این نگرانی را در ایران افزایش داده است که مبادا آژانس بخواهد برخورد غیرفنی با ایران انجام دهد.

این کارشناس مسائل بین‌الملل با تاکید بر اینکه مذاکرات با آژانس بین‌المللی هسته‌ای نشان داد که اراده کافی در تهران برای رسیدن به توافق در مورد مسائل هسته‌ای وجود دارد، گفت: بنابراین رویکرد آژانس در شرایط فعلی مسئله‌ای مهم است و باید دید دو طرف چه راه حلی برای این مسئله پیدا می‌کنند و در این باره به توافق می‌رسند یا خیر.

قهرمان پور با بیان اینکه اختلاف جدی میان ایران و آژانس باید حل وفصل شوند، به ابراز امیدواری نماینده روسیه در وین مبنی بر اینکه شورای حکام از سياسی کاری غيرموجه درباره پرونده ايران خودداری کند و رويکرد مسئولانه‌ای نسبت به این مسئله نشان دهد، اشاره کرد و گفت: رفتار غیرفنی آژانس و فشارهای خارجی به این نهاد بین‌المللی، عملکرد آن را تحت تاثیر قرارداده و در شرایط فعلی نیز، تداوم اختلافات حقوقی بر سر تفسیر دامنه اختیارات آژانس می‌تواند روند همکاری‌ها را مختل کند.