شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
این اثر نخستین کتاب تألیفی اندیشکده دیپلماسی اقتصادی دانشگاه امام صادق (ع) است و دکتر سید جلال دهقانی فیروزآبادی، رضا توکلی و امیرحسین عرب پور آن را به رشته تحریر درآورده اند.
این کتاب با طرح این ایده که ادبیات نظری دیپلماسی اقتصادی بایستی در بستر فهم مؤلفههای نظم جهانی کنونی آموخته شود، در بخش اول به موضوعاتی از قبیل انقلابهای فناورانه، تطور معنایی مفهوم قدرت، وابستگی متقابل، جهانیشدن، تجارت آزاد، نظام مالی بینالملل دلار پایه و منطقهگرایی پرداخته است.
بخش اول از این تألیف شامل دو فصل با عنوان بنیانهای نظری دیپلماسی اقتصادی در جهان کنونی و مفهومشناسی دیپلماسی اقتصادی است.
در بخش دوم هم سه فصل با عناوین دیپلماسی اقتصادی و چشمانداز نظم پیشروی جهانی، چین؛ قدرت جهانی و ترکیه؛ قدرت منطقهای آمده را به رشته تحریر درآمده است و پس از بررسی چشمانداز نظم جهانی و مدلهای متصور از آن، به تجربه دیپلماسی اقتصادی چین (بهعنوان کاندیدای قدرت آینده نظم جهانی) و دیپلماسی اقتصادی ترکیه (بهعنوان کاندیدای قدرت منطقهای) در سطوح راهبردها، سیاستها و اقدامات توجه کرده است.
نویسندگان این کتاب، آن را اینطور معرفی کردهاند: «فهم چند سطحی از سیاست خارجی کشورها و واقعیات عقبه جهانبینی آن، دو مقوله مهم و اساسی است که در فضای تعاملات بینالمللی نقطه اتکای مهم و اساسی برای درک موضوع دیپلماسی و بهویژه دیپلماسی اقتصادی است. جهان کنونی مؤلفههایی یافته است که مخصوص به این دوره تاریخی است. این مؤلفهها یا همان واقعیات مقیّد به زمان، بخشی از لایه جهانبینانه سیاست خارجی و به دنبال آن بسترهای شکلگیری دیپلماسی در عصر حاضر است. تصور حضور در میان باشگاه قدرتهای نوظهور، متوقف به طراحی و پیادهسازی گونهای کارآمد، پویا و مؤثر از دیپلماسی اقتصادی است. از سوی دیگر، شناخت تجربه قدرتهای نوظهور در حوزه دیپلماسی اقتصادی بهمثابه فهم صحیح از کیفیت روابط دوجانبه هر کشور با قدرتهای پیشروی نظم جهانی است. بروز و ظهور قدرتهای نوظهور و رفتارهای برخی کشورهای جهان نظیر چین، ترکیه، هند، برزیل، آفریقای جنوبی و … حاکی از داعیه پیریزی نظم جایگزین جهانی است. جمع میان تجربههای این کشورها، پس از فهم سازگار با اقتضائات تاریخی دیپلماسی اقتصادی، مهمترین گام از دانش سیاستگذاری این امر است که بایستی در اختیار متصدیان امر و اندیشهورزان قرار گیرد. امروزه با توجه به اینکه جمهوری اسلامی ایران با شرایط بینالمللی دشواری روبهرو شده است، استفاده از این تجارب و سیاستها و راهبردها و رسیدن به الگوی بومی در پیادهسازی دیپلماسی اقتصادی، حائز اهمیت است. این تجربهها، نمونههای عینی از تشکیل دولتهای تجاری و اجرای دیپلماسی اقتصادی در ضمن فهم صحیح از مؤلفههای کنونی نظم جهانی مانند وابستگی متقابل، تجارت آزاد، انقلابهای فناورانه، منطقهگرایی و رژیمهای بینالمللی به شمار میآید که با منطق نوشتار حاضر مطابقت قابلتوجهی دارد.»
کتاب «دیپلماسی اقتصادی؛ روندها و چشمانداز منطقهای و جهانی» در ۳۳۴ صفحه به چاپ رسیده است.
0 Comments