مرتضی مکی در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی گفت: «از دیدگاه دولتمردان روسی، جنگ اوکراین جنگ با کل جهان غرب است و روس‌ها توسعه ناتو را یک تهدید جدی برای امنیت ملی خود می‌دانند.»

وی ادامه داد: «تهدید روسیه به عضویت فنلاند و سوئد در پیمان ناتو نیز در همین چارچوب قابل بررسی است، زیرا مرز 1300 کیلومتری فنلاند با روسیه با عضویت این کشور در ناتو یک خطر جدی برای روسیه و نزدیکی مرزهای این کشور قلمداد می‌شود.»

این کارشناس همچنین در تحلیل این ادعای روسیه توضیح داد: «به نظر نمی‌رسد تهدیدات روسیه در قبال عضویت فنلاند و سوئد در ناتو فراتر از تهدیدات سیاسی و استقرار سلاح‌های متعارف و غیرمتعارف برود. درواقع روسیه آنچنان در جنگ اوکراین غرق شده که بعید است بخواهد جبهه جدیدی را برای مقابه با غرب باز کند.»

همچنین کارشناس مسائل اروپا با اشاره به نشست وزرای دارایی گروه هفت در ژاپن و تاکید بر تداوم و گسترش تحریم‌ها علیه روسیه گفت: «این موضوع نشان می‌دهد که در آینده نزدیک و میان مدت نمی‌توان شاهد تحرکات سیاسی و دیپلماتیکی در عرصه سیاسی در جنگ اوکراین بود. به خصوص آنکه آمریکایی‌ها سیاست مهار چین را نیز به صورت عملیاتی به اجرا درآورده‌اند و یکی از انگیزه‌های آن‌ها برای سیاست مهار چین نگرانی از همکاری‌های چین و روسیه است که می‌تواند سیاست‌های آمریکا در منطقه و عرصه جهانی را به چالش بکشد.»

مکی در خصوص بحران اوکراین که یکی از متغیرهای مهم اثرگذار در روابط روسیه و اروپا است، توضیح داد: «فرایند جنگ اوکراین وارد مرحله فرسایشی شده و هیچ چشم‌انداز روشنی که نشان دهد طرفین این بحران و بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی به یک نقطه توافق برسند وجود ندارد.»

مکی در واکاوی پیشینه تنش‌ها بین مسکو و غرب گفت: «وقتی به روابط و سیاست‌های روسیه و غرب در سه دهه گذشته نگاه بیاندازیم، انتظار می‌رفت این رویارویی سیاسی در یک نقطه‌ای به تنش و بحران برسد. در جریان بحران گرجستان، دولت‌های اروپایی برای مدیریت تنش سیاست منعطفی را در قبال روسیه اتخاذ کردند و اجازه ندادند بحران در گرجستان در سال 2008 به نقطه تنش و جنگ نیابتی روسیه و طرف‌های غربی حامی گرجستان بینجامد. در آن سال دولت‌های اروپایی با محوریت فرانسه و المان بر این نکته تصریح داشتند که گرجستان و اوکراین در آینده نزدیک در ناتو جایی ندارند.»

وی ادامه داد: «اما پس از الحاق کریمه به روسیه در سال 2014 بحران در روابط روسیه و غرب وارد مرحله جدیدی شد و غربی‌ها برای نخستین بار پس از فروپاشی شوروی تحریم‌های اقتصادی گسترده‌ای را علیه روسیه به راه انداختند. حتی روسیه را از سازمان همکاری و امنیت اروپا نیز اخراج کردند.»

این کارشناس ادامه داد: «تداوم تنش در روابط روسیه و غرب پس از بحران کریمه در سال 2022 به نقطه‌ای رسید که عزم اوکراین برای پیوستن به ناتو به زعم روس‌ها جایی جز حمله به این کشور باقی نگذاشت و این حمله همانطور که پیش‌بینی می‌شد تله‌ای برای روسیه از سوی آمریکا بود.»

مکی تاکید کرد: «زیرا آمریکایی‌ها برخلاف اروپایی‌ها طرفدار سیاست شدیدتر و روس‌ستیزانه‌تری نسبت به اروپایی‌ها بودند. همچنانکه تا زمان حمله روسیه به اوکراین کشورهای قدرتمند اتحادیه اروپا به خصوص فرانسه و‌ آلمان حاضر به واکنش شدیدی به مانورهای روسیه در مرزهای اوکراین نشدند و همچنان از گفتگو و مذاکره با روس‌ها برای مدیریت بحران سخن می‌گفتند.»

به گفته این کارشناس، تا جایی که امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه و شولتز صدراعظم آلمان به مسکو رفته و با وجود انتقادات جدی شرکای این دو کشور در شرق اروپا با پوتین وارد مذاکره شدند و به تلاش برای خویشتنداری و اجتناب از حمله به اوکراین پرداختند.

مکی در ادامه گفت: «اما این رایزنی‌های سیاسی با تداوم عزم اوکراین برای الحاق به ناتو و خودداری از مواضعش در نزدیکی به غرب، روسیه را بر آن داشت که با اشغال اوکراین دولت جدیدی را در کیف برسر کار آورد. ولی برخلاف تصورات و محاسبات ارتش روسیه و حاکمان کرملین نظامیان روسیه در پشت دروازه‌های کیف متوقف شدند و مسیری جز عقب‌نشینی و بسنده کردن به حفظ تصرفات خود در شرق اوکراین نداشتند.»

کارشناس مسائل اروپا توضیح داد: «طی بیش از یک سال و چند ماهی که از حمله روسیه به اوکراین می‌گذرد اروپایی‌ها با محوریت فرانسه علاقه‌مندی خود را به پایان جنگ و مدیریت بحران اوکراین نشان داده‌اند. اوج تلاش‌ها و رایزنی‌های مکرون در این زمینه به دیدار او در پکن و  دعوت از شی جین پینگ با هدف نقش‌آفرینی در بحران اوکراین بازمی‌گردد که واکنش‌های منفی هم از سوی آمریکا و هم بخش اعظمی از کشورهای اروپایی به دنبال داشت.»

همچنین مکی تشریح کرد: «اروپایی‌ها اگرچه علاقه‌مند هستند جلوی فرسایشی شدن بحران اوکراین را بگیرند، ولی تلاش‌های آنها در چند ماه گذشته نشان داده است که به صورت مستقل توانی برای استفاده از قدرت نرم خود در این جهت ندارند و راهی جز همسویی و همراهی با آمریکا در حمایت از دولت اوکراین و جلوگیری از پیشروی‌های روسیه نمی‌بینند.»

وی تاکید کرد: «برای دولت آمریکا سیاستش در قبال روسیه تقریبا مشخص و تا حدودی قطعی است و آن تضعیف این کشور تا حد امکان و تحمیل شکستی سنگین به روسیه در جنگ اوکراین است.»

مکی با اشاره به اینکه برای دولت مسکو نیز جنگ اوکراین یک جنگ حیثیتی شده است، افزود: «هرگونه عقب‌نشینی در سطح میدانی و سیاسی به منزله شکستی سنگین برای دولت روسیه قلمداد می‌شود. تاجایی که بارها حتی بحث استفاده از سلاح‌های هسته‌ای یا استقرار این سلاح‌ها در مرزهای روسیه و بلاروس مطرح شده تا نشان دهند که روسیه تا چه حد به پیروزی و نگه داشتن تصرفاتش در شرق اوکراین مصمم است.»

کارشناس مسائل اروپا در پایان با بیان اینکه بحران اوکراین محدود به اوکراین نیست بلکه نقطه تصادم و رویارویی سخت روسیه و غرب به شمار می‌رود، توضیح داد: «این اولین بار نیست که روس‌ها با حمله غربی‌ها مواجه می‌شوند. ناپلئون در قرن 19 و هیتلر در قرن بیستم تلاش کردند بخش اعظمی از خاک روسیه را به تصرف درآورند و هر دو دیکتاتور پشت دروازه‌های مسکو متوقف شدند.»