رییس جمهور آمریکا حالت عادی ندارد و به همین علت متحدان وی تکلیف خود را نمی دانند
زمانی چنین تصور می شد که رئیس جمهور آمریکا خردمندترین و مقتدرترین فرد در جهان است. افزون براین، تقریباً همه جهانیان به این نکته معترف بودند که رییس جمهور آمریکا بدون در نظر گرفتن دیدگاه های سیاسی وی، فردی است که شایسته احترام فراوان می باشد. به همین علت متحدان آمریکا همواره تلاش می کردند تا هرچه می توانند خود را به رییس جمهور آمریکا نزدیک کنند و این کار در دریف اولویت های سیاست خارجی آن ها قرار داشت.
امروزه، در صحت فرض نخست یعنی اینکه که رئیس جمهور آمرکا خردمندترین فرد در جهان است ، جای تردید وجود دارد و فرض دوم یعنی مقتدرترین فرد جهان بودن رییس جمهور آمریکا دیگر به هیچ وجه صحت ندارد و فرض سوم یعنی قابل احترام بودن رییس جمهور آمریکا نیز چالش های دیپلماتیک به ویژه در میان متحدان آمریکا در خاورمیانه برانگیخته است.
از سوی دیگر بخش قابل ملاحظه ای از قدرت رییس جمهور آمریکا از قدرت و توان نظامی بی بدیل این کشور سرچشمه می گرفت که امروزه اراده و تمایل به استفاده از آن به میزان چشمگیری کاهش یافته است و یکی از عمده ترین منابع قدرت آمریکا توانمندی این کشور در براه انداختن جنگ هسته ای بود که استفاده از آن هم امروزه بسیار بعید است. رویدادهای اخیر در خاورمیانه نشان می دهد که به کارگیری اندک نیروی نظامی از سوی آمریکا در این منطقه، این کشور را از تحقق اهداف بلند مدت خود بازداشته و برایش بسیار گران تمام شده است.
به دلایلی که برشمردیم، قدرت نظامی آمریکا کمتر از هر زمان دیگری در تاریخ معاصر این کشور در فراهم آوردن اقتدار و قدرت روزمره رییس جمهوری، نقش دارد.
کاهش اقتدار آمریکا با تضعیف ائتلاف های مهم این کشور در دهه های اخیر همراه بوده است که علت آن چالش های موجود بین دولت های متحد آمریکا با این کشور یا در میان خود، می باشد.
از سوی دیگری، قدرت رقبای آمریکا نیز افزایش یافته و آن ها را قادر ساخته است تا در برابر آمریکا قد علم کنند و آمریکا یا متحدان آن نیز چندان برای مقابله با آن ها چاره اندیشی نکرده اند. چنین رویکردی سبب شده است تا قدرت های بزرگی چون روسیه و چین و بازیگران سرکشی چون ایران و کره شمالی از منفعل بودن آمریکا و متحدانش سود ببرند.
جایگاه و منزلت رئیس جمهور آمریکا نیز در حال افول است. فقط ظرف یک هفته گذشته دو نفر از مشاوران ارشد ترامپ از مقام خود کنار گذاشته شدند، اختیارات رئیس جمهور در زمینه قانونگذاری تضعیف شد، براه افتادن جنجال بزرگ به علت سوء مدیریت کاخ سفید و نافرمانی های متعدد از سوی نهادها و سازمانی هایی که دژهای مستحکم حمایت از رییس جمهوری بوده اند ، کسانی چون روسای پلیس و سازمان پیش آهنگی آمریکا.
رییس جمهور، از سوی چندین کمیته در کنگره و یک نماینده ویژه که وزارت دادگستری وی را منصوب کرده است با تحقیق و تفحص روبروست. میزان محبوبیت وی به میزان بی سابقه ای پائین است. وی نه فقط از سوی رقبای خود بلکه متحدانی از استرالیا گرفته تا مکزیک و اتحادیه اروپا به سخره گرفته می شود. مقامات بلند پایه کانادا و کشورهای اروپایی از ترامپ فاصله می گیرند و می گویند زمان آن رسیده است که دنیا خود را برای دوره ای که آمریکا دیگر در آن نقش رهبری کننده را بر عهده ندارد، آماده کند.
به بیان ساده تر، آنچه در آمریکا تحت ریاست جمهوری دونالد ترامپ رخ می دهد، حالت عادی ندارد.
در ضمن آنچه در آمریکا و رفتار رئیس جمهور این کشور شاهد هستیم، نمی تواند داوم داشته باشد. حزب جمهوریخواه که پایگاه قدرت ترامپ است با نارضایتی روز افزون از وی مواجه است. کسانی چون میت رومنی که در سال ٢٠١٢ نامزد حزب جمهوریخواه برای ریاست جمهوری بود از مدت ها پیش با ترامپ به مخالفت برخاسته است. هفته گذشته سناتور جان مک کین، که پیش از رومنی نامزد جمهوریخواهان برای ریاست جمهوری بود با رای تاثیر گذار خود طرح ابتکاری ترامپ برای اصلاح قانون موسوم به ” اوباما کر” را ناکام گذاشت. برخی دیگر از رهبران حزب جمهوری خواه تهدید کرده اند که اگر وی دادستان کل را برکنار کند علیه وی اقدام خواهند کرد. ترامپ در نظر دارد که دادستان کل را نیز تغییر دهد. اگر زمانی که به انتخابات میاندوره ای کنگره در سال ٢٠١٨ نزدیک شویم ترامپ همچنان مضطرب و آشفته باشد، حزب جمهوری خواه بیش از پیش از وی فاصله خواهد گرفت. چنین اقدامی سبب خواهد شد تا تحقیق و تفحص بیشتری از ترامپ صورت گیرد و موجبات ضعف بیشتر وی فراهم شود. ناتوانی وی در اداره کاخ سفید و پیام هایی که توئیت می کند نمی تواند به بهتر شدن موقعیت وی کمک کند.
نیتجه رفتار و اقدامات ترامپ، بلاتکلیفی متحدان آمریکا از جمله کشورهای منطقه خاورمیانه است. متحدان آمریکا در این منطقه تلاش می کنند تا خود را هرچه بیشتر به ترامپ نزدیک کنند. علت اصلی چنین تلاشی این است که ترامپ موضع ضد ایران در پیش گرفته است و ضدیت وی با افراط گرایی نیز برای برخی از کشورها بسیار جذاب است. اما نباید اهمیت چندین عامل مهم را نادیده گرفت. نخست اینکه آمریکا بر خلاف گذشته دیگر تمایلی به اقدام و عمل ندارد. نکته دوم اینکه ترامپ در مقایسه با روسای جمهور پیشین آمریکا به مراتب ضعیف تر است. در واقع می توان گفت که ترامپ ضعیف ترین رئیس جمهور آمریکا از زمانی است که این کشور به قدرتی بین المللی تبدیل شد.
نکته سوم، ترامپ نشان داده است که فردی به شدت دمدمی مزاج و غیر قابل پیش بینی است. نکته چهارم این واقعیت است که وی روز به روز ضعیف تر می شود و این احتمال وجود دارد که نتواند دوران ریاست جمهوری خود را به سر آورد.
و نکته نهایی اینکه در آمریکا این رویه وجود دارد که وقتی رئیس جمهور تازه ای انتخاب می شود معمولا سیاست های دولت قبلی حتی اگر درست و معقول هم بوده اند را تغییر می دهد. اکنون نیز ترامپ همین رویه را درباره دستاوردهای باراک اوباما در پیش گرفته است. اوباما نیز همین کار را در قبال اقدامات جرج بوش انجام داد و بوش نیز به نوبه خود دستاورهای بیل کلینتون را تغییر داد.
کوتاه سخن اینکه، گرچه تلاش برای نزدیک شدن به رئیس جمهور آمریکا امری طبیعی به نظر می رسد و احتمالا با منافعی نیز همراه است اما در بلند مدت اقدامی مخاطره آمیز محسوب می شود.
واشنگتن به علت بحرانی که ساختار حکومتی آن با آن مواجه است در آستانه فلج شدن قرار دارد. از اینرو، متحدان آمریکا در خاورمیانه بهتر است دو ضرب المثل آمریکایی را به خاطر بسپارند:
یکی از این کلمات قصار به بنجامین فراکلیین و سنکا( فیلسوف و سیاستمدار رمی ) نسبت داده می شود که می گوید: کسی که در کنار سگ بخوابد با شپش از خواب بیدار خواهد شد.
ضرب المثل دوم حالت لطیفه ای پرسش و پاسخ گونه دارد:
پرسش این است: با خارپشت چگونه عشق بازی می کنید؟
پاسخ: با احتیاط کامل.

منبع: اداره کل رسانه های خارجی وزارت فرهنگ