در پی درخواست آفریقای جنوبی از دیوان بین‌المللی دادگستری برای صدور دستور موقت در پرونده طرح شده علیه رژیم صهیونیستی برای توقف نسل‌کشی فلسطینیان، دیوان لاهه با رای اکثریت، دستور موقت صادر کرد و از رژیم صهیونیستی خواست از اقدامات نیروهای مسلح این رژیم که مصداق جنایت نسل‌کشی است، جلوگیری کند.

آفریقای جنوبی با این اتهام که رژیم صهیونیستی در جریان عملیات نظامی‌ خود در نوار غزه، کنوانسیون منع نسل‌ کشی مورخ ۱۹۴۸ را نقض کرده است، در ۲۹ دسامبر، شکایتی را علیه رژیم اسرائیل در دیوان‌بین‌المللی دادگستری مطرح کرد. دادستان‌های این دیوان، طی دو روز به بررسی شواهد ارائه شده از سوی آفریقای جنوبی و هچنین دفاعیات نماینده تل‌آویو پرداختند.

در نهایت، در روز جمعه، 6 بهمن، دیوان لاهه رای خود درباره «اقدامات اضطراری و موقت» برای تعلیق فعالیت‌های نظامی رژیم صهیونیستی در غزه را اعلام کرد.

«جوآن داناهیو»، رئیس دیوان بین‌المللی دادگستری با قرائت حکم اولیه این دیوان گفت: این دیوان از فاجعه کنونی در غزه اطلاع دارد و کشتار جنگی مستمر در آنجا را محکوم می‌کند.

رئیس دیوان لاهه گفت: آفریقای جنوبی آنچه را که در غزه رخ می‌دهد، نقض توافقنامه درباره منع نسل‌کشی دانسته است. اما دیوان در حال حاضر حکم نخواهد کرد که آیا اسرائیل تعهدات مربوط به این توافقنامه را نقض کرده است یا خیر. با این حال دیوان درخواست اسرائیل برای کنار گذاشتن پرونده را رد می‌کند. در حال حاضر، دیوان تصمیمی در خصوص اینکه آیا کشتار جمعی اتفاق افتاده یا خیر نخواهد گرفت، اما، درباره امکان وقوع کشتار جمعی حکم خواهد داد. اطلاعات نشان می‌دهد که بیش از ۲۵ هزار فلسطینی کشته و بیش از ۲ میلیون نفر طی جنگ آواره شده‌اند. ملت فلسطین بر اساس توافقنامه منع کشتار جمعی تحت حمایت هستند. گزارشات اولیه نشان می‌دهد، غزه به مکان ناامیدی و مرگ تبدیل شده است.

به‌عبارت‌دیگر، می‌توان گفت که این حکم به نفع فلسطینی‌ها و آفریقای جنوبی و حامیان فلسطین است، اما با توجه به غیرالزامی بودن رای دیوان، باید گفت که ورود دیوان به موضوع آزادی اسرای صهیونیستی به‌نفع رژیم اسرائیل است و مطابق معمول و در چارچوب سیاست همیشگی این رژیم در رابطه با اسناد بین‌المللی، این موضوع دستاویز این رژیم در اجرا نکردن دستورات دیوان در موضوع قرار موقت خواهد بود. در عین حال، برخی تحلیل‌گران و کارشناسان حقوق بین‌الملل، رای اولیه دیوان بین‌المللی دادگستری در رابطه با شکایت آفریقای جنوبی را بزرگترین ضربه‌ای دانستند که در تاریخ معاصر به حیثیت و جایگاه رژیم صهیونیستی وارد شده است.

یوسف مولایی، استاد دانشگاه و کارشناس مسائل حقوق بین‌الملل، در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی با بیان این که رای دیوان لاهه درباره شکایت آفریقای جنوبی از این نظر «کم سابقه» است، چراکه شاکی درگیر موضوع شکایت و طرف دعوا نیست، اما به‌عنوان عضو کنوانسیون منع شکنجه و نسل کشی می‌توانسته این دعوا را طرح کند و آفریقای جنوبی هم با لحاظ حساسیت‌های سیاسی از این فرصت استفاده کرد.

وی درباره رای دیوان خاطرنشان کرد: الان «دستور موقت» صادر شده است. به‌عبارتی، دیوان از طرفین خواسته است تا زمانی که به پرونده اصلی رسیدگی می‌کند که ممکن است چند سال طول بکشد، اوضاع را بیش از این تشدید نکنند، از رژیم اسرائیل خواسته به حملاتش علیه مردم غزه خاتمه دهد، تا دیوان بتواند در آرامش کار خود را انجام دهد.

این استاد دانشگاه گفت: سابق بر این هم، سازمان‌های بین‌المللی ازجمله مجمع عمومی و شورای حقوق بشر و دیگر نهادها علیه رژیم اسرائیل قطعنامه‌های بسیاری صادر کرده‌اند؛ وی افزود: با وجود نفوذی که رژیم اسرائیل در این مجامع و در میان دولت ها دارد تاکنون بیش از 200 قطعنامه در محکومیت این رژیم صادر شده است. فقط در شورای امنیت است که قطعنامه‌ها علیه اسرائیل وتو می‌شود.

وی با اشاره به الزام‌آور نبودن دستور موقت دیوان لاهه در این مرحله گفت: اگرچه تصمیم دیوان لاهه می‌تواند به کمک افکار عمومی علیه اقدامات رژیم اسرائیل در سراسر جهان بیاید و برای حامیان اسرائیل و دولت آن، مسوولیت جهانی ایجاد کند، اما در حال حاضر عملا مانع از اقدامات رژیم اسرائیل در غزه نمی‌شود.