دکتر علی خرم، سفیر سابق ایران در مقر اروپایی سازمان ملل و کارشناس مسائل بین الملل در گفتگو با سایت شورای راهبردی روابط خارجی در اشاره به سیاست‌های رئیس جمهور جدید آمریکا و تحقق شعارهایی که در زمان رقابت‌های انتخاباتی داده بود، گفت دونالد ترامپ بدون اطلاع از مسائل بین المللی وعده داده بود و اینک با نقض گفته های خود در امتداد روسای جمهور پیشین عمل می کند.

آنچه در پی می آید متن کامل این گفتگوست:

پرسش: مهمترین و اصلی ترین محورهای تغییر سیاست خارجی آمریکا در دوره ریاست جمهوری دونالد ترامپ چیست؟

با توجه به آنکه دونالد ترامپ از یک انسجام فکری، کارشناسی و یا جهانی برخوردار نبوده و نیست، در نتیجه بیشتر بر حسب شرایط رقابت های انتخاباتی، موضوعاتی را بدون مطالعه و در خصوص تمام مسائل جهان بیان نمود. اما با شروع دوره ریاست جمهوری و مواجهه با واقعیات صحنه جهانی، او مجبور شده است حدود ۸۰ درصد از آنچه را که پیش تر گفته بود را نقض کند، و به عبارتی به شرایطی که روسای جمهور پیشین عمل می کردند، بازگردد. همچنانکه در موضوع توافق هسته‌ای، به رغم آنکه ترامپ صحبت‌های بسیاری تندی را علیه توافق بر زبان آورد اما امروز دیگر خبری از نقض توافق یا پاره کردن آن نیست. درعین حال سایر شعارهای ترامپ درباره چین، روسیه، اسرائیل و اروپا نیز بعد از روی کار آمدن او، تا حد زیادی تغییر کرده است. لذا هنوز مواضع حقیقی ترامپ در حوزه سیاست خارجی مشخص نیست و باید منتظر ماند تا به یک ثبات و پایداری روشن در این خصوص برسد.

پرسش: در حوزه سیاست داخلی ترامپ با چه موانع و مشکلاتی روبرو است و سیاست داخلی‌اش چه تاثیراتی بر سیاست خارجی به ویژه بر مسئله ایران دارد؟

ترامپ در سیاست داخلی با چالش های متعددی روبرو بوده و اعتبار او در نزد مردم آمریکا روندی نزولی را طی می کند. به نحوی که قضات آمریکایی به راحتی حرف او را نقض و دستوراتش را زیر پا می‌گذارند و قانونگذاران نیز با صراحت جلوی اقدامات غیرقانونی ترامپ می‌ایستند. این وضعیت سبب شده است تا ترامپ خلاء مقبولیت خود در نزد افکار عمومی داخلی را به نحوی با تشدید اقدامات تهاجمی در عرصه سیاست خارجی پر نماید. رئیس جمهور آمریکا برای تحقق این هدف نیز، افساری را که باراک اوباما بر گردن اسرائیل، عربستان و ترکیه بسته بود را باز کرده است. تا پیش از این اوباما به گونه‌ای سیاست‌هایش را پیش برده بود که مانع از تقابل مستقیم این کشورها با ایران می شد. اما امروز ترامپ به دلیل از بین رفتن روحیه‌اش در داخل کشور، تمام ظرفیت های خود و جمهوریخواهان را پشت اسرائیل، ترکیه و عربستان قرار داده است تا بدین ترتیب بتواند نمایشی از تحول در سیاست خارجی آمریکا را به معرض نمایش افکار عمومی آمریکا و جهان بگذارد. تاثیر این رفتار ترامپ نیز آن بوده است که این دولت‌ها در اجلاس مونیخ تعارف را کنار گذاشته و دشمنی صریح خود نسبت به ایران و ایجاد ائتلاف میان خود را آشکار کردند.

پرسش: به طور کلی جایگاه کشورهای عربی به ویژه حاشیه خلیج فارس در سیاست خارجی جدید آمریکا چیست و چه آثاری برای ایران دارد؟

در نتیجه عیان شدن سیاست های ضد ایرانی ترامپ، عربستانی که تا به امروز سعی می‌کرد نشان دهد ضد اسرائیل است و در راستای اهداف فلسطینی‌ها اقدام می‌کند، اکنون با اسرائیل علیه ایران متحد شده است. این اقدامات که امروز و در شرایط بی ثباتی خاورمیانه رقم خورده است به نحوی باعث برهم خوردن توازن و تعادل قوا را در خاورمیانه خواهد شد. در واقع این بی ثباتی که در دوران اوباما تا حدی تعدیل شده بود اینک دوباره شدت گرفته و امروز شاهد صف ‌آرایی دشمنان منطقه‌ای علیه ایران هستیم.

پرسش: در این شرایط بهترین سناریوهایی که باید برای مقابله با وضعیت‌های مغایر با منافع ایران طراحی کرد، چیست؟

اگرچه ایران در دوران اوباما فرصت‌های زیادی را برای تغییر شرایط خود در سطوح منطقه ای و بین المللی از دست داد. اما به هر حال دوران اوباما دیگر گذشته است و امروز باید در مقابل سیاست های تهاجمی ترامپ و متحدان منطقه ای آن اولا از خود خویشتنداری نشان دهد و ثانیا در زمینه تقابل رسانه ای با این کشورها وارد نشود. چرا که ایران هرگونه تبلیغات شعارگونه داشته باشد، دشمنان منطقه‌ای آن، و همچنین جمهوریخواهان و ترامپ می‌توانند از آن علیه خود ایران سوء استفاده کنند. بنابراین در برهه فعلی ایران باید تمام توانش را بر دیپلماسی متمرکز کرده و مقامات ایران باید آگاه باشند که یک ائتلاف جدی علیه کشور در حال شکل گرفتن است و نباید خود ما به استحکام این ائتلاف کمک کنیم. درواقع ایران باید در نقاطی که می‌تواند برای خود یارگیری کند دیپلماسی قوی تری را بکار گیرد؛ یکی از مهمترین این نقاط نیز اتحادیه اروپاست و تهران می‌تواند با دیپلماسی صحیح کشورهای اروپایی را به خود نزدیک کند. در مرحله بعد نیز تهران باید سراغ دیگر کشورها چون چین و روسیه برود و روابطش با آنها را تقویت کند تا اجازه ندهد ائتلافی علیه ایران به رهبری آمریکا شکل بگیرد.