معلوم است که وقتی شرق به سمت غرب پیش می‌رود، ناقوس خطر به صدا در می‌آید. تفاوتی نخواهد داشت که نام رسمی مهاجم، امپراتوری تزاری، اتحاد جماهیر شوروی یا فدراسیون روسیه باشد، حرکت سپاه شرق به سوی غرب، یک جبهه متحد می‌طلبد. جنگ‌های لیوونی، کریمه، لهستان، فنلاند همگی جلوه‌هایی تاریخی از صف آرایی میان شرق و غرب هستند.

در تمامی این سال‌ها وابستگی اروپا به حمایت ایالات متحده به خصوص در قالب ناتو واضح و واضح‌تر می‌شد. پیمان امنیتی مشترک، سازمان‌های امنیتی فیمابین، ایده ارتش اروپایی هیچکدام نتوانست ارزشی بالاتر از پیمان آتلانتیک شمالی را ارائه نماید.

تحلیلگران سیاسی و امنیتی در تمامی بحران‌های دهه‌های اخیر، کوشیدند میزان وابستگی اروپا به حمایت‌‌های واشنگتن را بررسی نمایند. جنگ کوزوو در 1998 میلادی، پاسخ را مشخص نمود. کلید حل مشکلات در دستان ناتو و در راس آن ایالات متحده بود. اینکه بعد از گذشت نزدیک به 20 سال و در جنگ کنونی در اوکراین، وابستگی اروپا به امریکا به چه مقدار است، سوالی است که این یادداشت به دنبال پاسخ به آن هستیم.

نیاز اروپا به رهبری ایالات متحده

اروپا در کارزار اوکراین در موضوعات امنیتی، اقتصادی، دیپلماتیک و سیاسی به ایالات متحده وابسته است. در حوزه امنیت، تضعیف روسیه برای اروپا امری است که تنها با پشتیبانی واشنگتن قابل تحقق است. ایالات متحده برای تقویت یک عامل بازدارنده موثر در برابر قدرت روسیه می‌کوشد و در این میان اوکراین می‌تواند فرصت مناسبی برای هردوطرف امریکا و اروپا باشد.

در موضوع اقتصادی، علیرغم توانمندی‌های اتحادیه اروپا، این کاخ سفید است که توانایی ایجاد یک رژیم تحریمی واحد و پرقدرت را دارد. در رابطه با بحث‌های سیاسی و دیپلماتیک، اگر برقراری آتش‌بس، بازگشت به میز مذاکره و نهایتا بازگرداندن صلح و ثبات به منطقه، یکی از مهمترین اهداف غرب باشد، پشتیبانی ایالات متحده از این روند، از ضروریات است. نتیجتا مشهود است که در موضوع جنگ اوکراین، اروپا همچنان به امریکا وابسته است، ولی با علم به اینکه در روابط بین‌الملل دولت‌ها منافع خود را تعقیب می‌کنند باید پرسید که استراتژی ایالات متحده در رابطه با روسیه و جنگ چیست؟

راهبردهای ایالات متحده در مواجهه با کارزار اوکراین

پژوهش در رابطه با سوژه نبرد و رقابت میان‌ قدرت‌های بزرگ در سیاست بین‌الملل پرمحتوا و باسابقه است و از بااهمیت‌ترین بخش‌های آن، تلاش قدرت‌های بزرگ برای گسترش نفوذ در ورای مرز‌های خود و محاسبه نسبی قدرت خود نسبت به سایر رقباء است.

در رابطه با جنگ اوکراین و رقابت میان ایالات متحده و روسیه، واشنگتن بنا بر منافع کلان خود، اهداف و استراتژی‌های مشخصی را دنبال می‌نماید. نخست اینکه به وضوح می‌داند که شکست روسیه همانقدر که جذاب به نظر می‌رسد به همان‌اندازه بی‌ثباتی در سطح اروپا به بار خواهد آورد. در نتیجه گزینه شکست به سیاست تنزل اعتبار و تضعیف تدریجی تغییر خواهد یافت. این مورد سبب خواهد شد که دست واشنگتن برای رقابت با سایر چالشگران بخصوص چین بازتر شود. علاوه بر این، روسیه به دنبال گسترش نفوذ خود در منطقه است. در مقابل، به سبب اهمیت ژئوپلیتیکی بالای اوکراین به عنوان پل ارتباطی میان آسیا و اروپا، ایالات متحده حاضر نیست آن را در اختیار سایر قدرت‌های بزرگ قرار بدهد. در کنار این مورد، اگر اوکراین از دست برود، نفوذ ایالات متحده در اروپا نیز به شدت کاهش خواهد یافت؛ زیرا حامیان فرا‌اتلانتیک و رابطه با ایالات متحده در اروپا نظیر لهستان، رومانی و کشورهای بالتیک، از توانایی ایالات متحده برای حمایت از اروپا در برابر روسیه ناامید خواهند شد.

موضوع دیگر امنیت انرژی است که ایالات متحده در تلاش است میزان وابستگی اروپا به گاز روسیه را کاهش بدهد. سابقه فشارهای سیاسی مسکو به اروپا از طریق تهدید به قطع انتقال گاز به غرب که مسبوق به سابقه است، سبب شده است که اقداماتی نظیر توسعه زیرساخت‌های انرژی اوکراین حائز اهمیت باشد و در کنار برنامه  صادرات گاز امریکا به اروپا و تقویت لوله‌های انتقالی از آذربایجان به ترکیه و سپس غرب، اصل راهبرد امریکا در موضوع انرژی و امنیت آن در قاره سبز را تشکیل بدهد.

اروپا؛ نیازمند اما ایده‌آل گرا

اتحادیه اروپا نیز در رابطه با موضوع اوکراین استراتژی‌های مشخصی را دنبال می‌نماید. اروپا راهبردهای واقع‌گرایانه مشترکی با ایالات متحده دارد هرچند رویای اروپا در نهایت با ایده‌‌آل گرایی و تمایل به صلح زیبا گره می‌خورد. بروکسل نهایتا کیف را برای مذاکره با مسکو تحت فشار قرار خواهد داد زیرا همانطور که گفته شد، حمایت از مذاکره و برقراری دیالوگ به منظور بازگرداندن صلح و ثبات به منطقه، اصل سیاست خارجی آنان را تشکیل می‌دهد. در اولویت‌های پایین‌تر، سیاست‌هایی نظیر حمایت از تمامیت ارضی اوکراین، حمایت از استقلال، اصلاحات سیاسی و تاکید بر اهداف بشردوستانه قرار دارند. نهایتا باید تاکید نمود که امنیت و بازگرداندن ثبات موضوعی است که اروپا بدون همکاری نزدیک با ایالات متحده قادر به تحقق آن نخواهد بود و راه‌حلی غیر از این مورد، ایده‌ال گرایی اروپایی است.

زشت و زیبای همکاری فراآتلانتیکی در اوکراین

اینکه جنگ اوکراین سبب احیای ناتو خصوصا در کارکرد امنیتی آن شد برهیچکس پوشیده نیست. همچنین نبرد در اروپا، روابط سنتی فرا‌آتلانتیکی دوسوی اقیانوس اطلس را به شکل قابل‌توجهی تقویت نمود. علاوه بر این تاثیر قدرت نرم غرب بر افکار عمومی جهانی و بر دولت‌ها بار دیگر تحت آزمایش قرار گرفت و ارزش‌های مطبوع غرب نظیر تحکیم و ارتقاء دموکراسی، حقوق بشر، حق انتخاب و اصلاحات و توسعه بار دیگر با مثال اوکراین در جهان طنین انداز شد.

در کنار این موارد، جبهه فرا آتلانتیکی در معرض تضعیف نیز قرار دارد. ریسک اقدامات خشن و پرهزینه روسیه، گسترش بیشتر جنگ به سوی غرب، احتمال پیروزی ‌جمهوی خواهان در انتخابات امریکا و کاهش پشتیبانی از اوکراین و نهایتا وجود اختلاف در تصمیمات رهبران اروپایی در مورد ادامه جنگ با روسیه و حمایت از اوکراین مسائلی است که جبهه غرب باید در رابطه با آنان تامل کند.