مرکز مطالعات و تحقیقات اندیشه سازان امارات در تحلیلی با این مقدمه نوشت: آمریکا و اتحادیه اروپا بر مشارکت دادن انصارالله در دولت آینده یمن تأکید دارند و عربستان در پی حمله نظامی به یمن در قالب ائتلاف، در معرض فشارهای بسیاری از سوی کشورهای بزرگ و سازمان های بین المللی برای توقف جنگ قرار گرفته است، به طوری که این فشارها ادامه حمله ائتلاف به رهبری عربستان به یمن را متوقف کرد.

دعوت سعودی ها از هیأت انصار الله برای مذاکره به منظور رسیدن به توافق کلی یا جزئی برای برقراری آتش بس معنایش این است سعودی ها قانع شده اند که راه حل نظامی در یمن غیرممکن است.

اما انگیزه‌های عربستان برای توافق چیست؟ می توان این انگیزه‌ها را به شکل زیر فهرست کرد:

– توقف جنگ مستقیم در مرزهای جنوبی عربستان با یمن؛

– ایجاد شکاف در ائتلاف انصارالله و علی عبدالله صالح و ایجاد درگیری و تنش میان مبارزان آن و نیز ایجاد شکاف در صفوف حوثی ها و به ویژه میان اصحاب عقیده و قبایل؛

– اطمینان دادن به حوثی ها و تشویق آنان به حل و فصل سیاسی؛

– مهار فشارهای بین المللی بر عربستان با هدف توقف جنگ و مشارکت با حوثی ها؛

– بازگرداندن نقش عربستان در یمن از طریق ایجاد کانال های ارتباطی مستمر با رهبران حوثی؛

– تضمین موافقت جریان های مختلف یمن با هرگونه توافق مصوب از سوی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس با رهبری عربستان با دولت یمن با هدف تضمین جلوگیری از هرگونه تهدید این توافقات از سوی یمن

عوامل تعیین کننده روابط عربستان و حوثی ها

مجموعه ای از عوامل نحوه رفتار عربستان را در برابر وقایع یمن تعیین می کند که دو عامل امنیتی و سیاسی در رأس آن قرار دارند. بر این اساس، عربستان یمن را به عنوان عمق راهبردی و مهم‌ترین نقطه ضعف و یا قوت خود به شمار می‌آورد. در این باره به قدرت رسیدن انصارالله در یمن و قرار گرفتن آنها در رأس حاکمیت باعث تغییر معادلات قدرت در این کشور و اختلال در ضوابط و حدود ارتباط میان عربستان و مقامات پیشین یمن و جریان های سیاسی و اجتماعی آن شده است.

۱- عامل امنیتی

عربستان با یمن از دریای سرخ در غرب گرفته تا کشور پادشاهی عمان در شرق مرزهایی به طول ۱۴۵۸ کیلومتر دارد. این نوار مرزی گسترده می تواند محیط مناسبی برای پیدایش و رشد گروه های مسلح سازماندهی شده و تسلط آنها بر مناطق مختلف و در نتیجه تهدید امنیت عربستان شود. از سوی دیگر این مرزهای گسترده می تواند زمینه را برای قاچاق و مهاجرت غیرقانونی در طول مرزهای یمن و عربستان فراهم سازد.

۲- عامل سیاسی

یمن اهمیت زیادی برای عربستان دارد و عربستان همواره تلاش کرده روابط خوبی با حاکمان یمن برقرار سازد.

چالش های پیش روی روابط انصارالله با عربستان

۱- سلاح جماعت انصار الله و تشکیلات نظامی آن

سلاح جماعت انصارالله و تشکیلات نظامی آن چالش بزرگی برای عربستان به شمار می آید و عربستان قادر به پذیرش حضور یک ساختار نظامی سازماندهی شده دارای عقیده رزمی ایدئولوژیک نیست، بر این اساس عربستان تلاش می کند در مذاکرات خود به سمت خلع سلاح انصارالله پیش برود و این در حالی است که جماعت انصارالله هرگز چنین مسأله ای را نخواهد پذیرفت.

۲- تضاد ایدئولوژیکی

اختلاف ایدئولوژیکی میان عربستان و انصارالله چالش دیگری به شمار می آید. انصارالله جماعتی عقیدتی دارای عقیده شیعی هستند که عربستان را دارای تفکر وهابی تکفیری می‌دانند. بر این اساس وجود این تعارض عقیدتی همواره بر رابطه عربستان با آنها سایه خواهد انداخت.

۳- رابطه انصارالله با علی عبدالله صالح

پس از ورود انصارالله به صنعا، عربستان تعامل با عبدالله صالح را نپذیرفت و دلیل آن نارضایتی عربستان از شیوه رفتار صالح با این گروه و متهم شدن به حمایت از انصارالله بود. بر این اساس عربستان ترجیح داد به شکل مستقیم با حوثی ها ارتباط برقرار کند تا ائتلاف حوثی‌ها و عبدالله صالح را از بین ببرد. بر این اساس ادامه این ائتلاف چالشی برای پیشرفت روابط حوثی ها با عربستان به شمار می آید.

۴- تعدد بازیگران در صحنه یمن و تعارض در منافع آنان

عربستان روابط قدیم و قدرتمندی با برخی جریان های یمنی دارد و به قدرت رسیدن حوثی ها را خطری برای منافع خود به شمار می آورد. بر این اساس عربستان به ادامه ارتباط خود با این جریان‌های درگیر و رقیب انصارالله اصرار دارد، چرا که عربستان به حوثی ها اعتماد ندارد و از این رو بر ایجاد تعادل میان جریان های مختلف یمن و کاهش نفوذ جماعت انصار الله به کمترین میزان اصرار دارد. عربستان منافع خود را در به قدرت نرسیدن انصار الله در صحنه یمن می داند.

سناریوهای مطرح

مذاکره عربستان با انصارالله گزینه ضروری و از روی ناچاری است و نه انتخاب؛ دلیل این امر اختلافات فکری، تعارض در منافع، اصرار انصار الله به حفظ سلاح خود و ارتباط با جمهوری اسلامی ایران است.

بر این اساس با در نظر گرفتن فشارهای بین المللی به عربستان و به نتیجه نرسیدن مذاکرات کویت تاکنون، دو سناریو برای آینده روابط عربستان با انصارالله مطرح می شود:

سناریوی اول:

شکست مذاکرات و بازگشت درگیری ها در کوتاه مدت یا میان مدت. در کوتاه مدت شکست مذاکرات میان منصور هادی مورد حمایت عربستان با ائتلاف انصارالله وعبدالله صالح در کویت باعث نقض آتش بس و از سرگیری درگیری ها میان دو طرف خواهد شد.

در میان مدت، تلاش جماعت انصارالله برای حفظ سلاح های سنگین خود و تقویت نیروهای خود در مرزهای یمن با عربستان، فرضیه رویارویی دوباره میان عربستان و انصار الله را تقویت می نماید، چرا که عربستان خود را در محاصره هم پیمانان ایران خواهد دید.

سناریوی دوم:

ادامه آتش بس میان عربستان و انصارالله مشوقی برای ادامه توافق و نیز همکاری در زمینه های امنیتی در مرزهای عربستان و یمن به شمار خواهد آمد و با وجود تعارض در منافع، دو طرف تلاش خواهند نمود از گزینه های مسالمت آمیز برای ایجاد زمینه های همکاری استفاده نمایند و آنچه به این فرضیه قوت می بخشد فشارهای بین المللی به عربستان و ضعف اعتماد عربستان به توانایی منصور هادی برای گسترش نفوذ خود به ویژه در استان صعده است.