پیرمحمد ملازهی، کارشناس مسائل شبه‌قاره در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی به بررسی انتخابات پارلمانی و شوراهای محلی که قرار است مهر ماه در افغانستان برگزار شود پرداخت و گفت، داعش و نیروهای طالبان سعی خواهند کرد همزمان با برگزاری انتخابات به محل‌های رای‌گیری حمله کرده و اجازه ندهند انتخابات سالمی برگزار شود.

آنچه در ادامه می‌خوانید، متن کامل این گفتگوست که از نظرتان می‌گذرد:

پرسش: اهمیت انتخابات آینده پارلمانی و شوراهای محلی در افغانستان چیست؟

این انتخابات تقریبا یک سال پیش قرار بود برگزار شود اما به دلیل نامساعد بودن شرایط به تعویق افتاد؛ اما اکنون شرایط به گونه‌ای است که نمی‌توانند زمان برگزاری انتخابات را به عقب بیاندازند؛ لذا اهمیت انتخابات پیش‌رو، نخست این مسئله است که دوره پارلمان فعلی ماه‌هاست که پایان یافته و دیگر اینکه شرایط امروز افغانستان به گونه‌ای است که به یک پارلمان قدرتمند نیاز دارد تا بتواند به مشکلات کشور رسیدگی کند.

از دیگر سو برگزاری انتخابات شوراهای محلی نیز بسیار اهمیت دارد؛ زیرا برای دومین بار است که انتخابات شوراهای محلی برگزار می‌شود و بخشی از نمایندگان شوراهای ولایات به مجلس سنا راه خواهند یافت. این انتخابات از محله آغاز می‌شود و در روستا، بخش، شهر و استان ادامه می‌یابد؛ در نهایت شورای استان باید یک نفر را به مجلس سنا معرفی کند.

پرسش: مهمترین مسائلی که در انتخابات پیش روی افغانستان مورد توجه خواهد بود چه مواردی را شامل می‌شود؟

در حال حاضر یک اختلاف‌نظر بسیار جدی میان احزاب سیاسی و کمیسیون انتخابات به وجود آمده است مبنی بر اینکه کمیسیون انتخابات، تعدادی از افراد جهادی را با این عنوان که آنها نیروی مسلح هستند، در برخی ناامنی‌ها دخالت کرد‌ه‌اند و یا مسائلی دارند که با فساد مالی مرتبط است، از لیست نامزدهای انتخاباتی حذف کرده و افراد جهادی نسبت به این مسئله معترض هستند. درواقع موضوعی که ممکن است انتخابات را با مشکل مواجه کند حذف این افراد جهادی است. زیرا آنها افرادی هستند که در مناطق خودشان بسیار صاحب نفوذ هستند و اگر کمیسیون بخواهد مقاومت کند ممکن است این افراد اجازه برگزاری انتخابات را ندهند.

نکته دوم این است که یک اختلاف‌نظر جدی بین احزاب سیاسی و دولت بر سر استفاده از فن‌آوری بیومتریک و انتخابات هوشمند بوجود آمده است؛ به این صورت که دولت ظاهرا تصمیم گرفته از این طرح استفاده نکند در حالی که احزاب سیاسی معتقد هستند باید از چنین طرحی استفاده شود. چرا که خطر تقلب در انتخابات را کاهش خواهد داد. زیرا آنها مشکوک به امکان تقلب نیروهای دولتی در انتخابات هستند.

همچنین در این رابطه دولت افغانستان اعلام کرده که 9 میلیون نفر برای شرکت در انتخابات ثبت‌نام کرده‌اند،‌ در حالی که این احزاب معتقد هستند 3 میلیون نفر بیشتر ثبت نام نکرده‌اند.

مشکل دیگر به مناطقی مربوط می‌شود که کنترل آنها در اختیار دولت نیست و طالبان اجازه نمی‌دهد در مناطقی که آنها حضور دارند انتخابات برگزار شود. بنابراین مشروعیت پارلمانی که با چنین مسائلی روبرو است خود به خود زیر سوال می‌رود. ولی دولت به هر حال تصمیم خود را گرفته و انتخابات را در ماه مهر برگزار خواهد کرد.

پرسش: بحث انتخابات در مناطقی که طالبان حضور دارند چگونه خواهد بود؟

فعلا توافق شده که باید فرصت داده شود تا هر زمان این مناطق امن شد در آنجا انتخابات برگزار شود.

پرسش: با توجه به وجود گروه‌های مسلح و جهادی در افغانستان، آیا انتخابات در این کشور می‌تواند در یک فضای امن برگزار شود؟

اگر فرماندهان جهادی که از لیست انتخابات حذف شده‌اند که حدود 10 تا 12 نفر را شامل می‌شوند و تماما نیز افراد قدرتمندی در مناطق خود هستند با کمیسیون انتخابات و اشرف غنی، رئیس جمهور به تفاهم نرسند، این توانایی را دارند که در کشور مشکل ایجاد کنند و حتی اجازه برگزاری انتخابات را ندهند. این مسئله، مشکل بسیار بزرگی است و به لحاظ امنیتی ممکن است درگیری‌های نظامی نیز پیش بیاید.

دومین مشکل به لحاظ امنیتی، مربوط به داعش و نیروهای طالبان می‌شود که آنها نیز سعی خواهند کرد تا همزمان با برگزاری انتخابات به محل‌های رای‌گیری حمله کرده و اجازه ندهند انتخابات سالمی برگزار شود.

بنابراین از نظر امنیتی اگر بدون موافقت نیروهای موثر بویژه نیروهای جهادی این انتخابات برگزار شود، خطر تشدید درگیری‌های نظامی چه در زمان انتخابات و چه پس از آن در مناطق مختلف وجود خواهد داشت.

پرسش: آیا برگزاری انتخابات پارلمانی و شوراهای محلی تاثیری در روابط تهران و کابل خواهد داشت و نگاه ایران به این انتخابات چگونه است؟

سیاست اصولی ایران حفظ ثبات و امنیت در افغانستان است و هر حرکتی که به بی‌ثباتی این کشور بیانجامد از نظر جمهوری اسلامی ایران نامطلوب و محکوم است. به نظر می‌آید چون این برداشت وجود دارد که اگر افغانستان ناامن شود این ناامنی می‌تواند به کشور همسایه آن ایران نیز سرازیر شود، از این زاویه تهران همواره خواهان آن است که بر سر تمام مسائل از جمله مسئله انتخابات در افغانستان یک توافق ملی و عمومی حاصل شود. زیرا اگر این توافق بین ‌گروه‌های مختلف حاصل نشود و هر کدام ساز خود را بزنند امنیت در افغانستان برهم خواهد خورد و اگر در آنجا امنیت نباشد، امنیت ایران نیز تحت تاثیر قرار خواهد گرفت. بنابراین هدف اصلی در ایران این است که به روند برگزاری انتخابات سالم در این کشور کمک کند. اما به لحاظ سیاسی بر سر مشکلاتی که میان ایران و افغانستان در خصوص مسائل مرزی و آب وجود دارد با تغییر پارلمان خیلی تفاوتی حاصل نخواهد شد. البته بدیهی است منافع دو کشور ایجاب می کند که با تلاش مشترک دو دولت بتوان به راهکارهای مناسب برای رفع این مشکلات دست یافت.