بلال بلوچ در تحلیلی که اندیشکده کارنگی (هند) منتشر کرد؛ نوشت: میزان چرخش آتی هند به سمت غرب تا حد زیادی توسط یک نظم جدید منطقه‌ای به رهبری عربستان رقم خواهد خورد، کشوری که ایران را به عنوان دشمن شماره یک خود قلمداد می‌کند.

سفر پرهیاهوی ماه گذشته نارندرا مودی، نخست وزیر هند به اسرائیل، پایانی بر نگاه سنتی به مناقشه اسرائیل – فلسطین در تفکر راهبردی هند در غرب آسیا بود که البته به روابط دهلی‌نو با کشورهای عربی آسیبی نرساند. اگرچه، در ادامه این روند، نحوه نقش‌آفرینی ایران می‌تواند تعیین کننده باشد.

از نظر تاریخی، هند همواره اسرائیل را رژیمی نژادپرست قلمداد کرده است. اگرچه تا دهه‌های اخیر، ابراز تمایل‌های اسرائیل برای بهبود روابط با هند به جایی نرسیده بود، اما در نهایت، تضعیف ساختارهای قدیمی، سیاستمداران دهلی را به سمت ایده‌های جدید سوق داد، چنانکه در سال 1992 توافقات امنیتی متقابل به سطح قابل توجهی رسید. از آن زمان به بعد همکاری‌ها و روابط تجاری بین طرفین به تدریج ارتقا یافت؛ هرچند که هند به طور طبیعی هر از گاهی از آرمان فلسطین حمایت می‌کند، با این حال، مودی در سفر اخیر خود به اسرائیل از رام الله دیدار نکرد، حال آنکه زمینه‌های آن طی میزبانی ماه مه ‌نخست وزیر هند از محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین، در دهلی آماده شده بود.

سکوت نسبی کشورهای عربی در طول دیدار مودی با مقامات اسرائیلی نشان داد که روابط هند با غرب آسیا دیگر نه از منشور اسرائیل – فلسطین بلکه از چشم‌انداز امنیتی متغیر منطقه و نقش برجسته ایران در آن نشات می‌گیرد.

این برداشت برخی از جوامع بین‌المللی نادرست است که روابط هند با اسرائیل به طور طبیعی بر روابط این قدرت جنوب آسیا با کشورهای عربی، به ویژه با کشورهای شورای همکاری خلیج فارس، تاثیر منفی می‌گذارد.

در واقع، اگر مودی چنین ارزیابی می‌کرد که سفر وی به اسرائیل باعث دشمنی رهبران عرب خواهد شد که در بازار رو به رشد هند منافع قابل توجهی دارند، هرگز این سفر را انجام نمی‌داد. هند نیز به نوبه خود برای جبران نفت خام و گاز طبیعی مورد نیاز فزاینده خود به منطقه خلیج فارس چشم دوخته است. اساسا، رهبران عرب در حال حاضر می‌توانند با متحدانی همزیستی داشته باشند که با اسرائیل و نه با ایران، مراوده دارند، چرا که از زمان توافق هسته‌ای ایران، بلاتکلیفی رقبای تهران، تا حد زیادی افزایش یافته است.

رویکردهای ایران در روزهای منتهی به دیدار مودی از اسرائیل حاکی از آن بود که دولتمردان ایران کاملا به این پویایی‌های متغیر منطقه آگاهی دارند. چنانکه در طول آن روزها، آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر معظم ایران، دو بار فاجعه مسلمانان در غزه، یمن و بحرین را بر خلاف انتظار به فجایع کشمیر پیوند داد.

براین اساس، نمی توان زمان طرح این سخنان را که مقارن با دیدار مودی از اسرائیل ارائه شد، نادیده گرفت.

دولتمردان ایران از این دیدار و نیز از گرایش آشکار هند به طرفداری از ریاض ناخشنود هستند. با وجود این، روابط بین ایران و هند به این زودی قطع نخواهد شد، بلکه این روابط در مسیری مستقل جریان خواهد داشت. در واقع، این دو کشور در حال حاضر به توسعه بندر چابهار در خلیج عمان می‌پردازند که از نظر ژئوپلیتیکی حائز اهمیت است.

با این حال، افزایش قدرت اقتصادی دهلی و ایجاد نظم منطقه‌ای جدید بدین معناست که هند نمی‌تواند سیاست سنتی خنثی و بی‌طرفانه خود را در غرب آسیا برای مدت زمان طولانی حفظ کند. اگر هند، فارغ از دیدارهای تاکتیکی، بخواهد راهبرد منطقه ای مشخصی  را اتخاذ کند، چیزی نخواهد گذشت که این رویکردها در معرض توجه و آزمایش دیگران قرار خواهد گرفت.