سفر به واشنگتن؛ نشانه‌ای از همگرایی سیاسی آژانس با غرب و پرونده‌سازی علیه ایران

سیدجلال ساداتیان در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی اظهار داشت: «این اقدام، نشانه آشکار همگرایی آژانس با سیاست‌های آمریکا در پرونده هسته‌ای ایران است. به بیان دیگر، آژانس از نهادی فنی و مستقل به ابزاری برای فشار سیاسی و پرونده‌سازی علیه ایران تبدیل شده است.»

لذا تحلیلگر مسائل بین‌الملل معتقد است که «سفر مقامات آژانس به واشنگتن، در راستای ادامه همان مسیر سابق آژانس با نگاه سیاسی و امنیتی در ارائه گزارش‌های یک‌جانبه علیه ایران خواهد بود.» کمااینکه وی یادآوری می‌کند «در گذشته، گزارش‌های رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، به ابزاری برای مشروعیت‌بخشی به اقدامات غیرقانونی رژیم صهیونیستی و فشار سیاسی غرب علیه ایران تبدیل شده بود. بنابراین، این سفر می‌تواند مرحله‌ای تازه از سیاست هماهنگی آژانس و غرب در پرونده هسته‌ای ایران تلقی شود.» ساداتیان تأکید دارد که « بررسی محتوای مذاکرات و نتایج احتمالی این سفر، برای پیش‌بینی دستور کار آژانس و اروپا در ماه‌های آتی ضروری است.»

دوگانگی رفتاری آژانس و بی‌اعتمادی تهران

ساداتیان در ادامه اظهار داشت: «آژانس در برابر حملات مستقیم آمریکا و رژیم اسرائیل به تأسیسات تحت نظارت خود سکوت کرده است و این سکوت نشان می‌دهد که این نهاد نظارتی، توانایی حفظ بی‌طرفی و اجرای مسئولیت حرفه‌ای خود را ندارد.» به گفته او، «این سیاست دوگانه، زمینه بی‌اعتمادی تهران به آژانس را فراهم کرده و باعث شده است ایران در صدد طراحی چارچوب تازه‌ای برای همکاری با این نهاد باشد.»

از این رو، تحلیلگر مسائل بین‌الملل متذکر می‌شود که «تحلیل رفتار آژانس نشان می‌دهد که سفر به واشنگتن می‌تواند این بی‌اعتمادی را تشدید کند، زیرا هرگونه هماهنگی آژانس با آمریکا، پیامد مستقیم در پرونده‌سازی علیه ایران دارد». او می‌گوید: «آژانس عملاً در حال بسترسازی زمینه سیاسی برای فشار به ایران است.» ساداتیان همچنین تأکید می‌کند که «رسانه‌های غربی مانند بلومبرگ تلاش می‌کنند عدم توافق ایران و آژانس را به‌عنوان مانع‌تراشی یا فرار از نظارت نمایش دهند، در حالی که مشکل اصلی در رویکرد جانبدارانه و سیاسی آژانس نهفته است». وی معتقد است که ایران باید ضمن ادامه همکاری‌های فنی در قالبی جدید، نظارت مستقلی دقیقی بر اقدامات آژانس داشته باشد تا از تشدید پرونده‌سازی‌ها جلوگیری شود.»

ساداتیان در ادامه گفت: «سفر واشنگتن همزمان با دو تحول حساس در پرونده هسته‌ای ایران انجام می‌شود؛ نخست، شمارش معکوس اروپا برای فعال‌سازی احتمالی مکانیسم ماشه و دوم، آغاز مذاکرات تازه ایران و آژانس.» این استاد دانشگاه می‌گوید: «این تقارن زمانی نشان می‌دهد که آمریکا و متحدانش می‌خواهند با فشار بر آژانس، زمینه سیاسی برای فشار بیشتر بر ایران فراهم کنند.» بر همین مبنا، ساداتیان چنین تحلیل می کند که «هرگونه گزارش شدیداللحن آژانس، می‌تواند بهانه‌ای برای اروپا باشد تا فعال‌سازی احتمالی مکانیسم ماشه را توجیه کند».

او هشدار می‌دهد که «فشار سیاسی یک‌جانبه از سوی آژانس می‌تواند روند مذاکرات فنی با ایران را مختل کرده و ایران را مجبور به واکنش متناسب با آن کند». به گفته ساداتیان، «تبعات چنین فشارهایی تنها محدود به پرونده هسته‌ای نیست، بلکه می‌تواند معادلات امنیتی و سیاسی منطقه را نیز تحت تأثیر قرار دهد.» او تأکید می‌کند که «ایران باید با هوشمندی، فشار سیاسی را مهار و چارچوب‌های همکاری فنی در قالب جدید را حفظ کند تا از هرگونه بحران احتمالی جلوگیری شود.»

این استاد دانشگاه تصریح می کند: «موفقیت ایران در مدیریت پرونده هسته‌ای، مستلزم توانایی همزمان در سه محور است؛ مهار فشار سیاسی غرب، تهیه چارچوبی جدید برای همکاری فنی و جلوگیری از پرونده‌سازی‌های احتمالی آژانس». با چنین برداشتی، تحلیلگر ارشد مسائل بین‌الملل خاطرنشان می‌کند که «اگر آژانس همچنان تحت نفوذ آمریکا عمل کند، امکان ادامه همکاری حرفه‌ای با ایران کاهش می‌یابد و تبعات سیاسی و امنیتی قابل توجهی برای منطقه ایجاد می‌کند». او می‌گوید: «تنها با وادار کردن آژانس به تغییر رویکرد، ایران می‌تواند مسیر همکاری فنی و حرفه‌ای را بازگرداند و اعتماد متقابل را احیا کند.»