شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
نیروهای ژنرال حفتر 75 ساله موسوم به «ارتش ملی لیبی» كه گفته میشود از حمایت برخی از دولتهای عربی از جمله عربستان برخوردار هستند، از اوایل فروردین ماه ( سوم آوریل) حركت به سمت طرابلس پایتخت لیبی را آغاز كردند و شامگاه ۱۷فروردین مدعی شدند كه فرودگاه بینالمللی طرابلس را به كنترل خود درآوردهاند. این در حالی است که دولت «وفاق ملی» به ریاست فائز السراج در طرابلس مستقر است و از سوی جامعه جهانی به رسمیت شناخته میشود.
لذا آنچه که اکنون در لیبی در حال رخ دادن است حاصل عملیات نظامی است که طی 4 ماه گذشته در این کشور از سوی ژنرال حفتر آغاز شد. ژنرال حفتر بر این تصور بود که طی یک هفته میتواند با تصرف طرابلس و تسلط بر این شهر، حکومتی را به ریاست خودش برپا کند. اما امروز مشاهده میکنیم که نیروهای ژنرال حفتر موفق نشدهاند که اهداف خود را محقق کنند و در یک بنبست گرفتار شدهاند. همچنین شاهد درجا زدن این نیروها در پشت دروازههای طرابلس هستیم.
این در حالی است که این عملیات تلفات انسانی زیادی داشت و بیش از هزار نفر از مردم طی این عملیات کشته و چند برابر آن نیز مجروح شدند.
در مجموع حاصل عملیات ژنرال حفتر به رغم حمایتهای مالی عربستان و امارات و به رغم حمایتهای تسلیحاتی نیروهای فرانسه و کشورهای غربی نتوانسته در مسیر دلخواه وی پیش برود. در عین حال پایههای حکومت فائز سراج یعنی حکومت وحدت ملی بیش از گذشته تحکیم شده است؛ چرا که اسلامگرایان و به خصوص گروههای اسلامی با گرایش اخوانالمسلمین با محوریت ایشان و تحت عنوان دولت وحدت ملی سعی کردهاند در برابر سیاستهای غربی مقاومت کنند و اجازه ندهند که ژنرال حفتر یک حکومت سکولار و لائیک را در لیبی سرکار آورد.
البته کوششهای ژنرال حفتر زمانی آغاز شد که لیبی به سمت یک انتخابات مورد توافق همگان پیش میرفت و تنها دستاوردی که حفتر داشته توقف روند انتخابات بوده است. زیرا مسلما اگر انتخاباتی برگزار میشد اسلامگرایان در آن پیروز میشدند.
البته دنیای غرب به همراه امارات و عربستان در پشت سر ژنرال حفتر قرار دارند در حالی که ترکیه، قطر و سازمان ملل در مقابل وی قرار گرفتهاند و از حکومت فائز سراج حمایت میکنند.
چرا که دولت آقای فائز سراج برخاسته از سازمان ملل است و طی مذاکرات و فرایندی دیپلماتیک که تحت نظر سازمان ملل بود وی روی کار آمد.
همچنین آنچه که امروز در لیبی سپری میشود یک جنگ وکالتی از جانب محافل دور از منطقه آفریقا مانند ترکیه و قطر از یک سو و امارات و عربستان از سوی دیگر است. البته در پشت سر هر یک از این مجموعه کشورها نیز کشورهای غربی قرار دارند و آمریکا، انگلیس، فرانسه و ایتالیا نیز به جد بر سر لیبی دچار اختلافنظر هستند. درواقع ایتالیا حامی فائز سراج و فرانسه حامی ژنرال حفتر هستند. در این بین آمریکا و انگلیس مواضع مشخصی ندارند اما به طور کلی از روند تشکیل یک حکومت سکولار حمایت میکنند و علاقهمند نیستند که یک حکومت اسلامگرا در لیبی روی کار بیاید.
درخصوص آینده تحولات لیبی نیز باید چند سناریو را در نظر گرفت؛ درواقع ژنرال حفتر و حامیان وی امیدوار هستند که بتوانند فرصتی برای یک حمله برقآسای فراگیر ایجاد کرد و طرابلس را تصرف کنند. اما چنین تصوری، تصوری باطل است. چرا که امروز جنگ به میان مردم کشیده شده است و مردم زیادی در جریان تحولات لیبی کشته و مجروح شدهاند. بنابراین از آنجایی که تیم ژنرال حفتر مرتکب جنایات زیادی شدهاند اکنون از حملات بیشتر پرهیز میکنند. زیرا اگر مردم بیشتری در این مسیر کشته شوند طبیعتا فضای جهانی نیز به ضرر آقای حفتر و طرفداران وی خواهد شد.
بنابراین سناریوی محتمل آن است که این جنگ طی ماههای آینده به صورت یک جنگ فرسایشی ادامه داشته باشد. شاید بتوان گفت راه حل بحران سیاسی در لیبی عدم مداخله كشورهای غربی در امور داخلی این كشور است و باید شرایطی را فراهم كنند كه قانونی مبتنی بر خواست و فرهنگ مردم لیبی تهیه و تصویب و انتخاباتی آزاد برگزار شود. زیرا بعد از سقوط دولت قذافی هرگز فرصت داده نشد كه مردم لیبی یك اجتماع مستقل را تشكیل دهند و انتخابات آزاد بر پا كنند و همواره مداخلات خارجیها به بهانه تامین امنیت، مانع از تشكیل اجتماعات آزاد در لیبی بوده است.
0 Comments