امی وردون در یادداشتی که وب سایت موسسه امور بین‌الملل استرالیا آن را منتشر کرد، نوشت: با توجه به افزایش تعداد افراد مبتلا به کرونا ویروس، توانایی اتحادیه اروپا در مقابله با این بحران در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. در حال حاضر تعداد مبتلایان به این ویروس به نیم میلون نفر رسیده و قاره اروپا به کانون این «سونامی ویروسی» تبدیل شده است – در حالی که تنها دو ماه پیش، کانون آن در ووهان چین بود. این همه‌گیری چالشی عظیم برای اتحادیه اروپا در عمل به شعار «وحدت در عین کثرت» محسوب می‌شود.

واکنش اتحادیه اروپا به بحران کرونا مورد انتقاد قرار گرفته است به‌طوری‌که کشورهای عضو اتحادیه اروپا، واکنش‌های بسیار متفاوتی اتخاذ کرده و برای این واکنش‌ها توجیه‌های مختلفی ارائه کرده اند؛ بهداشت و رفاه در میان کشورهای عضو این اتحادیه تفاوت چشمگیری دارد؛ مرزها بسته شده است؛ در اوایل، شواهد بسیار کمی از همبستگی بین کشورهای عضو اتحادیه اروپا وجود داشت؛ و اینکه، اتحادیه اروپا یک بازیگر اصلی در این خصوص نیست. در عوض، چین تجهیزات و لوازم پزشکی ضروری را برای همه کشورها تامین کرده و به دنبال جلب توجهات به حمایت خود بوده و کشورهای عضو را به خاطر عدم ارسال تجهیزات به کشورهای شدیدا نیازمند، مورد نکوهش قرار داده است.

برخی روزنامه‌نگارها خاطر نشان کرده‌اند که کشورهای عضو اتحادیه اروپا با بدترین بحران اقتصادی و مالی برخاسته از بیولوژی در طول یک نسل مواجه شده‌اند و انتظار می‌رود که اتحادیه اروپا به کشورهای رنج دیده مانند ایتالیا و اسپانیا کمک کند. آنها اتحادیه اروپا را به خاطر عدم امدادرسانی به ایتالیا از لحاظ کالاهایی نظیر ماسک، تخت بیمارستانی، دستگاه‌های تنفسی، کیت‌های آزمایش و بخش مراقبت‌های ویژه، مورد انتقاد قرار داده‌اند.

منتقدان متذکر شده‌اند که اتحادیه اروپا به خاطر فقدان بودجه نمی‌تواند به بحران‌های نوظهور سریعا پاسخ دهد. همچنین، تعریف و تعیین این امر در بستر اتحادیه اروپا دشوار است که واکنش در برابر بحران نقش کیست و چه نوع اقدامی باید صورت گیرد؟

در این خصوص، نخست باید مسئله بودجه بررسی شود. کل بودجه اتحادیه اروپا حدود 166 میلیارد یورو است که تقریبا یک درصد از تولید ناخالص داخلی کلیه کشورهای این اتحادیه است. در مقایسه با آن، بسته تصویب شده در کنگره آمریکا در 25 مارس به دو تریلیون دلار یا 10 درصد تولید ناخالص داخلی آمریکا می‌رسد که سی برابر کل بودجه اتحادیه اروپاست. واقعیت این است که در اتحادیه اروپا مالیات و هزینه توسط کشورهای عضو انجام می‌گیرد، نه توسط این اتحادیه. اتحادیه اروپا یک دولت فدرال نیست. برخی فعالیت‌ها در سطح اتحادیه انجام می‌گیرد و برخی حوزه‌های سیاسی از مسئولیت‌های این اتحادیه است، اما بسیاری از سررشته‌ها برعهده کشورهای عضو بوده و سیاست بهداشتی هم هنوز یک امور ملی است.

در اتحادیه اروپا بهبود همکاری بین مرزی برای مقابله با بیماری‌های مسری ضروری است. اگرچه از سیستم هشدار و پاسخ زودهنگام اتحادیه اروپا کمک خواسته شد، اما مقامات ایتالیا کند عمل کردند. در حال حاضر، اقدامات صورت گرفته ظاهرا به طرق مختلف هماهنگ شده است. مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری اروپا نقش مهمی در جمع آوری، تحلیل و انتشار اطلاعات مورد استفاده مقامات ملی ایفا می‌کند. واکنش بحران سیاسی یکپارچه اتحادیه اروپا (IPCR) تمهیداتی را فعال کرده است. اینها مکانیسم‌هایی برای مدیریت بحران است که قبلا در مواجهه با بحران در اتحادیه اروپا ایجاد شده است. اواخر ژانویه، مکانیسم حفاظت مدنی اتحادیه اروپا (تاسیس 2001) برای اطمینان از بازگشت شهروندان اتحادیه اروپا، فعال شد و اوایل فوریه، شهروندان کشورهای مختلف اتحادیه اروپا از ووهان چین به اروپا بازگردانده شدند.

با این حال، بسیاری احساس می‌کنند که اتحادیه اروپا کم کاری کرده است. اگرچه مقامات کشورهای اتحادیه اروپا پیوسته با یکدیگر در ارتباط بوده‌اند تا شیوه‌های بهینه را یاد بگیرند، اما در مورد واکنش مشترک به تفاهم نرسیدند. این امر تاحدی منطقی است، زیرا شیوع اولیه در کشورهای عضو، کاملا محلی بوده است. با این حال، برخی مقامات کندتر از حد توان خود واکنش نشان داده‌اند. اتحادیه اروپا می‌توانست تجارب دیگران را سریع‌تر هضم کرده و در هماهنگی‌های زودهنگام، قاطعانه عمل کند. منبع دستور نیز چالش دیگری است. در مواقع بحران، شهروندان اتحادیه اروپا ترجیح می‌دهند به جای اتحادیه اروپا از مقامات ملی و حتی محلی پیروی کنند.

اکنون بکارگیری فن‌آوری برای نظارت بر شهروندان اروپا و شناسایی کانون بحران شیوع کرونا مورد بحث قرار گرفته است. برخی از این ایده‌ها، برخاسته از اقداماتی است که در ووهان اتخاذ شده است. با این حال، این اقدامات شمشیر دو لبه بوده و طرفداران آزادی مدنی با آن مخالفت کرده‌اند. این اقدامات ابزار دیگری برای مقابله با بحران در اختیار مقامات قرار داده و تسکین دهنده هستند، اما از سوی دیگر، لغو و برچیدن چنین اقداماتی پس از عادی شدن اوضاع، غالباً دشوار است.

تا به حال، تصمیم اتحادیه اروپا معلوم نیست در حالی که شرایط بد هنوز در راه است. چیزی که این بحران آشکار ساخت این است که بحران بین مرزی نیازمند پاسخ بین مرزی است. در این خصوص، اتحادیه اروپا می‌تواند نقش کلیدی ایفا کند، اما تا به حال این نقش انجام نشده است.