پیوند دو گلوگاه ژئوپلیتیکی هرمز و بابالمندب در جنگی فرسایشی
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: همزمانی فشار بر تنگههای هرمز و بابالمندب، جغرافیای انرژی و کشتیرانی را به میدان تازهای برای بروز مخاطرات جدید، هزینه و اهرم فشار تبدیل کرده است.
جدیدترین مطالب
اهمیت تقویت نقش جنوب جهانی در مدیریت بهتر سازمان ملل
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سازمان ملل که از خاکستر جنگ جهانی دوم متولد شد، وعدهای بنیادین و جسورانه داشت: کشورهای مستقل میتوانند برای جلوگیری از وقوع یک فاجعه جهانی دیگر متحد شوند. امروز، این وعده توخالی به نظر میرسد. شورای امنیت بهدلیل نظام وتوی منسوخشده خود فلج شده است. آمریکا از پرداخت منابع مالی خودداری میکند و از نهادهایی مانند یونسکو و سازمان جهانی بهداشت فاصله میگیرد. سازمان ملل از غزه تا اوکراین و ایران، بارها نشان داده است که در متوقف کردن جنایتها ناتوان است.»
پیمان مکه در بوته آزمایش؛ از «معمای بازدارندگی» تا «خطر برهمزنندگی امنیت»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پیمان مکه که ۷ اوت ۲۰۲۶ میان عربستان، ترکیه و پاکستان امضا شد، بیش از آنکه پاسخی به خلأهای ژئوپلیتیک باشد، در عمل با «معمای بازدارندگی» و «تفاوت ادراک تهدید» روبهروست. در حالی که این پیمان نماد گذار به خوداتکایی منطقهای است، اولین آزمونهای میدانی و پیچیدگیهای روابط با بازیگران منطقهای، مفهوم واقعی آن را مشخص خواهد کرد.
تحلیلی بر توافق نفتی آمریکا و ونزوئلا
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط آمریکا و ونزوئلا از زمان برکناری نیکلاس مادورو در اوایل ژانویه و در جریان عملیات «عزم راسخ» همچنان در حال تغییر است. دونالد ترامپ از توافقی تاریخی برای بهرهبرداری از ذخایر نفت ونزوئلا خبر داده است. این توافق پیامدهای احتمالی برای آمریکا، ونزوئلا، آینده دلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت، و بازیگرانی مانند چین خواهد داشت.»
سفر شی به واشنگتن؛ تغییر در موازنه قدرت
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر قریبالوقوع شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به واشنگتن برای دیدار با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در تاریخ ۲۴ سپتامبر، در مقطعی حساس از ژئوپلیتیک جهانی صورت میگیرد. این دیدار فراتر از یک تعامل دوجانبه، میتواند تحلیلی درباره تغییر توازن نفوذ دیپلماتیک میان دو اقتصاد بزرگ جهان را به ما ارائه دهد.»
دلایل اجتناب آمریکا از ورود به درگیری با انصارالله یمن
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علت خودداری واشنگتن از ورود مستقیم به جنگ با انصارالله، محدودیتهای نظامی و اقتصادی، ملاحظات انتخاباتی و نگرانی از گسترش بحران در دو گلوگاه انرژی است.
تحلیلی بر پیمان مکه و نگرانی در هند
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «توافق امنیتی سهجانبه میان عربستان، ترکیه و پاکستان، موسوم به پیمان مکه، نگرانیهایی را در هند برانگیخته است. اگرچه مفاد این پیمان هنوز علنی نشده، برخی تحلیلهای سطحی آن را «ناتوی اسلامی» نامیدهاند؛ به این معنا که حمله به یکی از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی خواهد شد. با این حال، چنین برداشتی بعید به نظر میرسد، زیرا سه کشور انگیزههای متفاوتی برای ایجاد این ائتلاف و نیز قابلیتهایی متفاوت دارند.»
تحلیلی بر چشم انداز راهبردی و دغدغههای توسعه صنایع فناوری پیشرفته در چین در حال حاضر
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «در صنایع فناوری پیشرفته مانند رباتیک، هوافضای تجاری و هوش مصنوعی، توجه عمومی در چین بیشتر بر پیشرفت فناوری و اجرای پروژهها متمرکز است. رقابت میان مناطق نیز عمدتا بر سر این است که کدام منطقه پروژهها را سریعتر اجرا میکند، مقیاس صنعتی بزرگتری دارد و سناریوهای کاربردی بیشتری ایجاد میکند.»
تجارت خارجی
تحلیلی بر برنامه چشمانداز ۲۰۵۰ عراق؛ چالشها و فرصتهای پیشرو
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل غرب آسیا گفت: رونمایی از برنامه چشمانداز ۲۰۵۰ عراق توسط محمد شیاع السودانی، نخستوزیر این کشور، نقطه عطفی در مسیر توسعه اقتصادی و کاهش وابستگی این کشور به درآمدهای نفتی ارزیابی میشود. این برنامه با هدف ایجاد اقتصاد متنوع، توسعه زیرساختها و قرار دادن عراق در کانون کریدورهای تجاری آسیا و اروپا طراحی شده و در صورت تحقق، میتواند معادلات ژئوپلیتیکی منطقه را تغییر دهد. السودانی در این طرح، بر عبور ۲۰ درصد از تجارت آسیا به اروپا از مسیر عراق تأکید کرده که در صورت موفقیت، این کشور را به بازیگری محوری در تجارت جهانی بدل خواهد کرد. از سوی دیگر، بحرانهای زیستمحیطی، چالشهای امنیتی و ضرورت اصلاح ساختارهای حکمرانی در عراق، این برنامه را به موضوعی چندبعدی و پیچیده تبدیل کرده است. برای ایران، اجرای چشمانداز ۲۰۵۰ نه تنها فرصتهای اقتصادی در حوزه انرژی و ترانزیت ایجاد میکند، بلکه امکان تقویت همکاریهای سیاسی و امنیتی را نیز فراهم میسازد. با این حال، موفقیت این برنامه منوط به رفع موانع داخلی و مدیریت هوشمندانه روابط خارجی بغداد است؛ موضوعی که میتواند آینده تعاملات ایران و عراق و جایگاه منطقهای هر دو کشور را در دهههای پیشرو بهبود بخشد.
توافقات انجامشده در سفر الکاظمی؛ گامی راهبردی در روابط ایران و عراق
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل عراق درباره سفر اخیر مصطفی الکاظمی، نخستوزیر عراق به تهران گفت: «سفر مصطفی الکاظمی به ایران، اولین سفر پس از آغاز به کار دولت ابراهیم رئیسی است. انجام این سفر به لحاظ سیاسی آن هم حدود یک ماه قبل از برگزاری انتخابات عراق میتواند برای شخص الکاظمی که در ماههای اخیر رایزنیهای متعددی در عرصه منطقهای انجام داده است، حائز اهمیت باشد.»
چشمانداز روابط پکن و مسکو و انتظارات متقابل دو طرف
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درباره آینده روابط چین و روسیه گمانهزنیهای متعددی مطرح میشود. برخی آن را «شبه اتحاد» و برخی نیز آن را «ازدواج مصلحتی» قلمداد میکنند.
محمد قهرمانیپور- دکتری روابط بینالملل
دلايل رشد تجارت خارجی چين در شرايط كرونایی و ركود جهانی
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طی هفتماهه نخست سال 2021، میزان صادرات چین، رشد 24.5 درصدی و میزان واردات این کشور، رشد 24.4 درصدی را نشان میدهد. این در حالی است که تجارت شرکتهای خارجی مستقر در چین نیز بهاندازه 16.7 درصد، رشد داشته است؛ اما این پرسش مطرح میشود که با وجود بدبینی بسیاری از اقتصاددانان درباره خروج از بحران اقتصادی کرونا، چگونه چنین رشدی حاصل شده است؟
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
روند نزولی سیطره دلار بر اقتصاد جهان و نقشآفرینی چین
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از جنگ جهانی دوم غلبه نظام مالی جهانی دلار محور، نقشی تعیینكننده در برتری اقتصادی آمریکا در نظام بینالملل ایفا کرده است. در عین حال، این ابزار اقتصادی در پیشبرد دستور کارهای سیاسی و ژئوپلیتیکی واشنگتن نیز بسیار مؤثر واقع شده است، اما این روند با ظهور قطبهای جدید قدرت در نظام بینالملل که خود را در معرض این ابزار میبینند و همچنین با افزایش یکجانبهگرایی آمریکا، به ویژه در قالب اعمال تحریم اقتصادی، با موج گستردهای از نارضایتیها مواجه شده است.
محمد جواد قهرمانی- دکتری روابط بینالملل دانشگاه تهران
قطعنامه خصمانه پارلمان اروپا علیه روسیه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پارلمان اروپا قطعنامه دیگری را علیه روسیه تصویب کرده است. این قطعنامه بازتابی از ادعاهای سیاسی کلیدی علیه مسکو است که اخیراً در دستور کار رسمی اتحادیه قرار گرفته است. این ادعاها شامل تشدید وضعیت در اوکراین، پرونده ناوالنی، رسوایی دیپلماتیک میان روسیه و جمهوری چک در خصوص انفجار زاغه مهمات نظامی در سال ۲۰۱۴ میشود.
روسیه و سوئیفت
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، به تازگی اعلام کرده است که روسیه برای حذف و کنار گذاشتهشدن از سوئیفت آماده میشود. این سخن وی واکنشی در قبال صدور قطعنامه پارلمان اروپا برای قطع ارتباط روسیه از سوئیفت در صورت ادامه تجاوز روسیه به اوکراین بوده است. اکنون سوال این است که این اقدام روسیه چقدر شدنی است؟ چه آثاری برای سوئیفت و تجارت بینالمللی دارد؟ ریشههای این تصمیم چیست و چقدر ممکن است کشورهای درگیر با سوئیفت سراغ گزینه تحریم و ترک سوئیفت بروند؟
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
پیمانهای پولی دوجانبه برای مقابله با تحریمها
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: هماكنون، تمام كشورهاي جهان اقتصاد بازدارند و اقتصادی محصور در داخل مرزهای يك كشور وجود ندارد. بر اين اساس، تجارت خارجي يك بخش مهمي از اقتصاد تلقي ميشود. تاکنون راهكارهاي مختلفي براي تسهيل در تجارت خارجي، كاهش هزينه مبادله و جلوگيري از تهديد و تحريم تجاری اقتصادی دیگران اتخاذ شده است؛ تشكيل منطقه بهينه پولي، شكلگيري پول واحد منطقهاي، پيمان پولي و ارزي دوجانبه و چندجانبه و تجارت تهاتري از اين قبيل است.
محسن شرافتی نیا – پژوهشگر دفتر مطالعات دیپلماسی اقتصادی دانشگاه امام صادق (ع)
رسانه ها ؛ ادامه واکنش ها به پیروزی بایدن و…
شورای راهبردی آنلاین: واکنش اروپا و چین به پیروزی بایدن، پوتین منتظر اعلام نتایج رسمی انتخابات آمریکا، سکوت کره شمالی در مقابل پیروزی بایدن، دیدار نماینده آمریکا در امور ایران با نتانیاهو، تاکید بر ادامه سیاست فشار حداکثری آمریکا علیه ایران، ادامه درگیری ها در قره باغ و ورود ارتش آذربایجان به شهر شوشا، پیشنهاد تازه اردوغان به پوتین برای حل مناقشه قره باغ، رقابت امارات و عربستان بر سر نفوذ در جزیره راهبردی یمن، تکاپوی جدید کویت برای حل اختلافات شورای همکاری خلیج فارس، برگزاری رزمایش مشترک راهبردی پاکستان و روسیه، تثبیت و بهبود کیفیت تجارت خارجی چین و پیشتازی حزب آنگ سان سوچی در انتخابات از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
بهکارگیری اهرمهای تجاری؛ راهبرد ناکارآمد آمریکا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: یکی از مشکلات توسعه سیاستهای کنترل صادرات، انتظارات بیشازحد از این سیاستهاست. این سیاستها ابزارهای محدودی هستند که دستیابی دولت آمریکا به برخی اهداف مهم را امکانپذیر میسازند؛ اما آنها بهتنهایی نمیتوانند همه مشکلات سیاست خارجی آمریکا را حل کرده یا رقبای این کشور را مغلوب سازند.
أحدث الوظائف
پیوند دو گلوگاه ژئوپلیتیکی هرمز و بابالمندب در جنگی فرسایشی
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: همزمانی فشار بر تنگههای هرمز و بابالمندب، جغرافیای انرژی و کشتیرانی را به میدان تازهای برای بروز مخاطرات جدید، هزینه و اهرم فشار تبدیل کرده است.
اهمیت تقویت نقش جنوب جهانی در مدیریت بهتر سازمان ملل
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سازمان ملل که از خاکستر جنگ جهانی دوم متولد شد، وعدهای بنیادین و جسورانه داشت: کشورهای مستقل میتوانند برای جلوگیری از وقوع یک فاجعه جهانی دیگر متحد شوند. امروز، این وعده توخالی به نظر میرسد. شورای امنیت بهدلیل نظام وتوی منسوخشده خود فلج شده است. آمریکا از پرداخت منابع مالی خودداری میکند و از نهادهایی مانند یونسکو و سازمان جهانی بهداشت فاصله میگیرد. سازمان ملل از غزه تا اوکراین و ایران، بارها نشان داده است که در متوقف کردن جنایتها ناتوان است.»
پیمان مکه در بوته آزمایش؛ از «معمای بازدارندگی» تا «خطر برهمزنندگی امنیت»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پیمان مکه که ۷ اوت ۲۰۲۶ میان عربستان، ترکیه و پاکستان امضا شد، بیش از آنکه پاسخی به خلأهای ژئوپلیتیک باشد، در عمل با «معمای بازدارندگی» و «تفاوت ادراک تهدید» روبهروست. در حالی که این پیمان نماد گذار به خوداتکایی منطقهای است، اولین آزمونهای میدانی و پیچیدگیهای روابط با بازیگران منطقهای، مفهوم واقعی آن را مشخص خواهد کرد.
تحلیلی بر توافق نفتی آمریکا و ونزوئلا
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط آمریکا و ونزوئلا از زمان برکناری نیکلاس مادورو در اوایل ژانویه و در جریان عملیات «عزم راسخ» همچنان در حال تغییر است. دونالد ترامپ از توافقی تاریخی برای بهرهبرداری از ذخایر نفت ونزوئلا خبر داده است. این توافق پیامدهای احتمالی برای آمریکا، ونزوئلا، آینده دلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت، و بازیگرانی مانند چین خواهد داشت.»
سفر شی به واشنگتن؛ تغییر در موازنه قدرت
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر قریبالوقوع شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به واشنگتن برای دیدار با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در تاریخ ۲۴ سپتامبر، در مقطعی حساس از ژئوپلیتیک جهانی صورت میگیرد. این دیدار فراتر از یک تعامل دوجانبه، میتواند تحلیلی درباره تغییر توازن نفوذ دیپلماتیک میان دو اقتصاد بزرگ جهان را به ما ارائه دهد.»
دلایل اجتناب آمریکا از ورود به درگیری با انصارالله یمن
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علت خودداری واشنگتن از ورود مستقیم به جنگ با انصارالله، محدودیتهای نظامی و اقتصادی، ملاحظات انتخاباتی و نگرانی از گسترش بحران در دو گلوگاه انرژی است.
تحلیلی بر پیمان مکه و نگرانی در هند
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «توافق امنیتی سهجانبه میان عربستان، ترکیه و پاکستان، موسوم به پیمان مکه، نگرانیهایی را در هند برانگیخته است. اگرچه مفاد این پیمان هنوز علنی نشده، برخی تحلیلهای سطحی آن را «ناتوی اسلامی» نامیدهاند؛ به این معنا که حمله به یکی از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی خواهد شد. با این حال، چنین برداشتی بعید به نظر میرسد، زیرا سه کشور انگیزههای متفاوتی برای ایجاد این ائتلاف و نیز قابلیتهایی متفاوت دارند.»
تحلیلی بر چشم انداز راهبردی و دغدغههای توسعه صنایع فناوری پیشرفته در چین در حال حاضر
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «در صنایع فناوری پیشرفته مانند رباتیک، هوافضای تجاری و هوش مصنوعی، توجه عمومی در چین بیشتر بر پیشرفت فناوری و اجرای پروژهها متمرکز است. رقابت میان مناطق نیز عمدتا بر سر این است که کدام منطقه پروژهها را سریعتر اجرا میکند، مقیاس صنعتی بزرگتری دارد و سناریوهای کاربردی بیشتری ایجاد میکند.»
تجارت خارجی
تحلیلی بر برنامه چشمانداز ۲۰۵۰ عراق؛ چالشها و فرصتهای پیشرو
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل غرب آسیا گفت: رونمایی از برنامه چشمانداز ۲۰۵۰ عراق توسط محمد شیاع السودانی، نخستوزیر این کشور، نقطه عطفی در مسیر توسعه اقتصادی و کاهش وابستگی این کشور به درآمدهای نفتی ارزیابی میشود. این برنامه با هدف ایجاد اقتصاد متنوع، توسعه زیرساختها و قرار دادن عراق در کانون کریدورهای تجاری آسیا و اروپا طراحی شده و در صورت تحقق، میتواند معادلات ژئوپلیتیکی منطقه را تغییر دهد. السودانی در این طرح، بر عبور ۲۰ درصد از تجارت آسیا به اروپا از مسیر عراق تأکید کرده که در صورت موفقیت، این کشور را به بازیگری محوری در تجارت جهانی بدل خواهد کرد. از سوی دیگر، بحرانهای زیستمحیطی، چالشهای امنیتی و ضرورت اصلاح ساختارهای حکمرانی در عراق، این برنامه را به موضوعی چندبعدی و پیچیده تبدیل کرده است. برای ایران، اجرای چشمانداز ۲۰۵۰ نه تنها فرصتهای اقتصادی در حوزه انرژی و ترانزیت ایجاد میکند، بلکه امکان تقویت همکاریهای سیاسی و امنیتی را نیز فراهم میسازد. با این حال، موفقیت این برنامه منوط به رفع موانع داخلی و مدیریت هوشمندانه روابط خارجی بغداد است؛ موضوعی که میتواند آینده تعاملات ایران و عراق و جایگاه منطقهای هر دو کشور را در دهههای پیشرو بهبود بخشد.
توافقات انجامشده در سفر الکاظمی؛ گامی راهبردی در روابط ایران و عراق
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل عراق درباره سفر اخیر مصطفی الکاظمی، نخستوزیر عراق به تهران گفت: «سفر مصطفی الکاظمی به ایران، اولین سفر پس از آغاز به کار دولت ابراهیم رئیسی است. انجام این سفر به لحاظ سیاسی آن هم حدود یک ماه قبل از برگزاری انتخابات عراق میتواند برای شخص الکاظمی که در ماههای اخیر رایزنیهای متعددی در عرصه منطقهای انجام داده است، حائز اهمیت باشد.»
چشمانداز روابط پکن و مسکو و انتظارات متقابل دو طرف
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درباره آینده روابط چین و روسیه گمانهزنیهای متعددی مطرح میشود. برخی آن را «شبه اتحاد» و برخی نیز آن را «ازدواج مصلحتی» قلمداد میکنند.
محمد قهرمانیپور- دکتری روابط بینالملل
دلايل رشد تجارت خارجی چين در شرايط كرونایی و ركود جهانی
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طی هفتماهه نخست سال 2021، میزان صادرات چین، رشد 24.5 درصدی و میزان واردات این کشور، رشد 24.4 درصدی را نشان میدهد. این در حالی است که تجارت شرکتهای خارجی مستقر در چین نیز بهاندازه 16.7 درصد، رشد داشته است؛ اما این پرسش مطرح میشود که با وجود بدبینی بسیاری از اقتصاددانان درباره خروج از بحران اقتصادی کرونا، چگونه چنین رشدی حاصل شده است؟
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
روند نزولی سیطره دلار بر اقتصاد جهان و نقشآفرینی چین
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از جنگ جهانی دوم غلبه نظام مالی جهانی دلار محور، نقشی تعیینكننده در برتری اقتصادی آمریکا در نظام بینالملل ایفا کرده است. در عین حال، این ابزار اقتصادی در پیشبرد دستور کارهای سیاسی و ژئوپلیتیکی واشنگتن نیز بسیار مؤثر واقع شده است، اما این روند با ظهور قطبهای جدید قدرت در نظام بینالملل که خود را در معرض این ابزار میبینند و همچنین با افزایش یکجانبهگرایی آمریکا، به ویژه در قالب اعمال تحریم اقتصادی، با موج گستردهای از نارضایتیها مواجه شده است.
محمد جواد قهرمانی- دکتری روابط بینالملل دانشگاه تهران
قطعنامه خصمانه پارلمان اروپا علیه روسیه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پارلمان اروپا قطعنامه دیگری را علیه روسیه تصویب کرده است. این قطعنامه بازتابی از ادعاهای سیاسی کلیدی علیه مسکو است که اخیراً در دستور کار رسمی اتحادیه قرار گرفته است. این ادعاها شامل تشدید وضعیت در اوکراین، پرونده ناوالنی، رسوایی دیپلماتیک میان روسیه و جمهوری چک در خصوص انفجار زاغه مهمات نظامی در سال ۲۰۱۴ میشود.
روسیه و سوئیفت
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، به تازگی اعلام کرده است که روسیه برای حذف و کنار گذاشتهشدن از سوئیفت آماده میشود. این سخن وی واکنشی در قبال صدور قطعنامه پارلمان اروپا برای قطع ارتباط روسیه از سوئیفت در صورت ادامه تجاوز روسیه به اوکراین بوده است. اکنون سوال این است که این اقدام روسیه چقدر شدنی است؟ چه آثاری برای سوئیفت و تجارت بینالمللی دارد؟ ریشههای این تصمیم چیست و چقدر ممکن است کشورهای درگیر با سوئیفت سراغ گزینه تحریم و ترک سوئیفت بروند؟
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
پیمانهای پولی دوجانبه برای مقابله با تحریمها
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: هماكنون، تمام كشورهاي جهان اقتصاد بازدارند و اقتصادی محصور در داخل مرزهای يك كشور وجود ندارد. بر اين اساس، تجارت خارجي يك بخش مهمي از اقتصاد تلقي ميشود. تاکنون راهكارهاي مختلفي براي تسهيل در تجارت خارجي، كاهش هزينه مبادله و جلوگيري از تهديد و تحريم تجاری اقتصادی دیگران اتخاذ شده است؛ تشكيل منطقه بهينه پولي، شكلگيري پول واحد منطقهاي، پيمان پولي و ارزي دوجانبه و چندجانبه و تجارت تهاتري از اين قبيل است.
محسن شرافتی نیا – پژوهشگر دفتر مطالعات دیپلماسی اقتصادی دانشگاه امام صادق (ع)
رسانه ها ؛ ادامه واکنش ها به پیروزی بایدن و…
شورای راهبردی آنلاین: واکنش اروپا و چین به پیروزی بایدن، پوتین منتظر اعلام نتایج رسمی انتخابات آمریکا، سکوت کره شمالی در مقابل پیروزی بایدن، دیدار نماینده آمریکا در امور ایران با نتانیاهو، تاکید بر ادامه سیاست فشار حداکثری آمریکا علیه ایران، ادامه درگیری ها در قره باغ و ورود ارتش آذربایجان به شهر شوشا، پیشنهاد تازه اردوغان به پوتین برای حل مناقشه قره باغ، رقابت امارات و عربستان بر سر نفوذ در جزیره راهبردی یمن، تکاپوی جدید کویت برای حل اختلافات شورای همکاری خلیج فارس، برگزاری رزمایش مشترک راهبردی پاکستان و روسیه، تثبیت و بهبود کیفیت تجارت خارجی چین و پیشتازی حزب آنگ سان سوچی در انتخابات از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
بهکارگیری اهرمهای تجاری؛ راهبرد ناکارآمد آمریکا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: یکی از مشکلات توسعه سیاستهای کنترل صادرات، انتظارات بیشازحد از این سیاستهاست. این سیاستها ابزارهای محدودی هستند که دستیابی دولت آمریکا به برخی اهداف مهم را امکانپذیر میسازند؛ اما آنها بهتنهایی نمیتوانند همه مشکلات سیاست خارجی آمریکا را حل کرده یا رقبای این کشور را مغلوب سازند.
تجارت خارجی
تحلیلی بر برنامه چشمانداز ۲۰۵۰ عراق؛ چالشها و فرصتهای پیشرو
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل غرب آسیا گفت: رونمایی از برنامه چشمانداز ۲۰۵۰ عراق توسط محمد شیاع السودانی، نخستوزیر این کشور، نقطه عطفی در مسیر توسعه اقتصادی و کاهش وابستگی این کشور به درآمدهای نفتی ارزیابی میشود. این برنامه با هدف ایجاد اقتصاد متنوع، توسعه زیرساختها و قرار دادن عراق در کانون کریدورهای تجاری آسیا و اروپا طراحی شده و در صورت تحقق، میتواند معادلات ژئوپلیتیکی منطقه را تغییر دهد. السودانی در این طرح، بر عبور ۲۰ درصد از تجارت آسیا به اروپا از مسیر عراق تأکید کرده که در صورت موفقیت، این کشور را به بازیگری محوری در تجارت جهانی بدل خواهد کرد. از سوی دیگر، بحرانهای زیستمحیطی، چالشهای امنیتی و ضرورت اصلاح ساختارهای حکمرانی در عراق، این برنامه را به موضوعی چندبعدی و پیچیده تبدیل کرده است. برای ایران، اجرای چشمانداز ۲۰۵۰ نه تنها فرصتهای اقتصادی در حوزه انرژی و ترانزیت ایجاد میکند، بلکه امکان تقویت همکاریهای سیاسی و امنیتی را نیز فراهم میسازد. با این حال، موفقیت این برنامه منوط به رفع موانع داخلی و مدیریت هوشمندانه روابط خارجی بغداد است؛ موضوعی که میتواند آینده تعاملات ایران و عراق و جایگاه منطقهای هر دو کشور را در دهههای پیشرو بهبود بخشد.
توافقات انجامشده در سفر الکاظمی؛ گامی راهبردی در روابط ایران و عراق
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل عراق درباره سفر اخیر مصطفی الکاظمی، نخستوزیر عراق به تهران گفت: «سفر مصطفی الکاظمی به ایران، اولین سفر پس از آغاز به کار دولت ابراهیم رئیسی است. انجام این سفر به لحاظ سیاسی آن هم حدود یک ماه قبل از برگزاری انتخابات عراق میتواند برای شخص الکاظمی که در ماههای اخیر رایزنیهای متعددی در عرصه منطقهای انجام داده است، حائز اهمیت باشد.»
چشمانداز روابط پکن و مسکو و انتظارات متقابل دو طرف
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درباره آینده روابط چین و روسیه گمانهزنیهای متعددی مطرح میشود. برخی آن را «شبه اتحاد» و برخی نیز آن را «ازدواج مصلحتی» قلمداد میکنند.
محمد قهرمانیپور- دکتری روابط بینالملل
دلايل رشد تجارت خارجی چين در شرايط كرونایی و ركود جهانی
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طی هفتماهه نخست سال 2021، میزان صادرات چین، رشد 24.5 درصدی و میزان واردات این کشور، رشد 24.4 درصدی را نشان میدهد. این در حالی است که تجارت شرکتهای خارجی مستقر در چین نیز بهاندازه 16.7 درصد، رشد داشته است؛ اما این پرسش مطرح میشود که با وجود بدبینی بسیاری از اقتصاددانان درباره خروج از بحران اقتصادی کرونا، چگونه چنین رشدی حاصل شده است؟
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
روند نزولی سیطره دلار بر اقتصاد جهان و نقشآفرینی چین
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از جنگ جهانی دوم غلبه نظام مالی جهانی دلار محور، نقشی تعیینكننده در برتری اقتصادی آمریکا در نظام بینالملل ایفا کرده است. در عین حال، این ابزار اقتصادی در پیشبرد دستور کارهای سیاسی و ژئوپلیتیکی واشنگتن نیز بسیار مؤثر واقع شده است، اما این روند با ظهور قطبهای جدید قدرت در نظام بینالملل که خود را در معرض این ابزار میبینند و همچنین با افزایش یکجانبهگرایی آمریکا، به ویژه در قالب اعمال تحریم اقتصادی، با موج گستردهای از نارضایتیها مواجه شده است.
محمد جواد قهرمانی- دکتری روابط بینالملل دانشگاه تهران
قطعنامه خصمانه پارلمان اروپا علیه روسیه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پارلمان اروپا قطعنامه دیگری را علیه روسیه تصویب کرده است. این قطعنامه بازتابی از ادعاهای سیاسی کلیدی علیه مسکو است که اخیراً در دستور کار رسمی اتحادیه قرار گرفته است. این ادعاها شامل تشدید وضعیت در اوکراین، پرونده ناوالنی، رسوایی دیپلماتیک میان روسیه و جمهوری چک در خصوص انفجار زاغه مهمات نظامی در سال ۲۰۱۴ میشود.
روسیه و سوئیفت
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، به تازگی اعلام کرده است که روسیه برای حذف و کنار گذاشتهشدن از سوئیفت آماده میشود. این سخن وی واکنشی در قبال صدور قطعنامه پارلمان اروپا برای قطع ارتباط روسیه از سوئیفت در صورت ادامه تجاوز روسیه به اوکراین بوده است. اکنون سوال این است که این اقدام روسیه چقدر شدنی است؟ چه آثاری برای سوئیفت و تجارت بینالمللی دارد؟ ریشههای این تصمیم چیست و چقدر ممکن است کشورهای درگیر با سوئیفت سراغ گزینه تحریم و ترک سوئیفت بروند؟
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
پیمانهای پولی دوجانبه برای مقابله با تحریمها
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: هماكنون، تمام كشورهاي جهان اقتصاد بازدارند و اقتصادی محصور در داخل مرزهای يك كشور وجود ندارد. بر اين اساس، تجارت خارجي يك بخش مهمي از اقتصاد تلقي ميشود. تاکنون راهكارهاي مختلفي براي تسهيل در تجارت خارجي، كاهش هزينه مبادله و جلوگيري از تهديد و تحريم تجاری اقتصادی دیگران اتخاذ شده است؛ تشكيل منطقه بهينه پولي، شكلگيري پول واحد منطقهاي، پيمان پولي و ارزي دوجانبه و چندجانبه و تجارت تهاتري از اين قبيل است.
محسن شرافتی نیا – پژوهشگر دفتر مطالعات دیپلماسی اقتصادی دانشگاه امام صادق (ع)
رسانه ها ؛ ادامه واکنش ها به پیروزی بایدن و…
شورای راهبردی آنلاین: واکنش اروپا و چین به پیروزی بایدن، پوتین منتظر اعلام نتایج رسمی انتخابات آمریکا، سکوت کره شمالی در مقابل پیروزی بایدن، دیدار نماینده آمریکا در امور ایران با نتانیاهو، تاکید بر ادامه سیاست فشار حداکثری آمریکا علیه ایران، ادامه درگیری ها در قره باغ و ورود ارتش آذربایجان به شهر شوشا، پیشنهاد تازه اردوغان به پوتین برای حل مناقشه قره باغ، رقابت امارات و عربستان بر سر نفوذ در جزیره راهبردی یمن، تکاپوی جدید کویت برای حل اختلافات شورای همکاری خلیج فارس، برگزاری رزمایش مشترک راهبردی پاکستان و روسیه، تثبیت و بهبود کیفیت تجارت خارجی چین و پیشتازی حزب آنگ سان سوچی در انتخابات از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
بهکارگیری اهرمهای تجاری؛ راهبرد ناکارآمد آمریکا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: یکی از مشکلات توسعه سیاستهای کنترل صادرات، انتظارات بیشازحد از این سیاستهاست. این سیاستها ابزارهای محدودی هستند که دستیابی دولت آمریکا به برخی اهداف مهم را امکانپذیر میسازند؛ اما آنها بهتنهایی نمیتوانند همه مشکلات سیاست خارجی آمریکا را حل کرده یا رقبای این کشور را مغلوب سازند.
LATEST CONTENT
پیوند دو گلوگاه ژئوپلیتیکی هرمز و بابالمندب در جنگی فرسایشی
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: همزمانی فشار بر تنگههای هرمز و بابالمندب، جغرافیای انرژی و کشتیرانی را به میدان تازهای برای بروز مخاطرات جدید، هزینه و اهرم فشار تبدیل کرده است.
اهمیت تقویت نقش جنوب جهانی در مدیریت بهتر سازمان ملل
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سازمان ملل که از خاکستر جنگ جهانی دوم متولد شد، وعدهای بنیادین و جسورانه داشت: کشورهای مستقل میتوانند برای جلوگیری از وقوع یک فاجعه جهانی دیگر متحد شوند. امروز، این وعده توخالی به نظر میرسد. شورای امنیت بهدلیل نظام وتوی منسوخشده خود فلج شده است. آمریکا از پرداخت منابع مالی خودداری میکند و از نهادهایی مانند یونسکو و سازمان جهانی بهداشت فاصله میگیرد. سازمان ملل از غزه تا اوکراین و ایران، بارها نشان داده است که در متوقف کردن جنایتها ناتوان است.»
پیمان مکه در بوته آزمایش؛ از «معمای بازدارندگی» تا «خطر برهمزنندگی امنیت»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پیمان مکه که ۷ اوت ۲۰۲۶ میان عربستان، ترکیه و پاکستان امضا شد، بیش از آنکه پاسخی به خلأهای ژئوپلیتیک باشد، در عمل با «معمای بازدارندگی» و «تفاوت ادراک تهدید» روبهروست. در حالی که این پیمان نماد گذار به خوداتکایی منطقهای است، اولین آزمونهای میدانی و پیچیدگیهای روابط با بازیگران منطقهای، مفهوم واقعی آن را مشخص خواهد کرد.
تحلیلی بر توافق نفتی آمریکا و ونزوئلا
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط آمریکا و ونزوئلا از زمان برکناری نیکلاس مادورو در اوایل ژانویه و در جریان عملیات «عزم راسخ» همچنان در حال تغییر است. دونالد ترامپ از توافقی تاریخی برای بهرهبرداری از ذخایر نفت ونزوئلا خبر داده است. این توافق پیامدهای احتمالی برای آمریکا، ونزوئلا، آینده دلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت، و بازیگرانی مانند چین خواهد داشت.»
سفر شی به واشنگتن؛ تغییر در موازنه قدرت
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر قریبالوقوع شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به واشنگتن برای دیدار با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در تاریخ ۲۴ سپتامبر، در مقطعی حساس از ژئوپلیتیک جهانی صورت میگیرد. این دیدار فراتر از یک تعامل دوجانبه، میتواند تحلیلی درباره تغییر توازن نفوذ دیپلماتیک میان دو اقتصاد بزرگ جهان را به ما ارائه دهد.»
دلایل اجتناب آمریکا از ورود به درگیری با انصارالله یمن
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علت خودداری واشنگتن از ورود مستقیم به جنگ با انصارالله، محدودیتهای نظامی و اقتصادی، ملاحظات انتخاباتی و نگرانی از گسترش بحران در دو گلوگاه انرژی است.
تحلیلی بر پیمان مکه و نگرانی در هند
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «توافق امنیتی سهجانبه میان عربستان، ترکیه و پاکستان، موسوم به پیمان مکه، نگرانیهایی را در هند برانگیخته است. اگرچه مفاد این پیمان هنوز علنی نشده، برخی تحلیلهای سطحی آن را «ناتوی اسلامی» نامیدهاند؛ به این معنا که حمله به یکی از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی خواهد شد. با این حال، چنین برداشتی بعید به نظر میرسد، زیرا سه کشور انگیزههای متفاوتی برای ایجاد این ائتلاف و نیز قابلیتهایی متفاوت دارند.»
تحلیلی بر چشم انداز راهبردی و دغدغههای توسعه صنایع فناوری پیشرفته در چین در حال حاضر
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «در صنایع فناوری پیشرفته مانند رباتیک، هوافضای تجاری و هوش مصنوعی، توجه عمومی در چین بیشتر بر پیشرفت فناوری و اجرای پروژهها متمرکز است. رقابت میان مناطق نیز عمدتا بر سر این است که کدام منطقه پروژهها را سریعتر اجرا میکند، مقیاس صنعتی بزرگتری دارد و سناریوهای کاربردی بیشتری ایجاد میکند.»
تجارت خارجی
تحلیلی بر برنامه چشمانداز ۲۰۵۰ عراق؛ چالشها و فرصتهای پیشرو
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل غرب آسیا گفت: رونمایی از برنامه چشمانداز ۲۰۵۰ عراق توسط محمد شیاع السودانی، نخستوزیر این کشور، نقطه عطفی در مسیر توسعه اقتصادی و کاهش وابستگی این کشور به درآمدهای نفتی ارزیابی میشود. این برنامه با هدف ایجاد اقتصاد متنوع، توسعه زیرساختها و قرار دادن عراق در کانون کریدورهای تجاری آسیا و اروپا طراحی شده و در صورت تحقق، میتواند معادلات ژئوپلیتیکی منطقه را تغییر دهد. السودانی در این طرح، بر عبور ۲۰ درصد از تجارت آسیا به اروپا از مسیر عراق تأکید کرده که در صورت موفقیت، این کشور را به بازیگری محوری در تجارت جهانی بدل خواهد کرد. از سوی دیگر، بحرانهای زیستمحیطی، چالشهای امنیتی و ضرورت اصلاح ساختارهای حکمرانی در عراق، این برنامه را به موضوعی چندبعدی و پیچیده تبدیل کرده است. برای ایران، اجرای چشمانداز ۲۰۵۰ نه تنها فرصتهای اقتصادی در حوزه انرژی و ترانزیت ایجاد میکند، بلکه امکان تقویت همکاریهای سیاسی و امنیتی را نیز فراهم میسازد. با این حال، موفقیت این برنامه منوط به رفع موانع داخلی و مدیریت هوشمندانه روابط خارجی بغداد است؛ موضوعی که میتواند آینده تعاملات ایران و عراق و جایگاه منطقهای هر دو کشور را در دهههای پیشرو بهبود بخشد.
توافقات انجامشده در سفر الکاظمی؛ گامی راهبردی در روابط ایران و عراق
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل عراق درباره سفر اخیر مصطفی الکاظمی، نخستوزیر عراق به تهران گفت: «سفر مصطفی الکاظمی به ایران، اولین سفر پس از آغاز به کار دولت ابراهیم رئیسی است. انجام این سفر به لحاظ سیاسی آن هم حدود یک ماه قبل از برگزاری انتخابات عراق میتواند برای شخص الکاظمی که در ماههای اخیر رایزنیهای متعددی در عرصه منطقهای انجام داده است، حائز اهمیت باشد.»
چشمانداز روابط پکن و مسکو و انتظارات متقابل دو طرف
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درباره آینده روابط چین و روسیه گمانهزنیهای متعددی مطرح میشود. برخی آن را «شبه اتحاد» و برخی نیز آن را «ازدواج مصلحتی» قلمداد میکنند.
محمد قهرمانیپور- دکتری روابط بینالملل
دلايل رشد تجارت خارجی چين در شرايط كرونایی و ركود جهانی
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طی هفتماهه نخست سال 2021، میزان صادرات چین، رشد 24.5 درصدی و میزان واردات این کشور، رشد 24.4 درصدی را نشان میدهد. این در حالی است که تجارت شرکتهای خارجی مستقر در چین نیز بهاندازه 16.7 درصد، رشد داشته است؛ اما این پرسش مطرح میشود که با وجود بدبینی بسیاری از اقتصاددانان درباره خروج از بحران اقتصادی کرونا، چگونه چنین رشدی حاصل شده است؟
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
روند نزولی سیطره دلار بر اقتصاد جهان و نقشآفرینی چین
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از جنگ جهانی دوم غلبه نظام مالی جهانی دلار محور، نقشی تعیینكننده در برتری اقتصادی آمریکا در نظام بینالملل ایفا کرده است. در عین حال، این ابزار اقتصادی در پیشبرد دستور کارهای سیاسی و ژئوپلیتیکی واشنگتن نیز بسیار مؤثر واقع شده است، اما این روند با ظهور قطبهای جدید قدرت در نظام بینالملل که خود را در معرض این ابزار میبینند و همچنین با افزایش یکجانبهگرایی آمریکا، به ویژه در قالب اعمال تحریم اقتصادی، با موج گستردهای از نارضایتیها مواجه شده است.
محمد جواد قهرمانی- دکتری روابط بینالملل دانشگاه تهران
قطعنامه خصمانه پارلمان اروپا علیه روسیه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پارلمان اروپا قطعنامه دیگری را علیه روسیه تصویب کرده است. این قطعنامه بازتابی از ادعاهای سیاسی کلیدی علیه مسکو است که اخیراً در دستور کار رسمی اتحادیه قرار گرفته است. این ادعاها شامل تشدید وضعیت در اوکراین، پرونده ناوالنی، رسوایی دیپلماتیک میان روسیه و جمهوری چک در خصوص انفجار زاغه مهمات نظامی در سال ۲۰۱۴ میشود.
روسیه و سوئیفت
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، به تازگی اعلام کرده است که روسیه برای حذف و کنار گذاشتهشدن از سوئیفت آماده میشود. این سخن وی واکنشی در قبال صدور قطعنامه پارلمان اروپا برای قطع ارتباط روسیه از سوئیفت در صورت ادامه تجاوز روسیه به اوکراین بوده است. اکنون سوال این است که این اقدام روسیه چقدر شدنی است؟ چه آثاری برای سوئیفت و تجارت بینالمللی دارد؟ ریشههای این تصمیم چیست و چقدر ممکن است کشورهای درگیر با سوئیفت سراغ گزینه تحریم و ترک سوئیفت بروند؟
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
پیمانهای پولی دوجانبه برای مقابله با تحریمها
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: هماكنون، تمام كشورهاي جهان اقتصاد بازدارند و اقتصادی محصور در داخل مرزهای يك كشور وجود ندارد. بر اين اساس، تجارت خارجي يك بخش مهمي از اقتصاد تلقي ميشود. تاکنون راهكارهاي مختلفي براي تسهيل در تجارت خارجي، كاهش هزينه مبادله و جلوگيري از تهديد و تحريم تجاری اقتصادی دیگران اتخاذ شده است؛ تشكيل منطقه بهينه پولي، شكلگيري پول واحد منطقهاي، پيمان پولي و ارزي دوجانبه و چندجانبه و تجارت تهاتري از اين قبيل است.
محسن شرافتی نیا – پژوهشگر دفتر مطالعات دیپلماسی اقتصادی دانشگاه امام صادق (ع)
رسانه ها ؛ ادامه واکنش ها به پیروزی بایدن و…
شورای راهبردی آنلاین: واکنش اروپا و چین به پیروزی بایدن، پوتین منتظر اعلام نتایج رسمی انتخابات آمریکا، سکوت کره شمالی در مقابل پیروزی بایدن، دیدار نماینده آمریکا در امور ایران با نتانیاهو، تاکید بر ادامه سیاست فشار حداکثری آمریکا علیه ایران، ادامه درگیری ها در قره باغ و ورود ارتش آذربایجان به شهر شوشا، پیشنهاد تازه اردوغان به پوتین برای حل مناقشه قره باغ، رقابت امارات و عربستان بر سر نفوذ در جزیره راهبردی یمن، تکاپوی جدید کویت برای حل اختلافات شورای همکاری خلیج فارس، برگزاری رزمایش مشترک راهبردی پاکستان و روسیه، تثبیت و بهبود کیفیت تجارت خارجی چین و پیشتازی حزب آنگ سان سوچی در انتخابات از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
بهکارگیری اهرمهای تجاری؛ راهبرد ناکارآمد آمریکا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: یکی از مشکلات توسعه سیاستهای کنترل صادرات، انتظارات بیشازحد از این سیاستهاست. این سیاستها ابزارهای محدودی هستند که دستیابی دولت آمریکا به برخی اهداف مهم را امکانپذیر میسازند؛ اما آنها بهتنهایی نمیتوانند همه مشکلات سیاست خارجی آمریکا را حل کرده یا رقبای این کشور را مغلوب سازند.
ÚLTIMAS PUBLICACIONES
پیوند دو گلوگاه ژئوپلیتیکی هرمز و بابالمندب در جنگی فرسایشی
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: همزمانی فشار بر تنگههای هرمز و بابالمندب، جغرافیای انرژی و کشتیرانی را به میدان تازهای برای بروز مخاطرات جدید، هزینه و اهرم فشار تبدیل کرده است.
اهمیت تقویت نقش جنوب جهانی در مدیریت بهتر سازمان ملل
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سازمان ملل که از خاکستر جنگ جهانی دوم متولد شد، وعدهای بنیادین و جسورانه داشت: کشورهای مستقل میتوانند برای جلوگیری از وقوع یک فاجعه جهانی دیگر متحد شوند. امروز، این وعده توخالی به نظر میرسد. شورای امنیت بهدلیل نظام وتوی منسوخشده خود فلج شده است. آمریکا از پرداخت منابع مالی خودداری میکند و از نهادهایی مانند یونسکو و سازمان جهانی بهداشت فاصله میگیرد. سازمان ملل از غزه تا اوکراین و ایران، بارها نشان داده است که در متوقف کردن جنایتها ناتوان است.»
پیمان مکه در بوته آزمایش؛ از «معمای بازدارندگی» تا «خطر برهمزنندگی امنیت»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پیمان مکه که ۷ اوت ۲۰۲۶ میان عربستان، ترکیه و پاکستان امضا شد، بیش از آنکه پاسخی به خلأهای ژئوپلیتیک باشد، در عمل با «معمای بازدارندگی» و «تفاوت ادراک تهدید» روبهروست. در حالی که این پیمان نماد گذار به خوداتکایی منطقهای است، اولین آزمونهای میدانی و پیچیدگیهای روابط با بازیگران منطقهای، مفهوم واقعی آن را مشخص خواهد کرد.
تحلیلی بر توافق نفتی آمریکا و ونزوئلا
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط آمریکا و ونزوئلا از زمان برکناری نیکلاس مادورو در اوایل ژانویه و در جریان عملیات «عزم راسخ» همچنان در حال تغییر است. دونالد ترامپ از توافقی تاریخی برای بهرهبرداری از ذخایر نفت ونزوئلا خبر داده است. این توافق پیامدهای احتمالی برای آمریکا، ونزوئلا، آینده دلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت، و بازیگرانی مانند چین خواهد داشت.»
سفر شی به واشنگتن؛ تغییر در موازنه قدرت
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر قریبالوقوع شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به واشنگتن برای دیدار با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در تاریخ ۲۴ سپتامبر، در مقطعی حساس از ژئوپلیتیک جهانی صورت میگیرد. این دیدار فراتر از یک تعامل دوجانبه، میتواند تحلیلی درباره تغییر توازن نفوذ دیپلماتیک میان دو اقتصاد بزرگ جهان را به ما ارائه دهد.»
دلایل اجتناب آمریکا از ورود به درگیری با انصارالله یمن
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علت خودداری واشنگتن از ورود مستقیم به جنگ با انصارالله، محدودیتهای نظامی و اقتصادی، ملاحظات انتخاباتی و نگرانی از گسترش بحران در دو گلوگاه انرژی است.
تحلیلی بر پیمان مکه و نگرانی در هند
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «توافق امنیتی سهجانبه میان عربستان، ترکیه و پاکستان، موسوم به پیمان مکه، نگرانیهایی را در هند برانگیخته است. اگرچه مفاد این پیمان هنوز علنی نشده، برخی تحلیلهای سطحی آن را «ناتوی اسلامی» نامیدهاند؛ به این معنا که حمله به یکی از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی خواهد شد. با این حال، چنین برداشتی بعید به نظر میرسد، زیرا سه کشور انگیزههای متفاوتی برای ایجاد این ائتلاف و نیز قابلیتهایی متفاوت دارند.»
تحلیلی بر چشم انداز راهبردی و دغدغههای توسعه صنایع فناوری پیشرفته در چین در حال حاضر
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «در صنایع فناوری پیشرفته مانند رباتیک، هوافضای تجاری و هوش مصنوعی، توجه عمومی در چین بیشتر بر پیشرفت فناوری و اجرای پروژهها متمرکز است. رقابت میان مناطق نیز عمدتا بر سر این است که کدام منطقه پروژهها را سریعتر اجرا میکند، مقیاس صنعتی بزرگتری دارد و سناریوهای کاربردی بیشتری ایجاد میکند.»
تجارت خارجی
تحلیلی بر برنامه چشمانداز ۲۰۵۰ عراق؛ چالشها و فرصتهای پیشرو
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل غرب آسیا گفت: رونمایی از برنامه چشمانداز ۲۰۵۰ عراق توسط محمد شیاع السودانی، نخستوزیر این کشور، نقطه عطفی در مسیر توسعه اقتصادی و کاهش وابستگی این کشور به درآمدهای نفتی ارزیابی میشود. این برنامه با هدف ایجاد اقتصاد متنوع، توسعه زیرساختها و قرار دادن عراق در کانون کریدورهای تجاری آسیا و اروپا طراحی شده و در صورت تحقق، میتواند معادلات ژئوپلیتیکی منطقه را تغییر دهد. السودانی در این طرح، بر عبور ۲۰ درصد از تجارت آسیا به اروپا از مسیر عراق تأکید کرده که در صورت موفقیت، این کشور را به بازیگری محوری در تجارت جهانی بدل خواهد کرد. از سوی دیگر، بحرانهای زیستمحیطی، چالشهای امنیتی و ضرورت اصلاح ساختارهای حکمرانی در عراق، این برنامه را به موضوعی چندبعدی و پیچیده تبدیل کرده است. برای ایران، اجرای چشمانداز ۲۰۵۰ نه تنها فرصتهای اقتصادی در حوزه انرژی و ترانزیت ایجاد میکند، بلکه امکان تقویت همکاریهای سیاسی و امنیتی را نیز فراهم میسازد. با این حال، موفقیت این برنامه منوط به رفع موانع داخلی و مدیریت هوشمندانه روابط خارجی بغداد است؛ موضوعی که میتواند آینده تعاملات ایران و عراق و جایگاه منطقهای هر دو کشور را در دهههای پیشرو بهبود بخشد.
توافقات انجامشده در سفر الکاظمی؛ گامی راهبردی در روابط ایران و عراق
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل عراق درباره سفر اخیر مصطفی الکاظمی، نخستوزیر عراق به تهران گفت: «سفر مصطفی الکاظمی به ایران، اولین سفر پس از آغاز به کار دولت ابراهیم رئیسی است. انجام این سفر به لحاظ سیاسی آن هم حدود یک ماه قبل از برگزاری انتخابات عراق میتواند برای شخص الکاظمی که در ماههای اخیر رایزنیهای متعددی در عرصه منطقهای انجام داده است، حائز اهمیت باشد.»
چشمانداز روابط پکن و مسکو و انتظارات متقابل دو طرف
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درباره آینده روابط چین و روسیه گمانهزنیهای متعددی مطرح میشود. برخی آن را «شبه اتحاد» و برخی نیز آن را «ازدواج مصلحتی» قلمداد میکنند.
محمد قهرمانیپور- دکتری روابط بینالملل
دلايل رشد تجارت خارجی چين در شرايط كرونایی و ركود جهانی
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طی هفتماهه نخست سال 2021، میزان صادرات چین، رشد 24.5 درصدی و میزان واردات این کشور، رشد 24.4 درصدی را نشان میدهد. این در حالی است که تجارت شرکتهای خارجی مستقر در چین نیز بهاندازه 16.7 درصد، رشد داشته است؛ اما این پرسش مطرح میشود که با وجود بدبینی بسیاری از اقتصاددانان درباره خروج از بحران اقتصادی کرونا، چگونه چنین رشدی حاصل شده است؟
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
روند نزولی سیطره دلار بر اقتصاد جهان و نقشآفرینی چین
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از جنگ جهانی دوم غلبه نظام مالی جهانی دلار محور، نقشی تعیینكننده در برتری اقتصادی آمریکا در نظام بینالملل ایفا کرده است. در عین حال، این ابزار اقتصادی در پیشبرد دستور کارهای سیاسی و ژئوپلیتیکی واشنگتن نیز بسیار مؤثر واقع شده است، اما این روند با ظهور قطبهای جدید قدرت در نظام بینالملل که خود را در معرض این ابزار میبینند و همچنین با افزایش یکجانبهگرایی آمریکا، به ویژه در قالب اعمال تحریم اقتصادی، با موج گستردهای از نارضایتیها مواجه شده است.
محمد جواد قهرمانی- دکتری روابط بینالملل دانشگاه تهران
قطعنامه خصمانه پارلمان اروپا علیه روسیه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پارلمان اروپا قطعنامه دیگری را علیه روسیه تصویب کرده است. این قطعنامه بازتابی از ادعاهای سیاسی کلیدی علیه مسکو است که اخیراً در دستور کار رسمی اتحادیه قرار گرفته است. این ادعاها شامل تشدید وضعیت در اوکراین، پرونده ناوالنی، رسوایی دیپلماتیک میان روسیه و جمهوری چک در خصوص انفجار زاغه مهمات نظامی در سال ۲۰۱۴ میشود.
روسیه و سوئیفت
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، به تازگی اعلام کرده است که روسیه برای حذف و کنار گذاشتهشدن از سوئیفت آماده میشود. این سخن وی واکنشی در قبال صدور قطعنامه پارلمان اروپا برای قطع ارتباط روسیه از سوئیفت در صورت ادامه تجاوز روسیه به اوکراین بوده است. اکنون سوال این است که این اقدام روسیه چقدر شدنی است؟ چه آثاری برای سوئیفت و تجارت بینالمللی دارد؟ ریشههای این تصمیم چیست و چقدر ممکن است کشورهای درگیر با سوئیفت سراغ گزینه تحریم و ترک سوئیفت بروند؟
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
پیمانهای پولی دوجانبه برای مقابله با تحریمها
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: هماكنون، تمام كشورهاي جهان اقتصاد بازدارند و اقتصادی محصور در داخل مرزهای يك كشور وجود ندارد. بر اين اساس، تجارت خارجي يك بخش مهمي از اقتصاد تلقي ميشود. تاکنون راهكارهاي مختلفي براي تسهيل در تجارت خارجي، كاهش هزينه مبادله و جلوگيري از تهديد و تحريم تجاری اقتصادی دیگران اتخاذ شده است؛ تشكيل منطقه بهينه پولي، شكلگيري پول واحد منطقهاي، پيمان پولي و ارزي دوجانبه و چندجانبه و تجارت تهاتري از اين قبيل است.
محسن شرافتی نیا – پژوهشگر دفتر مطالعات دیپلماسی اقتصادی دانشگاه امام صادق (ع)
رسانه ها ؛ ادامه واکنش ها به پیروزی بایدن و…
شورای راهبردی آنلاین: واکنش اروپا و چین به پیروزی بایدن، پوتین منتظر اعلام نتایج رسمی انتخابات آمریکا، سکوت کره شمالی در مقابل پیروزی بایدن، دیدار نماینده آمریکا در امور ایران با نتانیاهو، تاکید بر ادامه سیاست فشار حداکثری آمریکا علیه ایران، ادامه درگیری ها در قره باغ و ورود ارتش آذربایجان به شهر شوشا، پیشنهاد تازه اردوغان به پوتین برای حل مناقشه قره باغ، رقابت امارات و عربستان بر سر نفوذ در جزیره راهبردی یمن، تکاپوی جدید کویت برای حل اختلافات شورای همکاری خلیج فارس، برگزاری رزمایش مشترک راهبردی پاکستان و روسیه، تثبیت و بهبود کیفیت تجارت خارجی چین و پیشتازی حزب آنگ سان سوچی در انتخابات از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
بهکارگیری اهرمهای تجاری؛ راهبرد ناکارآمد آمریکا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: یکی از مشکلات توسعه سیاستهای کنترل صادرات، انتظارات بیشازحد از این سیاستهاست. این سیاستها ابزارهای محدودی هستند که دستیابی دولت آمریکا به برخی اهداف مهم را امکانپذیر میسازند؛ اما آنها بهتنهایی نمیتوانند همه مشکلات سیاست خارجی آمریکا را حل کرده یا رقبای این کشور را مغلوب سازند.
ÚLTIMAS PUBLICACIONES
پیوند دو گلوگاه ژئوپلیتیکی هرمز و بابالمندب در جنگی فرسایشی
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: همزمانی فشار بر تنگههای هرمز و بابالمندب، جغرافیای انرژی و کشتیرانی را به میدان تازهای برای بروز مخاطرات جدید، هزینه و اهرم فشار تبدیل کرده است.
اهمیت تقویت نقش جنوب جهانی در مدیریت بهتر سازمان ملل
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سازمان ملل که از خاکستر جنگ جهانی دوم متولد شد، وعدهای بنیادین و جسورانه داشت: کشورهای مستقل میتوانند برای جلوگیری از وقوع یک فاجعه جهانی دیگر متحد شوند. امروز، این وعده توخالی به نظر میرسد. شورای امنیت بهدلیل نظام وتوی منسوخشده خود فلج شده است. آمریکا از پرداخت منابع مالی خودداری میکند و از نهادهایی مانند یونسکو و سازمان جهانی بهداشت فاصله میگیرد. سازمان ملل از غزه تا اوکراین و ایران، بارها نشان داده است که در متوقف کردن جنایتها ناتوان است.»
پیمان مکه در بوته آزمایش؛ از «معمای بازدارندگی» تا «خطر برهمزنندگی امنیت»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پیمان مکه که ۷ اوت ۲۰۲۶ میان عربستان، ترکیه و پاکستان امضا شد، بیش از آنکه پاسخی به خلأهای ژئوپلیتیک باشد، در عمل با «معمای بازدارندگی» و «تفاوت ادراک تهدید» روبهروست. در حالی که این پیمان نماد گذار به خوداتکایی منطقهای است، اولین آزمونهای میدانی و پیچیدگیهای روابط با بازیگران منطقهای، مفهوم واقعی آن را مشخص خواهد کرد.
تحلیلی بر توافق نفتی آمریکا و ونزوئلا
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط آمریکا و ونزوئلا از زمان برکناری نیکلاس مادورو در اوایل ژانویه و در جریان عملیات «عزم راسخ» همچنان در حال تغییر است. دونالد ترامپ از توافقی تاریخی برای بهرهبرداری از ذخایر نفت ونزوئلا خبر داده است. این توافق پیامدهای احتمالی برای آمریکا، ونزوئلا، آینده دلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت، و بازیگرانی مانند چین خواهد داشت.»
سفر شی به واشنگتن؛ تغییر در موازنه قدرت
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر قریبالوقوع شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به واشنگتن برای دیدار با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در تاریخ ۲۴ سپتامبر، در مقطعی حساس از ژئوپلیتیک جهانی صورت میگیرد. این دیدار فراتر از یک تعامل دوجانبه، میتواند تحلیلی درباره تغییر توازن نفوذ دیپلماتیک میان دو اقتصاد بزرگ جهان را به ما ارائه دهد.»
دلایل اجتناب آمریکا از ورود به درگیری با انصارالله یمن
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علت خودداری واشنگتن از ورود مستقیم به جنگ با انصارالله، محدودیتهای نظامی و اقتصادی، ملاحظات انتخاباتی و نگرانی از گسترش بحران در دو گلوگاه انرژی است.
تحلیلی بر پیمان مکه و نگرانی در هند
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «توافق امنیتی سهجانبه میان عربستان، ترکیه و پاکستان، موسوم به پیمان مکه، نگرانیهایی را در هند برانگیخته است. اگرچه مفاد این پیمان هنوز علنی نشده، برخی تحلیلهای سطحی آن را «ناتوی اسلامی» نامیدهاند؛ به این معنا که حمله به یکی از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی خواهد شد. با این حال، چنین برداشتی بعید به نظر میرسد، زیرا سه کشور انگیزههای متفاوتی برای ایجاد این ائتلاف و نیز قابلیتهایی متفاوت دارند.»
تحلیلی بر چشم انداز راهبردی و دغدغههای توسعه صنایع فناوری پیشرفته در چین در حال حاضر
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «در صنایع فناوری پیشرفته مانند رباتیک، هوافضای تجاری و هوش مصنوعی، توجه عمومی در چین بیشتر بر پیشرفت فناوری و اجرای پروژهها متمرکز است. رقابت میان مناطق نیز عمدتا بر سر این است که کدام منطقه پروژهها را سریعتر اجرا میکند، مقیاس صنعتی بزرگتری دارد و سناریوهای کاربردی بیشتری ایجاد میکند.»
تجارت خارجی
تحلیلی بر برنامه چشمانداز ۲۰۵۰ عراق؛ چالشها و فرصتهای پیشرو
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل غرب آسیا گفت: رونمایی از برنامه چشمانداز ۲۰۵۰ عراق توسط محمد شیاع السودانی، نخستوزیر این کشور، نقطه عطفی در مسیر توسعه اقتصادی و کاهش وابستگی این کشور به درآمدهای نفتی ارزیابی میشود. این برنامه با هدف ایجاد اقتصاد متنوع، توسعه زیرساختها و قرار دادن عراق در کانون کریدورهای تجاری آسیا و اروپا طراحی شده و در صورت تحقق، میتواند معادلات ژئوپلیتیکی منطقه را تغییر دهد. السودانی در این طرح، بر عبور ۲۰ درصد از تجارت آسیا به اروپا از مسیر عراق تأکید کرده که در صورت موفقیت، این کشور را به بازیگری محوری در تجارت جهانی بدل خواهد کرد. از سوی دیگر، بحرانهای زیستمحیطی، چالشهای امنیتی و ضرورت اصلاح ساختارهای حکمرانی در عراق، این برنامه را به موضوعی چندبعدی و پیچیده تبدیل کرده است. برای ایران، اجرای چشمانداز ۲۰۵۰ نه تنها فرصتهای اقتصادی در حوزه انرژی و ترانزیت ایجاد میکند، بلکه امکان تقویت همکاریهای سیاسی و امنیتی را نیز فراهم میسازد. با این حال، موفقیت این برنامه منوط به رفع موانع داخلی و مدیریت هوشمندانه روابط خارجی بغداد است؛ موضوعی که میتواند آینده تعاملات ایران و عراق و جایگاه منطقهای هر دو کشور را در دهههای پیشرو بهبود بخشد.
توافقات انجامشده در سفر الکاظمی؛ گامی راهبردی در روابط ایران و عراق
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل عراق درباره سفر اخیر مصطفی الکاظمی، نخستوزیر عراق به تهران گفت: «سفر مصطفی الکاظمی به ایران، اولین سفر پس از آغاز به کار دولت ابراهیم رئیسی است. انجام این سفر به لحاظ سیاسی آن هم حدود یک ماه قبل از برگزاری انتخابات عراق میتواند برای شخص الکاظمی که در ماههای اخیر رایزنیهای متعددی در عرصه منطقهای انجام داده است، حائز اهمیت باشد.»
چشمانداز روابط پکن و مسکو و انتظارات متقابل دو طرف
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درباره آینده روابط چین و روسیه گمانهزنیهای متعددی مطرح میشود. برخی آن را «شبه اتحاد» و برخی نیز آن را «ازدواج مصلحتی» قلمداد میکنند.
محمد قهرمانیپور- دکتری روابط بینالملل
دلايل رشد تجارت خارجی چين در شرايط كرونایی و ركود جهانی
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طی هفتماهه نخست سال 2021، میزان صادرات چین، رشد 24.5 درصدی و میزان واردات این کشور، رشد 24.4 درصدی را نشان میدهد. این در حالی است که تجارت شرکتهای خارجی مستقر در چین نیز بهاندازه 16.7 درصد، رشد داشته است؛ اما این پرسش مطرح میشود که با وجود بدبینی بسیاری از اقتصاددانان درباره خروج از بحران اقتصادی کرونا، چگونه چنین رشدی حاصل شده است؟
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
روند نزولی سیطره دلار بر اقتصاد جهان و نقشآفرینی چین
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از جنگ جهانی دوم غلبه نظام مالی جهانی دلار محور، نقشی تعیینكننده در برتری اقتصادی آمریکا در نظام بینالملل ایفا کرده است. در عین حال، این ابزار اقتصادی در پیشبرد دستور کارهای سیاسی و ژئوپلیتیکی واشنگتن نیز بسیار مؤثر واقع شده است، اما این روند با ظهور قطبهای جدید قدرت در نظام بینالملل که خود را در معرض این ابزار میبینند و همچنین با افزایش یکجانبهگرایی آمریکا، به ویژه در قالب اعمال تحریم اقتصادی، با موج گستردهای از نارضایتیها مواجه شده است.
محمد جواد قهرمانی- دکتری روابط بینالملل دانشگاه تهران
قطعنامه خصمانه پارلمان اروپا علیه روسیه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پارلمان اروپا قطعنامه دیگری را علیه روسیه تصویب کرده است. این قطعنامه بازتابی از ادعاهای سیاسی کلیدی علیه مسکو است که اخیراً در دستور کار رسمی اتحادیه قرار گرفته است. این ادعاها شامل تشدید وضعیت در اوکراین، پرونده ناوالنی، رسوایی دیپلماتیک میان روسیه و جمهوری چک در خصوص انفجار زاغه مهمات نظامی در سال ۲۰۱۴ میشود.
روسیه و سوئیفت
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، به تازگی اعلام کرده است که روسیه برای حذف و کنار گذاشتهشدن از سوئیفت آماده میشود. این سخن وی واکنشی در قبال صدور قطعنامه پارلمان اروپا برای قطع ارتباط روسیه از سوئیفت در صورت ادامه تجاوز روسیه به اوکراین بوده است. اکنون سوال این است که این اقدام روسیه چقدر شدنی است؟ چه آثاری برای سوئیفت و تجارت بینالمللی دارد؟ ریشههای این تصمیم چیست و چقدر ممکن است کشورهای درگیر با سوئیفت سراغ گزینه تحریم و ترک سوئیفت بروند؟
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
پیمانهای پولی دوجانبه برای مقابله با تحریمها
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: هماكنون، تمام كشورهاي جهان اقتصاد بازدارند و اقتصادی محصور در داخل مرزهای يك كشور وجود ندارد. بر اين اساس، تجارت خارجي يك بخش مهمي از اقتصاد تلقي ميشود. تاکنون راهكارهاي مختلفي براي تسهيل در تجارت خارجي، كاهش هزينه مبادله و جلوگيري از تهديد و تحريم تجاری اقتصادی دیگران اتخاذ شده است؛ تشكيل منطقه بهينه پولي، شكلگيري پول واحد منطقهاي، پيمان پولي و ارزي دوجانبه و چندجانبه و تجارت تهاتري از اين قبيل است.
محسن شرافتی نیا – پژوهشگر دفتر مطالعات دیپلماسی اقتصادی دانشگاه امام صادق (ع)
رسانه ها ؛ ادامه واکنش ها به پیروزی بایدن و…
شورای راهبردی آنلاین: واکنش اروپا و چین به پیروزی بایدن، پوتین منتظر اعلام نتایج رسمی انتخابات آمریکا، سکوت کره شمالی در مقابل پیروزی بایدن، دیدار نماینده آمریکا در امور ایران با نتانیاهو، تاکید بر ادامه سیاست فشار حداکثری آمریکا علیه ایران، ادامه درگیری ها در قره باغ و ورود ارتش آذربایجان به شهر شوشا، پیشنهاد تازه اردوغان به پوتین برای حل مناقشه قره باغ، رقابت امارات و عربستان بر سر نفوذ در جزیره راهبردی یمن، تکاپوی جدید کویت برای حل اختلافات شورای همکاری خلیج فارس، برگزاری رزمایش مشترک راهبردی پاکستان و روسیه، تثبیت و بهبود کیفیت تجارت خارجی چین و پیشتازی حزب آنگ سان سوچی در انتخابات از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
بهکارگیری اهرمهای تجاری؛ راهبرد ناکارآمد آمریکا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: یکی از مشکلات توسعه سیاستهای کنترل صادرات، انتظارات بیشازحد از این سیاستهاست. این سیاستها ابزارهای محدودی هستند که دستیابی دولت آمریکا به برخی اهداف مهم را امکانپذیر میسازند؛ اما آنها بهتنهایی نمیتوانند همه مشکلات سیاست خارجی آمریکا را حل کرده یا رقبای این کشور را مغلوب سازند.
ÚLTIMAS PUBLICACIONES
پیوند دو گلوگاه ژئوپلیتیکی هرمز و بابالمندب در جنگی فرسایشی
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: همزمانی فشار بر تنگههای هرمز و بابالمندب، جغرافیای انرژی و کشتیرانی را به میدان تازهای برای بروز مخاطرات جدید، هزینه و اهرم فشار تبدیل کرده است.
اهمیت تقویت نقش جنوب جهانی در مدیریت بهتر سازمان ملل
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سازمان ملل که از خاکستر جنگ جهانی دوم متولد شد، وعدهای بنیادین و جسورانه داشت: کشورهای مستقل میتوانند برای جلوگیری از وقوع یک فاجعه جهانی دیگر متحد شوند. امروز، این وعده توخالی به نظر میرسد. شورای امنیت بهدلیل نظام وتوی منسوخشده خود فلج شده است. آمریکا از پرداخت منابع مالی خودداری میکند و از نهادهایی مانند یونسکو و سازمان جهانی بهداشت فاصله میگیرد. سازمان ملل از غزه تا اوکراین و ایران، بارها نشان داده است که در متوقف کردن جنایتها ناتوان است.»
پیمان مکه در بوته آزمایش؛ از «معمای بازدارندگی» تا «خطر برهمزنندگی امنیت»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پیمان مکه که ۷ اوت ۲۰۲۶ میان عربستان، ترکیه و پاکستان امضا شد، بیش از آنکه پاسخی به خلأهای ژئوپلیتیک باشد، در عمل با «معمای بازدارندگی» و «تفاوت ادراک تهدید» روبهروست. در حالی که این پیمان نماد گذار به خوداتکایی منطقهای است، اولین آزمونهای میدانی و پیچیدگیهای روابط با بازیگران منطقهای، مفهوم واقعی آن را مشخص خواهد کرد.
تحلیلی بر توافق نفتی آمریکا و ونزوئلا
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط آمریکا و ونزوئلا از زمان برکناری نیکلاس مادورو در اوایل ژانویه و در جریان عملیات «عزم راسخ» همچنان در حال تغییر است. دونالد ترامپ از توافقی تاریخی برای بهرهبرداری از ذخایر نفت ونزوئلا خبر داده است. این توافق پیامدهای احتمالی برای آمریکا، ونزوئلا، آینده دلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت، و بازیگرانی مانند چین خواهد داشت.»
سفر شی به واشنگتن؛ تغییر در موازنه قدرت
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر قریبالوقوع شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به واشنگتن برای دیدار با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در تاریخ ۲۴ سپتامبر، در مقطعی حساس از ژئوپلیتیک جهانی صورت میگیرد. این دیدار فراتر از یک تعامل دوجانبه، میتواند تحلیلی درباره تغییر توازن نفوذ دیپلماتیک میان دو اقتصاد بزرگ جهان را به ما ارائه دهد.»
دلایل اجتناب آمریکا از ورود به درگیری با انصارالله یمن
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علت خودداری واشنگتن از ورود مستقیم به جنگ با انصارالله، محدودیتهای نظامی و اقتصادی، ملاحظات انتخاباتی و نگرانی از گسترش بحران در دو گلوگاه انرژی است.
تحلیلی بر پیمان مکه و نگرانی در هند
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «توافق امنیتی سهجانبه میان عربستان، ترکیه و پاکستان، موسوم به پیمان مکه، نگرانیهایی را در هند برانگیخته است. اگرچه مفاد این پیمان هنوز علنی نشده، برخی تحلیلهای سطحی آن را «ناتوی اسلامی» نامیدهاند؛ به این معنا که حمله به یکی از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی خواهد شد. با این حال، چنین برداشتی بعید به نظر میرسد، زیرا سه کشور انگیزههای متفاوتی برای ایجاد این ائتلاف و نیز قابلیتهایی متفاوت دارند.»
تحلیلی بر چشم انداز راهبردی و دغدغههای توسعه صنایع فناوری پیشرفته در چین در حال حاضر
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «در صنایع فناوری پیشرفته مانند رباتیک، هوافضای تجاری و هوش مصنوعی، توجه عمومی در چین بیشتر بر پیشرفت فناوری و اجرای پروژهها متمرکز است. رقابت میان مناطق نیز عمدتا بر سر این است که کدام منطقه پروژهها را سریعتر اجرا میکند، مقیاس صنعتی بزرگتری دارد و سناریوهای کاربردی بیشتری ایجاد میکند.»
تجارت خارجی
تحلیلی بر برنامه چشمانداز ۲۰۵۰ عراق؛ چالشها و فرصتهای پیشرو
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: کارشناس مسائل غرب آسیا گفت: رونمایی از برنامه چشمانداز ۲۰۵۰ عراق توسط محمد شیاع السودانی، نخستوزیر این کشور، نقطه عطفی در مسیر توسعه اقتصادی و کاهش وابستگی این کشور به درآمدهای نفتی ارزیابی میشود. این برنامه با هدف ایجاد اقتصاد متنوع، توسعه زیرساختها و قرار دادن عراق در کانون کریدورهای تجاری آسیا و اروپا طراحی شده و در صورت تحقق، میتواند معادلات ژئوپلیتیکی منطقه را تغییر دهد. السودانی در این طرح، بر عبور ۲۰ درصد از تجارت آسیا به اروپا از مسیر عراق تأکید کرده که در صورت موفقیت، این کشور را به بازیگری محوری در تجارت جهانی بدل خواهد کرد. از سوی دیگر، بحرانهای زیستمحیطی، چالشهای امنیتی و ضرورت اصلاح ساختارهای حکمرانی در عراق، این برنامه را به موضوعی چندبعدی و پیچیده تبدیل کرده است. برای ایران، اجرای چشمانداز ۲۰۵۰ نه تنها فرصتهای اقتصادی در حوزه انرژی و ترانزیت ایجاد میکند، بلکه امکان تقویت همکاریهای سیاسی و امنیتی را نیز فراهم میسازد. با این حال، موفقیت این برنامه منوط به رفع موانع داخلی و مدیریت هوشمندانه روابط خارجی بغداد است؛ موضوعی که میتواند آینده تعاملات ایران و عراق و جایگاه منطقهای هر دو کشور را در دهههای پیشرو بهبود بخشد.
توافقات انجامشده در سفر الکاظمی؛ گامی راهبردی در روابط ایران و عراق
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: یک کارشناس مسائل عراق درباره سفر اخیر مصطفی الکاظمی، نخستوزیر عراق به تهران گفت: «سفر مصطفی الکاظمی به ایران، اولین سفر پس از آغاز به کار دولت ابراهیم رئیسی است. انجام این سفر به لحاظ سیاسی آن هم حدود یک ماه قبل از برگزاری انتخابات عراق میتواند برای شخص الکاظمی که در ماههای اخیر رایزنیهای متعددی در عرصه منطقهای انجام داده است، حائز اهمیت باشد.»
چشمانداز روابط پکن و مسکو و انتظارات متقابل دو طرف
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: درباره آینده روابط چین و روسیه گمانهزنیهای متعددی مطرح میشود. برخی آن را «شبه اتحاد» و برخی نیز آن را «ازدواج مصلحتی» قلمداد میکنند.
محمد قهرمانیپور- دکتری روابط بینالملل
دلايل رشد تجارت خارجی چين در شرايط كرونایی و ركود جهانی
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: طی هفتماهه نخست سال 2021، میزان صادرات چین، رشد 24.5 درصدی و میزان واردات این کشور، رشد 24.4 درصدی را نشان میدهد. این در حالی است که تجارت شرکتهای خارجی مستقر در چین نیز بهاندازه 16.7 درصد، رشد داشته است؛ اما این پرسش مطرح میشود که با وجود بدبینی بسیاری از اقتصاددانان درباره خروج از بحران اقتصادی کرونا، چگونه چنین رشدی حاصل شده است؟
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
روند نزولی سیطره دلار بر اقتصاد جهان و نقشآفرینی چین
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از جنگ جهانی دوم غلبه نظام مالی جهانی دلار محور، نقشی تعیینكننده در برتری اقتصادی آمریکا در نظام بینالملل ایفا کرده است. در عین حال، این ابزار اقتصادی در پیشبرد دستور کارهای سیاسی و ژئوپلیتیکی واشنگتن نیز بسیار مؤثر واقع شده است، اما این روند با ظهور قطبهای جدید قدرت در نظام بینالملل که خود را در معرض این ابزار میبینند و همچنین با افزایش یکجانبهگرایی آمریکا، به ویژه در قالب اعمال تحریم اقتصادی، با موج گستردهای از نارضایتیها مواجه شده است.
محمد جواد قهرمانی- دکتری روابط بینالملل دانشگاه تهران
قطعنامه خصمانه پارلمان اروپا علیه روسیه
شورای راهبردی آنلاین – رصد: پارلمان اروپا قطعنامه دیگری را علیه روسیه تصویب کرده است. این قطعنامه بازتابی از ادعاهای سیاسی کلیدی علیه مسکو است که اخیراً در دستور کار رسمی اتحادیه قرار گرفته است. این ادعاها شامل تشدید وضعیت در اوکراین، پرونده ناوالنی، رسوایی دیپلماتیک میان روسیه و جمهوری چک در خصوص انفجار زاغه مهمات نظامی در سال ۲۰۱۴ میشود.
روسیه و سوئیفت
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، به تازگی اعلام کرده است که روسیه برای حذف و کنار گذاشتهشدن از سوئیفت آماده میشود. این سخن وی واکنشی در قبال صدور قطعنامه پارلمان اروپا برای قطع ارتباط روسیه از سوئیفت در صورت ادامه تجاوز روسیه به اوکراین بوده است. اکنون سوال این است که این اقدام روسیه چقدر شدنی است؟ چه آثاری برای سوئیفت و تجارت بینالمللی دارد؟ ریشههای این تصمیم چیست و چقدر ممکن است کشورهای درگیر با سوئیفت سراغ گزینه تحریم و ترک سوئیفت بروند؟
رضا مجیدزاده – پژوهشگر اقتصاد سیاسی توسعه
پیمانهای پولی دوجانبه برای مقابله با تحریمها
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: هماكنون، تمام كشورهاي جهان اقتصاد بازدارند و اقتصادی محصور در داخل مرزهای يك كشور وجود ندارد. بر اين اساس، تجارت خارجي يك بخش مهمي از اقتصاد تلقي ميشود. تاکنون راهكارهاي مختلفي براي تسهيل در تجارت خارجي، كاهش هزينه مبادله و جلوگيري از تهديد و تحريم تجاری اقتصادی دیگران اتخاذ شده است؛ تشكيل منطقه بهينه پولي، شكلگيري پول واحد منطقهاي، پيمان پولي و ارزي دوجانبه و چندجانبه و تجارت تهاتري از اين قبيل است.
محسن شرافتی نیا – پژوهشگر دفتر مطالعات دیپلماسی اقتصادی دانشگاه امام صادق (ع)
رسانه ها ؛ ادامه واکنش ها به پیروزی بایدن و…
شورای راهبردی آنلاین: واکنش اروپا و چین به پیروزی بایدن، پوتین منتظر اعلام نتایج رسمی انتخابات آمریکا، سکوت کره شمالی در مقابل پیروزی بایدن، دیدار نماینده آمریکا در امور ایران با نتانیاهو، تاکید بر ادامه سیاست فشار حداکثری آمریکا علیه ایران، ادامه درگیری ها در قره باغ و ورود ارتش آذربایجان به شهر شوشا، پیشنهاد تازه اردوغان به پوتین برای حل مناقشه قره باغ، رقابت امارات و عربستان بر سر نفوذ در جزیره راهبردی یمن، تکاپوی جدید کویت برای حل اختلافات شورای همکاری خلیج فارس، برگزاری رزمایش مشترک راهبردی پاکستان و روسیه، تثبیت و بهبود کیفیت تجارت خارجی چین و پیشتازی حزب آنگ سان سوچی در انتخابات از مهمترین خبرهای روابط خارجي بود که در رسانه ها بازتاب يافت. در ادامه گزيده اي از آنها را مرور مي کنيم.
بهکارگیری اهرمهای تجاری؛ راهبرد ناکارآمد آمریکا
شورای راهبردی آنلاین – رصد: یکی از مشکلات توسعه سیاستهای کنترل صادرات، انتظارات بیشازحد از این سیاستهاست. این سیاستها ابزارهای محدودی هستند که دستیابی دولت آمریکا به برخی اهداف مهم را امکانپذیر میسازند؛ اما آنها بهتنهایی نمیتوانند همه مشکلات سیاست خارجی آمریکا را حل کرده یا رقبای این کشور را مغلوب سازند.
ÚLTIMAS PUBLICACIONES
پیوند دو گلوگاه ژئوپلیتیکی هرمز و بابالمندب در جنگی فرسایشی
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: همزمانی فشار بر تنگههای هرمز و بابالمندب، جغرافیای انرژی و کشتیرانی را به میدان تازهای برای بروز مخاطرات جدید، هزینه و اهرم فشار تبدیل کرده است.
اهمیت تقویت نقش جنوب جهانی در مدیریت بهتر سازمان ملل
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سازمان ملل که از خاکستر جنگ جهانی دوم متولد شد، وعدهای بنیادین و جسورانه داشت: کشورهای مستقل میتوانند برای جلوگیری از وقوع یک فاجعه جهانی دیگر متحد شوند. امروز، این وعده توخالی به نظر میرسد. شورای امنیت بهدلیل نظام وتوی منسوخشده خود فلج شده است. آمریکا از پرداخت منابع مالی خودداری میکند و از نهادهایی مانند یونسکو و سازمان جهانی بهداشت فاصله میگیرد. سازمان ملل از غزه تا اوکراین و ایران، بارها نشان داده است که در متوقف کردن جنایتها ناتوان است.»
پیمان مکه در بوته آزمایش؛ از «معمای بازدارندگی» تا «خطر برهمزنندگی امنیت»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پیمان مکه که ۷ اوت ۲۰۲۶ میان عربستان، ترکیه و پاکستان امضا شد، بیش از آنکه پاسخی به خلأهای ژئوپلیتیک باشد، در عمل با «معمای بازدارندگی» و «تفاوت ادراک تهدید» روبهروست. در حالی که این پیمان نماد گذار به خوداتکایی منطقهای است، اولین آزمونهای میدانی و پیچیدگیهای روابط با بازیگران منطقهای، مفهوم واقعی آن را مشخص خواهد کرد.
تحلیلی بر توافق نفتی آمریکا و ونزوئلا
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «روابط آمریکا و ونزوئلا از زمان برکناری نیکلاس مادورو در اوایل ژانویه و در جریان عملیات «عزم راسخ» همچنان در حال تغییر است. دونالد ترامپ از توافقی تاریخی برای بهرهبرداری از ذخایر نفت ونزوئلا خبر داده است. این توافق پیامدهای احتمالی برای آمریکا، ونزوئلا، آینده دلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت، و بازیگرانی مانند چین خواهد داشت.»
سفر شی به واشنگتن؛ تغییر در موازنه قدرت
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر قریبالوقوع شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به واشنگتن برای دیدار با دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در تاریخ ۲۴ سپتامبر، در مقطعی حساس از ژئوپلیتیک جهانی صورت میگیرد. این دیدار فراتر از یک تعامل دوجانبه، میتواند تحلیلی درباره تغییر توازن نفوذ دیپلماتیک میان دو اقتصاد بزرگ جهان را به ما ارائه دهد.»
دلایل اجتناب آمریکا از ورود به درگیری با انصارالله یمن
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علت خودداری واشنگتن از ورود مستقیم به جنگ با انصارالله، محدودیتهای نظامی و اقتصادی، ملاحظات انتخاباتی و نگرانی از گسترش بحران در دو گلوگاه انرژی است.
تحلیلی بر پیمان مکه و نگرانی در هند
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «توافق امنیتی سهجانبه میان عربستان، ترکیه و پاکستان، موسوم به پیمان مکه، نگرانیهایی را در هند برانگیخته است. اگرچه مفاد این پیمان هنوز علنی نشده، برخی تحلیلهای سطحی آن را «ناتوی اسلامی» نامیدهاند؛ به این معنا که حمله به یکی از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی خواهد شد. با این حال، چنین برداشتی بعید به نظر میرسد، زیرا سه کشور انگیزههای متفاوتی برای ایجاد این ائتلاف و نیز قابلیتهایی متفاوت دارند.»
تحلیلی بر چشم انداز راهبردی و دغدغههای توسعه صنایع فناوری پیشرفته در چین در حال حاضر
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «در صنایع فناوری پیشرفته مانند رباتیک، هوافضای تجاری و هوش مصنوعی، توجه عمومی در چین بیشتر بر پیشرفت فناوری و اجرای پروژهها متمرکز است. رقابت میان مناطق نیز عمدتا بر سر این است که کدام منطقه پروژهها را سریعتر اجرا میکند، مقیاس صنعتی بزرگتری دارد و سناریوهای کاربردی بیشتری ایجاد میکند.»