جدیدترین مطالب

راهکارهای اساسی مقابله با نسخه جدید جنگ اقتصادی ترامپ

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترامپ پس از ناکامی نظامی، از اجرای تحریم‌ها و فشارهای اقتصادی قدیمی با اسم جدید «بی‌سابقه‌ترین عملیات اقتصادی» علیه ایران خبر داده است؛ اما تهران با چهار راهکار مشخص می‌تواند این محاصره را خنثی کند.

کاهش ذخایر تسلیحاتی آمریکا؛ آزمونی برای اعتبار راهبردی واشنگتن

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «جنگ علیه ایران از ماه فوریه تا کنون، تا سه‌پنجم ذخایر موشک‌های رهگیر پاتریوت آمریکا و حدود نیمی از ذخایر موشک‌های ضدبالستیک تاد را مصرف کرده است. کارشناسان برآورد می‌کنند که ممکن است بازسازی کامل این ذخایر سال‌ها طول بکشد.»

آسیب‌پذیری حاکمیت ملی در خاورمیانه

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیش‌بینی‌های برخی مبنی بر اینکه جنگ آمریکا علیه ایران می‌تواند خطر شعله‌ور شدن یک درگیری فراگیر در سراسر منطقه را به دنبال داشته باشد، اکنون پیشگوهایی دوراندیشانه به نظر می‌رسند.»

ترامپ و افول جایگاه آمریکا در نظام بین‌الملل

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دو روایت متضاد از سیاست خارجی ترامپ، یکی «بحران به‌مثابه دکترین» و دیگری «دکترین منسجم»، تصویری پیچیده از تلاش آمریکا برای بازتعریف نقش خود در نظام بین‌الملل ارائه می‌دهند.

پیمان مکه؛ چرایی شکل‌گیری و چالش‌های پیش رو

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پیمان مکه که با شعار «حمله به یکی، حمله به همه» میان عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه امضا شد، بیش از آنکه یک ائتلاف نظامی تمام‌عیار باشد، از نگاه برخی تحلیلگران تلاشی برای کاهش وابستگی امنیتی به یک قدرت خارجی و ایجاد سازوکار امنیت منطقه‌ای است.

پیامدهای توافق هسته‌ای آمریکا و عربستان

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: توافق هسته‌ای جدید آمریکا و عربستان، با وجود ابهامات حقوقی و سیاسی، می‌تواند معیارهای پیشین عدم اشاعه را در غرب آسیا تغییر دهد و رقابت هسته‌ای را تشدید و وارد مرحله‌ای تازه کند.

تحلیلی بر تنش‌های اخیر ترکیه و رژیم صهیونیستی

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحولات اخیر سوریه از تشدید رقابت راهبردی میان ترکیه و رژیم صهیونیستی حکایت دارد، اما ملاحظات متقابل و نقش آمریکا احتمال جنگ مستقیم را محدود کرده است.

تجدید ساختار مسیرهای جغرافیایی چین در آسیای مرکزی

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پس از بیش از ۲۵ سال تأخیر، راه‌آهن چین-قرقیزستان-ازبکستان (CKU) سرانجام وارد مرحله پیشرفت اساسی شده است. این بدون شک نقطه عطفی بزرگ در توسعه کریدورهای رو به غرب چین است، اما اهمیت ژئواستراتژیک عمیق‌تر این پروژه تا حد زیادی نادیده گرفته شده است.»

Loading

أحدث المقالات

راهکارهای اساسی مقابله با نسخه جدید جنگ اقتصادی ترامپ

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترامپ پس از ناکامی نظامی، از اجرای تحریم‌ها و فشارهای اقتصادی قدیمی با اسم جدید «بی‌سابقه‌ترین عملیات اقتصادی» علیه ایران خبر داده است؛ اما تهران با چهار راهکار مشخص می‌تواند این محاصره را خنثی کند.

کاهش ذخایر تسلیحاتی آمریکا؛ آزمونی برای اعتبار راهبردی واشنگتن

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «جنگ علیه ایران از ماه فوریه تا کنون، تا سه‌پنجم ذخایر موشک‌های رهگیر پاتریوت آمریکا و حدود نیمی از ذخایر موشک‌های ضدبالستیک تاد را مصرف کرده است. کارشناسان برآورد می‌کنند که ممکن است بازسازی کامل این ذخایر سال‌ها طول بکشد.»

آسیب‌پذیری حاکمیت ملی در خاورمیانه

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پیش‌بینی‌های برخی مبنی بر اینکه جنگ آمریکا علیه ایران می‌تواند خطر شعله‌ور شدن یک درگیری فراگیر در سراسر منطقه را به دنبال داشته باشد، اکنون پیشگوهایی دوراندیشانه به نظر می‌رسند.»

ترامپ و افول جایگاه آمریکا در نظام بین‌الملل

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: دو روایت متضاد از سیاست خارجی ترامپ، یکی «بحران به‌مثابه دکترین» و دیگری «دکترین منسجم»، تصویری پیچیده از تلاش آمریکا برای بازتعریف نقش خود در نظام بین‌الملل ارائه می‌دهند.

پیمان مکه؛ چرایی شکل‌گیری و چالش‌های پیش رو

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پیمان مکه که با شعار «حمله به یکی، حمله به همه» میان عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه امضا شد، بیش از آنکه یک ائتلاف نظامی تمام‌عیار باشد، از نگاه برخی تحلیلگران تلاشی برای کاهش وابستگی امنیتی به یک قدرت خارجی و ایجاد سازوکار امنیت منطقه‌ای است.

پیامدهای توافق هسته‌ای آمریکا و عربستان

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: توافق هسته‌ای جدید آمریکا و عربستان، با وجود ابهامات حقوقی و سیاسی، می‌تواند معیارهای پیشین عدم اشاعه را در غرب آسیا تغییر دهد و رقابت هسته‌ای را تشدید و وارد مرحله‌ای تازه کند.

تحلیلی بر تنش‌های اخیر ترکیه و رژیم صهیونیستی

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: تحولات اخیر سوریه از تشدید رقابت راهبردی میان ترکیه و رژیم صهیونیستی حکایت دارد، اما ملاحظات متقابل و نقش آمریکا احتمال جنگ مستقیم را محدود کرده است.

تجدید ساختار مسیرهای جغرافیایی چین در آسیای مرکزی

شورای راهبردی آنلاین-رصد: «پس از بیش از ۲۵ سال تأخیر، راه‌آهن چین-قرقیزستان-ازبکستان (CKU) سرانجام وارد مرحله پیشرفت اساسی شده است. این بدون شک نقطه عطفی بزرگ در توسعه کریدورهای رو به غرب چین است، اما اهمیت ژئواستراتژیک عمیق‌تر این پروژه تا حد زیادی نادیده گرفته شده است.»

Loading

روند نزولی سیطره دلار بر اقتصاد جهان و نقش‌آفرینی چین

شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از جنگ جهانی دوم غلبه نظام مالی جهانی دلار محور، نقشی تعیینكننده در برتری اقتصادی آمریکا در نظام بین‌الملل ایفا کرده است. در عین حال، این ابزار اقتصادی در پیشبرد دستور کارهای سیاسی و ژئوپلیتیکی واشنگتن نیز بسیار مؤثر واقع شده است، اما این روند با ظهور قطب‌های جدید قدرت در نظام بین‌الملل که خود را در معرض این ابزار می‌بینند و همچنین با افزایش یکجانبه‌گرایی آمریکا، به ویژه در قالب اعمال تحریم اقتصادی، با موج گسترده‌ای از نارضایتی‌ها مواجه شده است. محمد جواد قهرمانی- دکتری روابط بین‌الملل دانشگاه تهران

این نارضایتی‌ها سبب شده کنشگران مختلف در نظر و در عمل، خروج از این سلطه را هدفی محوری برای خود تعریف کنند. این امر به ویژه در میان کشورهایی که بیش از دیگران هدف تحریم‌های ایالات متحده قرار گرفته‌اند، نمایان است. کشورهای چون روسیه و چین همسو با افزایش تنش‌ها و رقابت‌های شرق و غرب، اراده خود را برای حذف دلار و یا کاهش نقش آن اعلام کرده‌اند. سرگئی  لاوروف، وزیر خارجه روسیه، پیش از سفر دو روزه خود به چین در ماه مارس بر لزوم کاهش اتکای دو کشور به دلار آمریکا و سیستم‌های پرداخت غربی را اعلام کرد. اگرچه این امر محدود به چین و روسیه نیست. به عنوان مثال، کشورهای بریکس نیز خواهان توسعه یک سیستم پرداخت جهانی جدید هستند که می‌تواند شبکه پرداخت بین‌المللی سوئیفت را به چالش بکشد.

در این اثنا، با نگاه به تحولات کلان نظام بین‌المللی می‌توان گفت چین بیش از همه پتانسیل به چالش کشیدن نظم مالی دلار محور را دارد. پکن در حال حاضر دومین اقتصاد بزرگ جهان است که پیش‌بینی می‌شود در دهه پیش‌رو به قدرت اقتصادی اول جهان تبدیل شود. ساختارهای نهادی نوین این کشور که می‌توانند قواعد و هنجارهای اقتصادی نوین در تضاد با هنجارهای ارائه شده در صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی ارائه کنند این امکان را برای این کشور فراهم می‌کند که قواعد و هنجارهای اقتصادی نوینی به وجود آورد که به طور کلی با آنچه در دهه‌های گذشته غالب بوده، متفاوت باشد.

این ظرفیت این توان را در اختیار چین قرار داده که به طور جدی به چالش دلار در نظام مالی بین‌المللی بپردازد. تجلی بارز این امر را می‌توان در تلاش برای توسعه یوآن دیجیتال مشاهده کرد. بانک مرکزی چین در حال حاضر  نسبت به دیگر بانک‌های مرکزی بزرگ جهان در توسعه ارز دیجیتال بسیار پیشروتر است. پکن نه تنها به دنبال استفاده داخلی  بلکه به دنبال طراحی به منظور استفاده از آن در نظام مالی جهانی است که دلار نقش محوری در آن دارد. این اقدام در کنار توسعه به‌کارگیری ارز ملی در روابط با دیگر کشورها در نهایت می‌تواند نقشی تعیین کننده در به حاشیه رفتن دلار در تعاملات جهانی داشته باشد. نمود بارز این امر را می‌توان در روابط با مسکو به خوبی مشاهده کرد. به عنوان مثال، در سال 2015 حدود 90 درصد معاملات دوجانبه آن‌ها به دلار انجام می‌شد این در حالی است که در چهار ماهه نخست سال 2020 این امر تا 61 درصد کاهش پیدا کرد.

روسیه نیز به طور جدی به ویژه با افزایش تنش‌ها با غرب و مواجهه با تحریم‌های آمریکا و اروپا این رویکرد را سرلوحه تعاملات تجاری خود قرار داده است. بنابر اظهارات کریل دمیریف، رئیس صندوق سرمایه گذاری مستقیم روسیه، سهم دلار در پرداخت‌های تجارت خارجی روسیه از 92 درصد در سال‌های گذشته به 50 درصد رسیده است. در عین حال، معاملات بین‌المللی روبل از 3 درصد به 14 درصد افزایش یافته است.

اگر به این تحولات، آمار اخیر ارائه شده توسط صندوق بین‌المللی پول اضافه شود شگفت‌انگیزتر به نظر می‌رسد. طبق این آمار، سهم ذخایر دلاری آمریکا در بانک‌های مرکزی در سه ماهه چهارم سال 2020 به 59 درصد رسیده است که کمترین میزان طی 25 سال بوده است.

با این حال و با وجود این تغییرات نمی‌توان گفت که به زودی شاهد سقوط هژمونی دلار در معاملات جهانی خواهیم بود. با نگاه به تاریخ می‌توان این موضوع را دریافت؛ به عنوان مثال، درسال 1880 بریتانیا 22.9 درصد از تولید جهانی را در اختیار داشت و این آمار در سال 1913 به 13.6 درصد کاهش پیدا کرد.  اما سهم آمریکا از تولید جهانی در همین دوره زمانی از 14.7 درصد به 32 درصد ارتقاء پیدا کرد. همچنین در حالیکه سهم بریتانیا از تجارت جهانی در سال1880،  23.2 درصد بود، بین سال‌های 1911 تا 1913 به 14.1 درصد تنزل پیدا کرد. همچنین، همزمان با کاهش تولید صنعتی بریتانیا ، سهم آمریکا در تولید صنعتی جهان از 7.2 درصد در 1860 به 18.5 درصد در 1900 و 39.3 درصد در 1928 ارتقاء پیدا کرد. با وجود این، همچنان ارز بریتانیا به عنوان ارز اصلی جهان تا چند دهه بعد باقی ماند. این مقایسه تاریخی ما را به این نکته رهنمون می‌سازد که حداقل به دلیل دارا بودن سایر مولفه‌های قدرت توسط آمریکا، انتظار تغییر یک شبه در سرنوشت دلار وجود ندارد، اما نمی‌توان منکر کاهش نقش دلار و یا احتمال جایگزینی آن توسط ارزهای دیگر در آینده شد.

0 Comments

Submit a Comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *