هرمز جعفری در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی برگزاری اجلاس جده برای بررسی صلح میان روسیه و اوکراین را که در آن نمایندگانی از 42 کشور جهان حضور داشتند، موفقیتی برای دیپلماسی عربستان برشمرد و تصریح کرد: محمد بن سلمان، تا یک سال پیش، به سبب قتل فجیع جمال خاشقچی، مسئول شناخته ‌می‌شد، در جامعه بین المللی مطرود بود و کمتر کسی به خود اجازه ‌می‌داد با او تعامل کند، اما در شرایط فعلی توانسته خود را میانجی و مبتکر پیشبرد صلح، آن هم میان روسیه به عنوان قدرت محوری شرقی و اوکراین که مورد حمایت جدی ناتو به رهبری آمریکا است، معرفی و  در این راستا نمایندگان 42 کشور را میزبانی کند.

وی گفت: این تحولی جدی به لحاظ ایجاد وجهه برای محمد بن سلمان، به عنوان ولیعهدی است که قراراست پادشاه عربستان شود. علاوه بر آن او توانسته در سطح منطقه ای و بین المللی خود را به عنوان شخصیت موجه حا‌می ایجاد صلح در یک بحران جدی بین المللی، در سطح بحران اوکراین، معرفی کند و متعاقب توافق با ایران و آرامش خاطر از جانب یمن، نمایندگان بیش از 40 کشور با دیدگاه‌های مختلف را کنار هم جمع کند که این امر برای عربستان موفقیت قابل توجهی است.

این کارشناس مسائل بین الملل با یادآوری اینکه از دوره ریاست جمهوری اوباما، عربستان تلاش داشته با اصلاح سیاست دنباله‌روی آمریکا، رویکرد مستقل تری نشان دهد و این تلاش را در سال‌های اخیر شدت داده است، ادامه داد: محمدبن سلمان، به طور ویژه، در این راستا تلاش بیشتری داشت تا بتواند تعادلی در تعاملات خارجی خود در روابط با شرق و غرب شکل دهد. همانطور که علی‌رغم فشارهای آمریکا، ریاض از سیاست خود در تعامل با اوپک پلاس و همراهی مستقیم و غیرمستقیم با سیاستهای روسی، با هدف حفظ قیمت جهانی نفت کوتاه نیامد.

جعفری با بیان اینکه عربستان تلاش کرده ضمن کمک‌های مالی که به اوکراین داشته است، تعاملات خود را هم با روسیه حفظ کند، افزود: با اینکه روس‌ها در نشست جده حضور نداشتند، اما آنچه برجسته تر به نظر رسید، حضور کشورهایی بود که عمدتا با تفسیر غربی از بحران اوکراین همراهی نکرده بودند. حضور برزیل، آفریقای جنوبی، هند و چین در این نشست اهمیت ویژه ای داشت؛ ضمن اینکه چینی‌ها که در نشست کپنهاگ درباره بحران اوکراین، حضور نداشتند، تصمیم گرفتند نماینده‌ای به نشستی که به میزبانی عربستان برگزار شد، بفرستند.

این کارشناس مسائل بین‌الملل با بیان اینکه، اعلام موضع این کشورها درخصوص ضرورت حفظ تمامیت ارضی اوکراین با تاکید بر منشور سازمان ملل متحد برای کی‌یف دستاورد مهمی‌بود و اجلاس به نفع اوکراین ارزیابی شد، خاطرنشان کرد: عدم صدور بیانیه پایانی در اجلاس جده، نشان از طیف گسترده ای از منافع کشورها در روابطشان با روسیه و اوکراین دارد. 42 کشور دیدگاه‌های متفاوتی دارند و وابستگی کشورهای آفریقایی نسبت به سیاستهای روسیه درخصوص بحث صادرات غلات، نمی تواند به سادگی در کنار رویکرد آمریکایی نسبت به بحران اوکراین قرارداده شود. پکن نیز ملاحظات خاص خود را دارد و اصولا یکی از اصلی ترین بازیگرانی است که از جنگ اوکراین منتفع شده است. لذا وجود این طیف گسترده، امکان صدور بیانیه مشترکی را فراهم نکرد.

این تحلیلگر مسائل بین الملل، اجلاس جده را گا‌می‌در راستای تلاش‌های ریاض برای به نمایش گذاشتن هر چه بیشتر رویکرد مستقلانه بین المللی عنوان کرد و گفت: در اجلاس جده، کشورهایی که چندان همراهی با آمریکا در راستای محکوم کردن و تنبیه روسیه نداشتند، حضور یافتند و این برای اوکراین آورده قابل توجهی نداشت. وی افزود: قطعا بحران اوکراین، بدون حضور روسیه نمی‌تواند حل و فصل شود. روسیه تلاش دارد مرزهای شناخته شده بین المللی را که براساس قواعد و مقرراتی به رسمیت شناخته شده، با اشغال نظا‌می‌تغییر دهد، بنابراین نشستهایی که به نام صلح، بدون حضور این کشور برگزار ‌می‌شود، نمی‌تواند منجر به نتیجه ای شود و این نقطه ضعف مهم این نشست بود.

جعفری با بیان اینکه عربستان روسها را در جریان روند اجلاس و گفتگوها در این نشست قرار ‌می‌دهند، درخصوص موضع روسیه که گفتگوهای جده را «تلاشهای محکوم به شکستی از سوی غرب» دانسته است، اضافه کرد: عربستان قبل از هر چیزی، بیش از آنکه متحد روسیه باشد، متحد غرب است و هنوز هم، وزنه تعاملات ریاض با آمریکا و کشورهای اروپایی سنگینی بیشتری دارد. اما با این حال عربستان سعی ‌می‌کند هر دو طرف را برای خود حفظ کند و از رقابتی که میان طرفهای روسی و آمریکایی ایجاد ‌می‌کند، کسب منفعت کند.

این کارشناس مسائل بین الملل، با اشاره به اظهارات مقامات اوکراینی که عنوان کردند طرح صلح 10ماده ای ارائه شده آنها در جده بیش از میزان حمایتها در کپنهاگ، مورد حمایت واقع شد، و همچنین سخنان مقامات روسیه مبنی بر اینکه طرح صلح اوکراین در جده با شکست کامل مواجه شده است، گفت: نشست جده منجر به صلح در اوکراین نخواهد شد، اما در مجموع این نشست بیشتر در راستای حمایت از مواضع اوکراین تحلیل شد، چرا که روسیه از آنجا که این نشست را به نفع خود نمی‌دید، در آن اساسا حضور نداشت. با این حال موضع عربستان، موضعی بینابینی بود.

جعفری اظهارداشت: آنچه در مجموع پراهمیت تر جلوه کرد، نوع بازیگری عربستان در این خصوص بود. یکی از سیاستهای عربستان این است که فارغ از اینکه گفتگوها به نتیجه ای منجر ‌می‌شود یا خیر، با برگزاری چنین نشستهایی زمینه‌های تعامل گروه‌های مختلف را فراهم کند تا موفق شود ضمن حفظ تعامل و کانال ارتباطی با کنشگران مربوطه، امکان ایفای نقشی به اصطلاح میانجیگرانه را برای خود تقویت کند.