فیروز دولت آبادی- سفیر اسبق ایران در ترکیه و کارشناس مسائل منطقه

ظهور حزب عدالت و توسعه در صحنه سیاسی ترکیه با نمایش چهره ای مقتدر، ملی و وحدت گرایانه از اردوغان و هم پیمان‌هایش همراه بود. این حزب با ارائه تعریفی گسترده از اسلام همه جریان‌های عمومی ترکیه را تحت پوشش قرار داد که از جمله آنها، گروه‌های مذهبی کُرد بودند. مذهبیون کرد با جمعیتی قابل توجه، در عین دوری از جریان‌های چپ، تمایلی هم به همراهی با گرایش‌های رادیکال اسلامی نداشتند.

با این خط مشی عملکرد حزب عدالت و توسعه در اولین انتخاباتی که شرکت کرد، پیروزی باورنکردنی را در کسب قدرت پارلمانی و شهرداری ها رقم زد. اما فرآیند رفتاری اردوغان به تدریج متاثر از محیط سیاسی ترکیه تغییر کرد و به سمت برخوردهای اقتدارگرایانه پیش رفت. در نتیجه انتخابات ریاست جمهوری و پارلمان های بعدی برای اردوغان دستاورد چشمگیری نداشت؛ برای نمونه وی در انتخابات ریاست جمهوری حتی بدون رقیبی سرسخت، با کمتر از ۵۳ درصد رای، سکان ریاست جمهوری را در دست گرفت. علاوه بر این حزب نه تنها اکثریت آرا در آخرین انتخابات پارلمانی را به دست نیاورد، بلکه به اجبار رای گیری زود هنگامی برگزار شد. مردم در آن انتخابات زود هنگام، به فرض عبرت گیری حزب عدالت و توسعه، با رای اکثریت به این حزب اجازه تشکیل دولت را دادند.

مرور مواضع اردوغان، راهنمای بررسی شکست سیاسی و انتخاباتی اخیر وی در ترکیه است.
اردوغان نسبت به گروه‌های قومی و عقیدتی رفتار تندی داشته و همین موضوع باعث فاصله گرفتن مردم از حزب عدالت و توسعه شده است. همچنین از مهم‌ترین علت های عدم توفیق این حزب، شکست‌های بزرگ ترکیه در زمینه‌های اقتصادی و سیاسی است؛ روابط نامناسب با آمریکا، اتحادیه اروپا، گره های پیچیده و حاد منطقه‌ای در سوریه و مناطق کرد نشین از مثال‌های شایان ذکر است.
با توجه به این شرایط عدالت و توسعه در حالی کرسی‌های شهرداری ها را در شهرهای مهمی چون استانبول، آنکارا، آنتالیا و ۱۷ شهر دیگر از دست داد که بیش از ۸۰ درصد مراودات مردم، درون شهرداری هاست و علاوه بر این، حوزه امنیت، پلیس، مناسبات اقتصادی و مجوزهای ساخت و ساز در اختیار این نهاد است. این اتفاق اکنون به عنوان زنگ خطری است که شرایط نامناسب انتخابات پارلمانی را برای اردوغان و هم حزبی هایش نشان می‌دهد و در صورتی‌که با هوشیاری، تحرک لازم در عرصه سیاسی واقتصادی به عمل نیاید، افول حزب عدالت و توسعه سرعت خواهد گرفت.