علیرضا رجایی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با اشاره به پیامدهای ورود قانونی و غیرقانونی گسترده مهاجرین و پناهجویان افغانستانی به ایران، تصریح کرد: به دلیل مسائل اخیر در افغانستان، ما شاهد موج‌های گسترده مهاجرتی به ایران هستیم.

وی با بیان اینکه ایران رویکردهای انسان‌دوستانه را همواره در نظر دارد، اما پیامدهای مهاجرت گسترده افغانستانی‌ها به ایران مسائل متعددی ایجاد کرده است، ادامه داد: متاسفانه حتی شاهد هستیم بیشتر افغانستانی‌های مهاجر، از پشتون زبان‌ها هستند و تاجیک‌ها و هزاره‌ها کمتر در میان آن‌ها حضور دارند که این امر می تواند تبعاتی را داشته باشد.

این کارشناس مسائل بین الملل با بیان انتقاداتی از عملکرد طالبان نسبت به اجرای مسئولیت‌های خود در قبال همسایگان، تعرض‌های مرزی، ایجاد امنیت و پاسخگویی نسبت به وضعیت شهروندانشان، تاکید کرد: نباید اجازه دهیم ورود سازماندهی شده این افراد، «مهندسی چینش بحران» برای کشور ایجاد کند. متاسفانه به نظر می رسد طالبان در برخی مسائل مهم و کلیدی در تقابل با ایران عمل می کند. ما در شرایطی قرارگرفته‌ایم که خدمات یک طرفه ای به طالبان ارائه می دهیم بدون اینکه این گروه خواسته‌های ایران را برآورده کند.

رجایی با تاکید براینکه نباید تعرضات صورت گرفته نسبت به ایران در مرزها و در داخل افغانستان را کتمان کرد، گفت: درصد بالای افغان‌ها در برخی استان‌ها خطر تغییر خطرناک ترکیب جمعیتی را ایجاد کرده است و البته باید فرزندآوری بالای این جمعیت را درنظر گرفت که سبب گسترش بالای جمعیت افغانستانی ها می‌شود.

مسئول پیشین ستاد پشتیبانی افغانستان وزارت امور خارجه یادآورشد: در این میان، ازدواج آن‌ها با دختران ایرانی نیز چالش‌‌های زیادی ایجاد کرده است و متاسفانه طالبان نسبت به اتباع خود و مسائل آنها مسئولیتی احساس نمی کند و افغانستان نیز شرایطی دارد که نمی توان حقوق این زنان را در شرایطی که با مشکلات مواجه می شوند، پیگیری کرد. جامعه باید نسبت به پیامدهای منفی ازدواج دختران ایرانی با اتباع بیگانه، آگاه باشد.

وی با بیان اینکه معاش و معیشت مردم برای طالبان هیچ دغدغه ای ایجاد نکرده است و آن‌ها درخصوص توجه به مطالبات سیاسی و اجتماعی مردم هیچ تعهدی ندارند، ضمن هشدار نسبت به ورود وابستگان طالبان به ایران در پوشش مهاجران، اضافه کرد: حضور غیرمتعارف افغانستانی‌ها در ایران، مرزها، خانه ها و سفره های ما را در می نوردد. مردم ایران به وضوح شاهد حضور بالای این جمعیت هستند و باید نسبت به حضور آن‌ها در بافت استراتژیک شهرها و همچنین امکان سازماندهی هدفمند و بهره‌گیری‌های احتمالی از آنها علیه منافع و امنیت ایران هشیار بود.

این کارشناس مسائل بین الملل به ایجاد سیم‌خاردار و فنس در خط مرزی پاکستان با افغانستان با هدف مسدودسازی و جلوگیری از هرگونه عبور غیرقانونی از این منطقه اشاره کرد و گفت: در شرایط فعلی، نمی‌توان به این حجم از جابه‌جایی جمعیت به سمت ایران، «مهاجر» گفت و باید متناسب با آن، سیاست‌هایی اتخاذ کرد و تصمیم موثری گرفت.

رجایی ضمن یادآوری مشکلات امنیتی و سیاسی که طالبان پاکستان در همراهی با طالبان افغانستان برای حاکمیت اسلام آباد ایجاد کرده است، تاکید کرد: حضور این حجم از جمعیت، علاوه بر تبعات اقتصادی و مشکلات ناشی از آن، افزایش بی کاری، نزاع دسته جمعی، افزایش جرایم، بروز نابسامانی‌های خانوادگی با نمودهایی چون تولد کودکان بی‌شناسنامه، ازدواج‌های غیرقانونی و ثبت‌نشده، خشونت خانگی، آسایش و نشاط اجتماعی مردم را هدفگیری خواهد کرد. ضمن اینکه هیچ پیشینه شناسی نسبت به این افراد انجام نشده است و به لحاظ جمعیت شناسی قومیت، اهداف و جانمایی‌های آن‌ها باید رصد و روشن شود. این مساله، مشارکت‌های مردمی را نیز می طلبد.

این دیپلمات کشورمان با تاکید براینکه برخی همراهی‌های ایران با طالبان، برچسب همکاری با طالبان را در صحنه بین المللی متوجه ایران می کند در حالی که ایران خود قربانی تروریسم است، گفت: در ایران پناهجویان و مهاجران به محض اینکه وارد کشور می شوند می توانند در هر مکانی که مایل باشند سکونت کنند. بنابراین به محض ورود با انواع آسیب‌ها وارد می شوند و در عین حال با انواع آسیب‌ها نیز آمیخته می‌شود. اکنون بخش بزرگی از مشکلات اجتماعی و فساد فضای اجتماعی حاشیه شهرها، ناشی از مشکلات ایجاد شده از ناحیه برخی از این مهاجران است.

رجایی، اعتیاد، بی سوادی و کم آگاهی، طلاق و خانواده آسیب دیده را از دیگر مسائل مرتبط با این مهاجران برشمرد که آسیبهای جدی تری را رقم می‌زنند و خاطرنشان کرد: این عوامل در کنار هم، چرخه آسیب و فساد را شکل می دهد که باید با جدیت مدیریت شود.

وی سفر نخست وزیر قطر به قندهار و ملاقات‌های سیاسی انجام شده را بیانگر تحولات جدیدی دانست و با اشاره به پیامدهای توافق اسلام آباد در رابطه با مبارزه با تروریسم، ادامه داد: باید با کنترل بحران مهاجران، از اقدام برای قاچاق و عواقب اجتماعی و امنیتی آن جلوگیری شود و در عین حال هم زمان جمعیت ورودی افغانستانی ها را مدیریت و ساماندهی کنیم.