شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
ایران یکی از کشورهایی است که بیشترین مصرف گاز را دارند و دلیل آن دسترسی بیشتر شهر ها و مناطق کشور به این منبع انرژی است. اما این امر نباید باعث شود که توسعۀ صادرات گاز را فراموش کنیم.
نه تنها از منابع خود، بلکه ضرورت دارد تا از منابع کشورهای اطراف نیز استفاده و گاز را وارد و صادر کنیم و با توجه به موقعیت جغرافیایی کشور، به دنبال ایجاد بازار مبادلاتی گاز باشیم.
در حال حاضر میزان صادرات گاز بسیار پایین است. یکی از دلایل عمده این امر، این است که تولید گاز به دلیل اینکه واحدهای فازهای پارس جنوبی تکمیل نشده، هنوز به حد اعلای خود نرسیده است. البته بحمد ا… به زودی فازهای جدیدی هم افتتاح خواهد شد.
چنانچه ما گازی را که تولید می کنیم، به برق تبدیل کرده و با ایجاد ازش افزوده، برق را صادر کنیم، از این طریق نیز میتوانیم جایگاه و موقعیت جمهوری اسلامی ایران را ارتقا بخشیم.
شورای راهبردی روابط خارجی در این حوزه ها کار کرده و راهبردهایی را تقدیم مقام معظم رهبری می کند. این راهبردها با آینده نگری در پی تامین منافع آینده کشور در حوزه های مختلف از جمله انرژی است.
ما در کشور راهبرد انرژی نداشتیم و اتفاقاً یکی از پیشنهادهایی که خدمت مقام معظم رهبری مطرح شده و ایشان نیز به دولت ابلاغ فرمودند، این است که یک راهبرد جامع انرژی طراحی شود.
باید روی ترکیب منابع مختلف انرژی، تولید، مصرف و صادرات برنامه ریزی شود. نبود دید راهبردی در کشور باعث شده است تا در این زمینه مشکلاتی به وجود آید.
به دلیل اینکه همه مردمان ایران صاحبان منابع گازی کشور هستند و باید از این نعمت الهی برخوردار باشند، در گذشته سعی شده گازرسانی توسعه پیدا کند. البته اینکه همۀ مردم از نعمت گاز استفاده کنند، امر خوبی است، ولی چون ارزان ارائه شده، با شدت انرژی بسیار بالایی، اسراف می شود. در صورتیکه طرح جامع راهبردی انرژی طراحی شود، یقیناً یکی از بخش های آن همین کار فرهنگی خواهد بود که شدت انرژی را پایین بیاورد.
داشتن دید راهبردی برای کشور خیلی مهم است. زمانی که متصدی وزارت خارجه بودم یکی از کارهایی که خیلی اصرار داشتم و متأسفانه موفق نشدم انجام دهم، خرید کل گاز ترکمنستان بود. مذاکراتی هم شد، ولی متأسفانه همراهی نشد و انجام نگرفت. ممکن است در آن زمان منفعت کمی حاصل می شد، ولی در دید درازمدت برای کشورمان خیلی منفعت داشت. فرضاً اگر آن زمان کل گاز ترکمنستان را با یک قرارداد 35 ساله خریده بودیم، امروز خیلی می توانستیم منتفع شویم.
اگر دید راهبردی در کشور وجود داشته باشد و اعمال شود، کشور می تواند همۀ منافع خودش را تأمین کند، ولی وقتی که بخشی نگاه شود و دستگاه ها منافع خودشان را لحاظ کنند، طبیعتاً منافع و آثار درازمدت مغفول واقع می شود.
ایجاد توازن بین مصارف مختلف گاز نیز مقوله ای راهبردی است. تقسیم بندی باید به صورتی باشد که فقط در یک جهت شاهد مصرف نباشیم و در راهبردی هم که شورای راهبردی تهیه کرده است، این مسائل لحاظ شده اند.
در رابطه با تربیت دیپلمات های متخصص در حوزه های مختلف اقتصادی از جمله انرژی جهت شرکت در مذاکرات و مجامع بین المللی هم باید همکاری های مناسبی بین وزارتخانههای امور خارجه و نفت صورت گیرد. در گذشته در وزارت امور خارجه معاونتی تحت عنوان معاونت اقتصادی فعال بود که عملکرد بسیار مفید و مؤثری داشت. در حال حاضر چنین معاونتی در این وزارتخانه وجود ندارد، ولی جا دارد که برای هماهنگی بیشتر در این زمینهها چنین معاونتی دوباره ایجاد شود.
0 Comments