نگاهی به گسترش همکاری جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک پژوهشگر ارشد مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری با بیان اینکه روسها برداشتی مشابه ایران در خصوص سطح تهدیدی که منجر به تغییرات ژئوپلیتیک بنیادین در قفقاز شود ندارند، گفت: اگر کریدوری که ترکیه و جمهوری آذربایجان در پی ایجاد آن هستند با اقدام نظامی یا تهدید ایجاد شود، موازنه قوا بهطور کلی در منطقه تغییر خواهد کرد و قطعاً روسیه نیز از این شرایط بسیار متضرر خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه و ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه در 29 سپتامبر در شهر سوچی واقع در سواحل دریای سیاه روسیه دیدار و گفتگو کردند که البته کوتاه بودن مدت این ملاقات در مقایسه با دیدارهای طولانی در گذشته نظر تحلیلگران را به خود جلب کرده و آن را مرتبط با تشدید اختلافات دو طرف درقبال برخی موضوعات ارزیابی کردهاند. اردوغان و پوتین از زمان بروز بحران جنگنده در نوامبر 2015 یعنی از زمانی که جنگنده روسی توسط ترکیه سرنگون شد تا کنون، 26 بار به صورت حضوری دیدار و گفتگو کردهاند. آخرین دیدار رهبران دو کشور در 5 مارس 2020 در مسکو انجام شده بود.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل قفقاز تلاش برای تغییر مرزهای بینالمللی و تغییر ژئوپلیتیکی در منطقه را از خطوط قرمز ایران دانست و گفت: انتظار میرود تأکید جمهوری آذربایجان بر مدل همکاری 3+3، فراتر از سیاستهای اعمالی این کشور باشد و در عمل هم شاهد اقداماتی باشیم که نشان دهد این کشور بهجای اتکا به رژیم صهیونیستی یا قدرتهای بیگانه، به همکاریهای دستهجمعی و سیاسی منطقهای علاقهمند است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر بهطور مکرر اخباری در مورد مزاحمت سربازان جمهوری آذربایجان برای وسایل نقلیه عبوری ایرانی که از مناطق مورد مناقشه این کشور با جمهوری ارمنستان عبور میکنند، در رسانهها منتشر میشود. سؤالی که در این میان مطرح میشود، آن است که آیا این رفتارها مقطعی است یا نشانه تغییر رویکرد است که باید از سوی جمهوری اسلامی ایران جدیتر گرفته و برای مقابله با آنها چارهاندیشی شود؟
دکتر احسان موحدیان – استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزه روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه اقدام به برگزاری دو رزمایش جدای نظامی با جمهوری آذربایجان از یکسو و پاکستان و جمهوری آذربایجان از سوی دیگر، در ابعاد کوچک زمینی و دریایی کرده است. دولت آنکارا از برگزاری رزمایشهایی که ازنظر ژئوپلیتیک «هدفمند» و «معنادار» است، اهداف مشخصی را دنبال میکند و رزمایش اخیر یکی از اقدامات مهم ترکیه بعد از پایان جنگ دوم قرهباغ محسوب میشود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل قفقاز تنش مرزی اخیر میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان را در راستای اعمال فشار به ارمنستان با هدف پذیرش ایجاد دالان زنگزور دانست و تأکید کرد: این دالان که با هیچیک از واقعیات موجود ژئوپلیتیکی و تاریخی منطقه همخوانی ندارد، قابل ایجاد نیست و این فشارها نمیتواند ارمنستان را ناچار به پذیرش آن کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: برگزاری مانورهای نظامی متعدد میان چین و روسیه در سالهای اخیر را میتوان یکی از نمودهای بارز توسعه و تقویت همکاریهای دو کشور بهویژه در حوزه نظامی دانست.
محمدجواد قهرمانی- دکتری روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علیرغم گذشت ماهها از پایان جنگ 44 روزه میان دو کشور آذربایجان و ارمنستان که در 27 سپتامبر 2020 آغاز و در 10 نوامبر با امضای بیانیه سهجانبه رؤسای جمهور آذربایجان، روسیه و نخستوزیر ارمنستان پایان یافت، درگیریهای مرزی میان دو طرف ادامه داشت و در یک ماه اخیر این درگیریها با شدت بیشتری همراه بوده است؛ درگیریهایی که منجر به کشته شدن نظامیان دو طرف شده و درعینحال طرفین، یکدیگر را به نقض توافق صلح متهم مینمایند.
حسین عسگریان – پژوهشگر موسسه ابرار معاصر
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: رئیس انجمن دوستی ایران و ارمنستان با بیان اینکه روسیه و آمریکا نسبت به ادامه قدرت پاشینیان مخالفتی نشان ندادهاند، گفت: در انتخابات پیش از موعد، پاشینیان دوباره اكثریت را به دست خواهد آورد و به ادامه حكومت خود خواهد پرداخت، البته اگر كودتایی از سمت نیروهای نظامی اتفاق نیفتد.
شورای راهبردی آنلاین: اعلان جنگ داعش به انصارالله، وعده کمک ۲۰۰ میلیون دلاری آمریکا به سازمان جهانی بهداشت، انتقاد گوترش از توزیع ناعادلانه واکسن کرونا در جهان، نشست وزرای خارجه آلمان و فرانسه درباره ایران، نخستین گفتوگوی تلفنی بایدن با نتانیاهو، استعفای نخست وزیر گرجستان، اظهارات بیاساس بولتون علیه ایران، دعوت رژیم صهیونیستی از سودان برای اعزام هیئت “صلح” به اراضی اشغالی، جلسه کابینه رژیم صهیونیستی درباره ایران، گفتگوی وزیران خارجه روسیه و ارمنستان درباره اجرای توافق قره باغ، رایزنی حریری با وزیر خارجه قطر در دوحه، هشدار روسیه نسبت به ادامه حملات اسرائیل به خاک سوریه، افزایش دوباره قیمت نفت در جهان و واکنش آمریکا به سفر مدیرکل آژانس به ایران از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک پژوهشگر ارشد مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری با بیان اینکه روسها برداشتی مشابه ایران در خصوص سطح تهدیدی که منجر به تغییرات ژئوپلیتیک بنیادین در قفقاز شود ندارند، گفت: اگر کریدوری که ترکیه و جمهوری آذربایجان در پی ایجاد آن هستند با اقدام نظامی یا تهدید ایجاد شود، موازنه قوا بهطور کلی در منطقه تغییر خواهد کرد و قطعاً روسیه نیز از این شرایط بسیار متضرر خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه و ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه در 29 سپتامبر در شهر سوچی واقع در سواحل دریای سیاه روسیه دیدار و گفتگو کردند که البته کوتاه بودن مدت این ملاقات در مقایسه با دیدارهای طولانی در گذشته نظر تحلیلگران را به خود جلب کرده و آن را مرتبط با تشدید اختلافات دو طرف درقبال برخی موضوعات ارزیابی کردهاند. اردوغان و پوتین از زمان بروز بحران جنگنده در نوامبر 2015 یعنی از زمانی که جنگنده روسی توسط ترکیه سرنگون شد تا کنون، 26 بار به صورت حضوری دیدار و گفتگو کردهاند. آخرین دیدار رهبران دو کشور در 5 مارس 2020 در مسکو انجام شده بود.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل قفقاز تلاش برای تغییر مرزهای بینالمللی و تغییر ژئوپلیتیکی در منطقه را از خطوط قرمز ایران دانست و گفت: انتظار میرود تأکید جمهوری آذربایجان بر مدل همکاری 3+3، فراتر از سیاستهای اعمالی این کشور باشد و در عمل هم شاهد اقداماتی باشیم که نشان دهد این کشور بهجای اتکا به رژیم صهیونیستی یا قدرتهای بیگانه، به همکاریهای دستهجمعی و سیاسی منطقهای علاقهمند است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر بهطور مکرر اخباری در مورد مزاحمت سربازان جمهوری آذربایجان برای وسایل نقلیه عبوری ایرانی که از مناطق مورد مناقشه این کشور با جمهوری ارمنستان عبور میکنند، در رسانهها منتشر میشود. سؤالی که در این میان مطرح میشود، آن است که آیا این رفتارها مقطعی است یا نشانه تغییر رویکرد است که باید از سوی جمهوری اسلامی ایران جدیتر گرفته و برای مقابله با آنها چارهاندیشی شود؟
دکتر احسان موحدیان – استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزه روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه اقدام به برگزاری دو رزمایش جدای نظامی با جمهوری آذربایجان از یکسو و پاکستان و جمهوری آذربایجان از سوی دیگر، در ابعاد کوچک زمینی و دریایی کرده است. دولت آنکارا از برگزاری رزمایشهایی که ازنظر ژئوپلیتیک «هدفمند» و «معنادار» است، اهداف مشخصی را دنبال میکند و رزمایش اخیر یکی از اقدامات مهم ترکیه بعد از پایان جنگ دوم قرهباغ محسوب میشود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل قفقاز تنش مرزی اخیر میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان را در راستای اعمال فشار به ارمنستان با هدف پذیرش ایجاد دالان زنگزور دانست و تأکید کرد: این دالان که با هیچیک از واقعیات موجود ژئوپلیتیکی و تاریخی منطقه همخوانی ندارد، قابل ایجاد نیست و این فشارها نمیتواند ارمنستان را ناچار به پذیرش آن کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: برگزاری مانورهای نظامی متعدد میان چین و روسیه در سالهای اخیر را میتوان یکی از نمودهای بارز توسعه و تقویت همکاریهای دو کشور بهویژه در حوزه نظامی دانست.
محمدجواد قهرمانی- دکتری روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علیرغم گذشت ماهها از پایان جنگ 44 روزه میان دو کشور آذربایجان و ارمنستان که در 27 سپتامبر 2020 آغاز و در 10 نوامبر با امضای بیانیه سهجانبه رؤسای جمهور آذربایجان، روسیه و نخستوزیر ارمنستان پایان یافت، درگیریهای مرزی میان دو طرف ادامه داشت و در یک ماه اخیر این درگیریها با شدت بیشتری همراه بوده است؛ درگیریهایی که منجر به کشته شدن نظامیان دو طرف شده و درعینحال طرفین، یکدیگر را به نقض توافق صلح متهم مینمایند.
حسین عسگریان – پژوهشگر موسسه ابرار معاصر
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: رئیس انجمن دوستی ایران و ارمنستان با بیان اینکه روسیه و آمریکا نسبت به ادامه قدرت پاشینیان مخالفتی نشان ندادهاند، گفت: در انتخابات پیش از موعد، پاشینیان دوباره اكثریت را به دست خواهد آورد و به ادامه حكومت خود خواهد پرداخت، البته اگر كودتایی از سمت نیروهای نظامی اتفاق نیفتد.
شورای راهبردی آنلاین: اعلان جنگ داعش به انصارالله، وعده کمک ۲۰۰ میلیون دلاری آمریکا به سازمان جهانی بهداشت، انتقاد گوترش از توزیع ناعادلانه واکسن کرونا در جهان، نشست وزرای خارجه آلمان و فرانسه درباره ایران، نخستین گفتوگوی تلفنی بایدن با نتانیاهو، استعفای نخست وزیر گرجستان، اظهارات بیاساس بولتون علیه ایران، دعوت رژیم صهیونیستی از سودان برای اعزام هیئت “صلح” به اراضی اشغالی، جلسه کابینه رژیم صهیونیستی درباره ایران، گفتگوی وزیران خارجه روسیه و ارمنستان درباره اجرای توافق قره باغ، رایزنی حریری با وزیر خارجه قطر در دوحه، هشدار روسیه نسبت به ادامه حملات اسرائیل به خاک سوریه، افزایش دوباره قیمت نفت در جهان و واکنش آمریکا به سفر مدیرکل آژانس به ایران از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک پژوهشگر ارشد مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری با بیان اینکه روسها برداشتی مشابه ایران در خصوص سطح تهدیدی که منجر به تغییرات ژئوپلیتیک بنیادین در قفقاز شود ندارند، گفت: اگر کریدوری که ترکیه و جمهوری آذربایجان در پی ایجاد آن هستند با اقدام نظامی یا تهدید ایجاد شود، موازنه قوا بهطور کلی در منطقه تغییر خواهد کرد و قطعاً روسیه نیز از این شرایط بسیار متضرر خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه و ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه در 29 سپتامبر در شهر سوچی واقع در سواحل دریای سیاه روسیه دیدار و گفتگو کردند که البته کوتاه بودن مدت این ملاقات در مقایسه با دیدارهای طولانی در گذشته نظر تحلیلگران را به خود جلب کرده و آن را مرتبط با تشدید اختلافات دو طرف درقبال برخی موضوعات ارزیابی کردهاند. اردوغان و پوتین از زمان بروز بحران جنگنده در نوامبر 2015 یعنی از زمانی که جنگنده روسی توسط ترکیه سرنگون شد تا کنون، 26 بار به صورت حضوری دیدار و گفتگو کردهاند. آخرین دیدار رهبران دو کشور در 5 مارس 2020 در مسکو انجام شده بود.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل قفقاز تلاش برای تغییر مرزهای بینالمللی و تغییر ژئوپلیتیکی در منطقه را از خطوط قرمز ایران دانست و گفت: انتظار میرود تأکید جمهوری آذربایجان بر مدل همکاری 3+3، فراتر از سیاستهای اعمالی این کشور باشد و در عمل هم شاهد اقداماتی باشیم که نشان دهد این کشور بهجای اتکا به رژیم صهیونیستی یا قدرتهای بیگانه، به همکاریهای دستهجمعی و سیاسی منطقهای علاقهمند است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر بهطور مکرر اخباری در مورد مزاحمت سربازان جمهوری آذربایجان برای وسایل نقلیه عبوری ایرانی که از مناطق مورد مناقشه این کشور با جمهوری ارمنستان عبور میکنند، در رسانهها منتشر میشود. سؤالی که در این میان مطرح میشود، آن است که آیا این رفتارها مقطعی است یا نشانه تغییر رویکرد است که باید از سوی جمهوری اسلامی ایران جدیتر گرفته و برای مقابله با آنها چارهاندیشی شود؟
دکتر احسان موحدیان – استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزه روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه اقدام به برگزاری دو رزمایش جدای نظامی با جمهوری آذربایجان از یکسو و پاکستان و جمهوری آذربایجان از سوی دیگر، در ابعاد کوچک زمینی و دریایی کرده است. دولت آنکارا از برگزاری رزمایشهایی که ازنظر ژئوپلیتیک «هدفمند» و «معنادار» است، اهداف مشخصی را دنبال میکند و رزمایش اخیر یکی از اقدامات مهم ترکیه بعد از پایان جنگ دوم قرهباغ محسوب میشود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل قفقاز تنش مرزی اخیر میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان را در راستای اعمال فشار به ارمنستان با هدف پذیرش ایجاد دالان زنگزور دانست و تأکید کرد: این دالان که با هیچیک از واقعیات موجود ژئوپلیتیکی و تاریخی منطقه همخوانی ندارد، قابل ایجاد نیست و این فشارها نمیتواند ارمنستان را ناچار به پذیرش آن کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: برگزاری مانورهای نظامی متعدد میان چین و روسیه در سالهای اخیر را میتوان یکی از نمودهای بارز توسعه و تقویت همکاریهای دو کشور بهویژه در حوزه نظامی دانست.
محمدجواد قهرمانی- دکتری روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علیرغم گذشت ماهها از پایان جنگ 44 روزه میان دو کشور آذربایجان و ارمنستان که در 27 سپتامبر 2020 آغاز و در 10 نوامبر با امضای بیانیه سهجانبه رؤسای جمهور آذربایجان، روسیه و نخستوزیر ارمنستان پایان یافت، درگیریهای مرزی میان دو طرف ادامه داشت و در یک ماه اخیر این درگیریها با شدت بیشتری همراه بوده است؛ درگیریهایی که منجر به کشته شدن نظامیان دو طرف شده و درعینحال طرفین، یکدیگر را به نقض توافق صلح متهم مینمایند.
حسین عسگریان – پژوهشگر موسسه ابرار معاصر
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: رئیس انجمن دوستی ایران و ارمنستان با بیان اینکه روسیه و آمریکا نسبت به ادامه قدرت پاشینیان مخالفتی نشان ندادهاند، گفت: در انتخابات پیش از موعد، پاشینیان دوباره اكثریت را به دست خواهد آورد و به ادامه حكومت خود خواهد پرداخت، البته اگر كودتایی از سمت نیروهای نظامی اتفاق نیفتد.
شورای راهبردی آنلاین: اعلان جنگ داعش به انصارالله، وعده کمک ۲۰۰ میلیون دلاری آمریکا به سازمان جهانی بهداشت، انتقاد گوترش از توزیع ناعادلانه واکسن کرونا در جهان، نشست وزرای خارجه آلمان و فرانسه درباره ایران، نخستین گفتوگوی تلفنی بایدن با نتانیاهو، استعفای نخست وزیر گرجستان، اظهارات بیاساس بولتون علیه ایران، دعوت رژیم صهیونیستی از سودان برای اعزام هیئت “صلح” به اراضی اشغالی، جلسه کابینه رژیم صهیونیستی درباره ایران، گفتگوی وزیران خارجه روسیه و ارمنستان درباره اجرای توافق قره باغ، رایزنی حریری با وزیر خارجه قطر در دوحه، هشدار روسیه نسبت به ادامه حملات اسرائیل به خاک سوریه، افزایش دوباره قیمت نفت در جهان و واکنش آمریکا به سفر مدیرکل آژانس به ایران از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک پژوهشگر ارشد مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری با بیان اینکه روسها برداشتی مشابه ایران در خصوص سطح تهدیدی که منجر به تغییرات ژئوپلیتیک بنیادین در قفقاز شود ندارند، گفت: اگر کریدوری که ترکیه و جمهوری آذربایجان در پی ایجاد آن هستند با اقدام نظامی یا تهدید ایجاد شود، موازنه قوا بهطور کلی در منطقه تغییر خواهد کرد و قطعاً روسیه نیز از این شرایط بسیار متضرر خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه و ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه در 29 سپتامبر در شهر سوچی واقع در سواحل دریای سیاه روسیه دیدار و گفتگو کردند که البته کوتاه بودن مدت این ملاقات در مقایسه با دیدارهای طولانی در گذشته نظر تحلیلگران را به خود جلب کرده و آن را مرتبط با تشدید اختلافات دو طرف درقبال برخی موضوعات ارزیابی کردهاند. اردوغان و پوتین از زمان بروز بحران جنگنده در نوامبر 2015 یعنی از زمانی که جنگنده روسی توسط ترکیه سرنگون شد تا کنون، 26 بار به صورت حضوری دیدار و گفتگو کردهاند. آخرین دیدار رهبران دو کشور در 5 مارس 2020 در مسکو انجام شده بود.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل قفقاز تلاش برای تغییر مرزهای بینالمللی و تغییر ژئوپلیتیکی در منطقه را از خطوط قرمز ایران دانست و گفت: انتظار میرود تأکید جمهوری آذربایجان بر مدل همکاری 3+3، فراتر از سیاستهای اعمالی این کشور باشد و در عمل هم شاهد اقداماتی باشیم که نشان دهد این کشور بهجای اتکا به رژیم صهیونیستی یا قدرتهای بیگانه، به همکاریهای دستهجمعی و سیاسی منطقهای علاقهمند است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر بهطور مکرر اخباری در مورد مزاحمت سربازان جمهوری آذربایجان برای وسایل نقلیه عبوری ایرانی که از مناطق مورد مناقشه این کشور با جمهوری ارمنستان عبور میکنند، در رسانهها منتشر میشود. سؤالی که در این میان مطرح میشود، آن است که آیا این رفتارها مقطعی است یا نشانه تغییر رویکرد است که باید از سوی جمهوری اسلامی ایران جدیتر گرفته و برای مقابله با آنها چارهاندیشی شود؟
دکتر احسان موحدیان – استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزه روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه اقدام به برگزاری دو رزمایش جدای نظامی با جمهوری آذربایجان از یکسو و پاکستان و جمهوری آذربایجان از سوی دیگر، در ابعاد کوچک زمینی و دریایی کرده است. دولت آنکارا از برگزاری رزمایشهایی که ازنظر ژئوپلیتیک «هدفمند» و «معنادار» است، اهداف مشخصی را دنبال میکند و رزمایش اخیر یکی از اقدامات مهم ترکیه بعد از پایان جنگ دوم قرهباغ محسوب میشود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل قفقاز تنش مرزی اخیر میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان را در راستای اعمال فشار به ارمنستان با هدف پذیرش ایجاد دالان زنگزور دانست و تأکید کرد: این دالان که با هیچیک از واقعیات موجود ژئوپلیتیکی و تاریخی منطقه همخوانی ندارد، قابل ایجاد نیست و این فشارها نمیتواند ارمنستان را ناچار به پذیرش آن کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: برگزاری مانورهای نظامی متعدد میان چین و روسیه در سالهای اخیر را میتوان یکی از نمودهای بارز توسعه و تقویت همکاریهای دو کشور بهویژه در حوزه نظامی دانست.
محمدجواد قهرمانی- دکتری روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علیرغم گذشت ماهها از پایان جنگ 44 روزه میان دو کشور آذربایجان و ارمنستان که در 27 سپتامبر 2020 آغاز و در 10 نوامبر با امضای بیانیه سهجانبه رؤسای جمهور آذربایجان، روسیه و نخستوزیر ارمنستان پایان یافت، درگیریهای مرزی میان دو طرف ادامه داشت و در یک ماه اخیر این درگیریها با شدت بیشتری همراه بوده است؛ درگیریهایی که منجر به کشته شدن نظامیان دو طرف شده و درعینحال طرفین، یکدیگر را به نقض توافق صلح متهم مینمایند.
حسین عسگریان – پژوهشگر موسسه ابرار معاصر
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: رئیس انجمن دوستی ایران و ارمنستان با بیان اینکه روسیه و آمریکا نسبت به ادامه قدرت پاشینیان مخالفتی نشان ندادهاند، گفت: در انتخابات پیش از موعد، پاشینیان دوباره اكثریت را به دست خواهد آورد و به ادامه حكومت خود خواهد پرداخت، البته اگر كودتایی از سمت نیروهای نظامی اتفاق نیفتد.
شورای راهبردی آنلاین: اعلان جنگ داعش به انصارالله، وعده کمک ۲۰۰ میلیون دلاری آمریکا به سازمان جهانی بهداشت، انتقاد گوترش از توزیع ناعادلانه واکسن کرونا در جهان، نشست وزرای خارجه آلمان و فرانسه درباره ایران، نخستین گفتوگوی تلفنی بایدن با نتانیاهو، استعفای نخست وزیر گرجستان، اظهارات بیاساس بولتون علیه ایران، دعوت رژیم صهیونیستی از سودان برای اعزام هیئت “صلح” به اراضی اشغالی، جلسه کابینه رژیم صهیونیستی درباره ایران، گفتگوی وزیران خارجه روسیه و ارمنستان درباره اجرای توافق قره باغ، رایزنی حریری با وزیر خارجه قطر در دوحه، هشدار روسیه نسبت به ادامه حملات اسرائیل به خاک سوریه، افزایش دوباره قیمت نفت در جهان و واکنش آمریکا به سفر مدیرکل آژانس به ایران از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک پژوهشگر ارشد مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری با بیان اینکه روسها برداشتی مشابه ایران در خصوص سطح تهدیدی که منجر به تغییرات ژئوپلیتیک بنیادین در قفقاز شود ندارند، گفت: اگر کریدوری که ترکیه و جمهوری آذربایجان در پی ایجاد آن هستند با اقدام نظامی یا تهدید ایجاد شود، موازنه قوا بهطور کلی در منطقه تغییر خواهد کرد و قطعاً روسیه نیز از این شرایط بسیار متضرر خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه و ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه در 29 سپتامبر در شهر سوچی واقع در سواحل دریای سیاه روسیه دیدار و گفتگو کردند که البته کوتاه بودن مدت این ملاقات در مقایسه با دیدارهای طولانی در گذشته نظر تحلیلگران را به خود جلب کرده و آن را مرتبط با تشدید اختلافات دو طرف درقبال برخی موضوعات ارزیابی کردهاند. اردوغان و پوتین از زمان بروز بحران جنگنده در نوامبر 2015 یعنی از زمانی که جنگنده روسی توسط ترکیه سرنگون شد تا کنون، 26 بار به صورت حضوری دیدار و گفتگو کردهاند. آخرین دیدار رهبران دو کشور در 5 مارس 2020 در مسکو انجام شده بود.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل قفقاز تلاش برای تغییر مرزهای بینالمللی و تغییر ژئوپلیتیکی در منطقه را از خطوط قرمز ایران دانست و گفت: انتظار میرود تأکید جمهوری آذربایجان بر مدل همکاری 3+3، فراتر از سیاستهای اعمالی این کشور باشد و در عمل هم شاهد اقداماتی باشیم که نشان دهد این کشور بهجای اتکا به رژیم صهیونیستی یا قدرتهای بیگانه، به همکاریهای دستهجمعی و سیاسی منطقهای علاقهمند است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر بهطور مکرر اخباری در مورد مزاحمت سربازان جمهوری آذربایجان برای وسایل نقلیه عبوری ایرانی که از مناطق مورد مناقشه این کشور با جمهوری ارمنستان عبور میکنند، در رسانهها منتشر میشود. سؤالی که در این میان مطرح میشود، آن است که آیا این رفتارها مقطعی است یا نشانه تغییر رویکرد است که باید از سوی جمهوری اسلامی ایران جدیتر گرفته و برای مقابله با آنها چارهاندیشی شود؟
دکتر احسان موحدیان – استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزه روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه اقدام به برگزاری دو رزمایش جدای نظامی با جمهوری آذربایجان از یکسو و پاکستان و جمهوری آذربایجان از سوی دیگر، در ابعاد کوچک زمینی و دریایی کرده است. دولت آنکارا از برگزاری رزمایشهایی که ازنظر ژئوپلیتیک «هدفمند» و «معنادار» است، اهداف مشخصی را دنبال میکند و رزمایش اخیر یکی از اقدامات مهم ترکیه بعد از پایان جنگ دوم قرهباغ محسوب میشود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل قفقاز تنش مرزی اخیر میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان را در راستای اعمال فشار به ارمنستان با هدف پذیرش ایجاد دالان زنگزور دانست و تأکید کرد: این دالان که با هیچیک از واقعیات موجود ژئوپلیتیکی و تاریخی منطقه همخوانی ندارد، قابل ایجاد نیست و این فشارها نمیتواند ارمنستان را ناچار به پذیرش آن کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: برگزاری مانورهای نظامی متعدد میان چین و روسیه در سالهای اخیر را میتوان یکی از نمودهای بارز توسعه و تقویت همکاریهای دو کشور بهویژه در حوزه نظامی دانست.
محمدجواد قهرمانی- دکتری روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علیرغم گذشت ماهها از پایان جنگ 44 روزه میان دو کشور آذربایجان و ارمنستان که در 27 سپتامبر 2020 آغاز و در 10 نوامبر با امضای بیانیه سهجانبه رؤسای جمهور آذربایجان، روسیه و نخستوزیر ارمنستان پایان یافت، درگیریهای مرزی میان دو طرف ادامه داشت و در یک ماه اخیر این درگیریها با شدت بیشتری همراه بوده است؛ درگیریهایی که منجر به کشته شدن نظامیان دو طرف شده و درعینحال طرفین، یکدیگر را به نقض توافق صلح متهم مینمایند.
حسین عسگریان – پژوهشگر موسسه ابرار معاصر
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: رئیس انجمن دوستی ایران و ارمنستان با بیان اینکه روسیه و آمریکا نسبت به ادامه قدرت پاشینیان مخالفتی نشان ندادهاند، گفت: در انتخابات پیش از موعد، پاشینیان دوباره اكثریت را به دست خواهد آورد و به ادامه حكومت خود خواهد پرداخت، البته اگر كودتایی از سمت نیروهای نظامی اتفاق نیفتد.
شورای راهبردی آنلاین: اعلان جنگ داعش به انصارالله، وعده کمک ۲۰۰ میلیون دلاری آمریکا به سازمان جهانی بهداشت، انتقاد گوترش از توزیع ناعادلانه واکسن کرونا در جهان، نشست وزرای خارجه آلمان و فرانسه درباره ایران، نخستین گفتوگوی تلفنی بایدن با نتانیاهو، استعفای نخست وزیر گرجستان، اظهارات بیاساس بولتون علیه ایران، دعوت رژیم صهیونیستی از سودان برای اعزام هیئت “صلح” به اراضی اشغالی، جلسه کابینه رژیم صهیونیستی درباره ایران، گفتگوی وزیران خارجه روسیه و ارمنستان درباره اجرای توافق قره باغ، رایزنی حریری با وزیر خارجه قطر در دوحه، هشدار روسیه نسبت به ادامه حملات اسرائیل به خاک سوریه، افزایش دوباره قیمت نفت در جهان و واکنش آمریکا به سفر مدیرکل آژانس به ایران از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک پژوهشگر ارشد مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری با بیان اینکه روسها برداشتی مشابه ایران در خصوص سطح تهدیدی که منجر به تغییرات ژئوپلیتیک بنیادین در قفقاز شود ندارند، گفت: اگر کریدوری که ترکیه و جمهوری آذربایجان در پی ایجاد آن هستند با اقدام نظامی یا تهدید ایجاد شود، موازنه قوا بهطور کلی در منطقه تغییر خواهد کرد و قطعاً روسیه نیز از این شرایط بسیار متضرر خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه و ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه در 29 سپتامبر در شهر سوچی واقع در سواحل دریای سیاه روسیه دیدار و گفتگو کردند که البته کوتاه بودن مدت این ملاقات در مقایسه با دیدارهای طولانی در گذشته نظر تحلیلگران را به خود جلب کرده و آن را مرتبط با تشدید اختلافات دو طرف درقبال برخی موضوعات ارزیابی کردهاند. اردوغان و پوتین از زمان بروز بحران جنگنده در نوامبر 2015 یعنی از زمانی که جنگنده روسی توسط ترکیه سرنگون شد تا کنون، 26 بار به صورت حضوری دیدار و گفتگو کردهاند. آخرین دیدار رهبران دو کشور در 5 مارس 2020 در مسکو انجام شده بود.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل قفقاز تلاش برای تغییر مرزهای بینالمللی و تغییر ژئوپلیتیکی در منطقه را از خطوط قرمز ایران دانست و گفت: انتظار میرود تأکید جمهوری آذربایجان بر مدل همکاری 3+3، فراتر از سیاستهای اعمالی این کشور باشد و در عمل هم شاهد اقداماتی باشیم که نشان دهد این کشور بهجای اتکا به رژیم صهیونیستی یا قدرتهای بیگانه، به همکاریهای دستهجمعی و سیاسی منطقهای علاقهمند است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر بهطور مکرر اخباری در مورد مزاحمت سربازان جمهوری آذربایجان برای وسایل نقلیه عبوری ایرانی که از مناطق مورد مناقشه این کشور با جمهوری ارمنستان عبور میکنند، در رسانهها منتشر میشود. سؤالی که در این میان مطرح میشود، آن است که آیا این رفتارها مقطعی است یا نشانه تغییر رویکرد است که باید از سوی جمهوری اسلامی ایران جدیتر گرفته و برای مقابله با آنها چارهاندیشی شود؟
دکتر احسان موحدیان – استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزه روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه اقدام به برگزاری دو رزمایش جدای نظامی با جمهوری آذربایجان از یکسو و پاکستان و جمهوری آذربایجان از سوی دیگر، در ابعاد کوچک زمینی و دریایی کرده است. دولت آنکارا از برگزاری رزمایشهایی که ازنظر ژئوپلیتیک «هدفمند» و «معنادار» است، اهداف مشخصی را دنبال میکند و رزمایش اخیر یکی از اقدامات مهم ترکیه بعد از پایان جنگ دوم قرهباغ محسوب میشود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل قفقاز تنش مرزی اخیر میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان را در راستای اعمال فشار به ارمنستان با هدف پذیرش ایجاد دالان زنگزور دانست و تأکید کرد: این دالان که با هیچیک از واقعیات موجود ژئوپلیتیکی و تاریخی منطقه همخوانی ندارد، قابل ایجاد نیست و این فشارها نمیتواند ارمنستان را ناچار به پذیرش آن کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: برگزاری مانورهای نظامی متعدد میان چین و روسیه در سالهای اخیر را میتوان یکی از نمودهای بارز توسعه و تقویت همکاریهای دو کشور بهویژه در حوزه نظامی دانست.
محمدجواد قهرمانی- دکتری روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علیرغم گذشت ماهها از پایان جنگ 44 روزه میان دو کشور آذربایجان و ارمنستان که در 27 سپتامبر 2020 آغاز و در 10 نوامبر با امضای بیانیه سهجانبه رؤسای جمهور آذربایجان، روسیه و نخستوزیر ارمنستان پایان یافت، درگیریهای مرزی میان دو طرف ادامه داشت و در یک ماه اخیر این درگیریها با شدت بیشتری همراه بوده است؛ درگیریهایی که منجر به کشته شدن نظامیان دو طرف شده و درعینحال طرفین، یکدیگر را به نقض توافق صلح متهم مینمایند.
حسین عسگریان – پژوهشگر موسسه ابرار معاصر
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: رئیس انجمن دوستی ایران و ارمنستان با بیان اینکه روسیه و آمریکا نسبت به ادامه قدرت پاشینیان مخالفتی نشان ندادهاند، گفت: در انتخابات پیش از موعد، پاشینیان دوباره اكثریت را به دست خواهد آورد و به ادامه حكومت خود خواهد پرداخت، البته اگر كودتایی از سمت نیروهای نظامی اتفاق نیفتد.
شورای راهبردی آنلاین: اعلان جنگ داعش به انصارالله، وعده کمک ۲۰۰ میلیون دلاری آمریکا به سازمان جهانی بهداشت، انتقاد گوترش از توزیع ناعادلانه واکسن کرونا در جهان، نشست وزرای خارجه آلمان و فرانسه درباره ایران، نخستین گفتوگوی تلفنی بایدن با نتانیاهو، استعفای نخست وزیر گرجستان، اظهارات بیاساس بولتون علیه ایران، دعوت رژیم صهیونیستی از سودان برای اعزام هیئت “صلح” به اراضی اشغالی، جلسه کابینه رژیم صهیونیستی درباره ایران، گفتگوی وزیران خارجه روسیه و ارمنستان درباره اجرای توافق قره باغ، رایزنی حریری با وزیر خارجه قطر در دوحه، هشدار روسیه نسبت به ادامه حملات اسرائیل به خاک سوریه، افزایش دوباره قیمت نفت در جهان و واکنش آمریکا به سفر مدیرکل آژانس به ایران از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک پژوهشگر ارشد مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری با بیان اینکه روسها برداشتی مشابه ایران در خصوص سطح تهدیدی که منجر به تغییرات ژئوپلیتیک بنیادین در قفقاز شود ندارند، گفت: اگر کریدوری که ترکیه و جمهوری آذربایجان در پی ایجاد آن هستند با اقدام نظامی یا تهدید ایجاد شود، موازنه قوا بهطور کلی در منطقه تغییر خواهد کرد و قطعاً روسیه نیز از این شرایط بسیار متضرر خواهد شد.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه و ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه در 29 سپتامبر در شهر سوچی واقع در سواحل دریای سیاه روسیه دیدار و گفتگو کردند که البته کوتاه بودن مدت این ملاقات در مقایسه با دیدارهای طولانی در گذشته نظر تحلیلگران را به خود جلب کرده و آن را مرتبط با تشدید اختلافات دو طرف درقبال برخی موضوعات ارزیابی کردهاند. اردوغان و پوتین از زمان بروز بحران جنگنده در نوامبر 2015 یعنی از زمانی که جنگنده روسی توسط ترکیه سرنگون شد تا کنون، 26 بار به صورت حضوری دیدار و گفتگو کردهاند. آخرین دیدار رهبران دو کشور در 5 مارس 2020 در مسکو انجام شده بود.
محمود فاضلی – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل قفقاز تلاش برای تغییر مرزهای بینالمللی و تغییر ژئوپلیتیکی در منطقه را از خطوط قرمز ایران دانست و گفت: انتظار میرود تأکید جمهوری آذربایجان بر مدل همکاری 3+3، فراتر از سیاستهای اعمالی این کشور باشد و در عمل هم شاهد اقداماتی باشیم که نشان دهد این کشور بهجای اتکا به رژیم صهیونیستی یا قدرتهای بیگانه، به همکاریهای دستهجمعی و سیاسی منطقهای علاقهمند است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در هفتههای اخیر بهطور مکرر اخباری در مورد مزاحمت سربازان جمهوری آذربایجان برای وسایل نقلیه عبوری ایرانی که از مناطق مورد مناقشه این کشور با جمهوری ارمنستان عبور میکنند، در رسانهها منتشر میشود. سؤالی که در این میان مطرح میشود، آن است که آیا این رفتارها مقطعی است یا نشانه تغییر رویکرد است که باید از سوی جمهوری اسلامی ایران جدیتر گرفته و برای مقابله با آنها چارهاندیشی شود؟
دکتر احسان موحدیان – استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزه روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: ترکیه اقدام به برگزاری دو رزمایش جدای نظامی با جمهوری آذربایجان از یکسو و پاکستان و جمهوری آذربایجان از سوی دیگر، در ابعاد کوچک زمینی و دریایی کرده است. دولت آنکارا از برگزاری رزمایشهایی که ازنظر ژئوپلیتیک «هدفمند» و «معنادار» است، اهداف مشخصی را دنبال میکند و رزمایش اخیر یکی از اقدامات مهم ترکیه بعد از پایان جنگ دوم قرهباغ محسوب میشود.
حمید خوشآیند – تحلیلگر مسائل بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – گفتگو: یک تحلیلگر مسائل قفقاز تنش مرزی اخیر میان ارمنستان و جمهوری آذربایجان را در راستای اعمال فشار به ارمنستان با هدف پذیرش ایجاد دالان زنگزور دانست و تأکید کرد: این دالان که با هیچیک از واقعیات موجود ژئوپلیتیکی و تاریخی منطقه همخوانی ندارد، قابل ایجاد نیست و این فشارها نمیتواند ارمنستان را ناچار به پذیرش آن کند.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: برگزاری مانورهای نظامی متعدد میان چین و روسیه در سالهای اخیر را میتوان یکی از نمودهای بارز توسعه و تقویت همکاریهای دو کشور بهویژه در حوزه نظامی دانست.
محمدجواد قهرمانی- دکتری روابط بینالملل
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: علیرغم گذشت ماهها از پایان جنگ 44 روزه میان دو کشور آذربایجان و ارمنستان که در 27 سپتامبر 2020 آغاز و در 10 نوامبر با امضای بیانیه سهجانبه رؤسای جمهور آذربایجان، روسیه و نخستوزیر ارمنستان پایان یافت، درگیریهای مرزی میان دو طرف ادامه داشت و در یک ماه اخیر این درگیریها با شدت بیشتری همراه بوده است؛ درگیریهایی که منجر به کشته شدن نظامیان دو طرف شده و درعینحال طرفین، یکدیگر را به نقض توافق صلح متهم مینمایند.
حسین عسگریان – پژوهشگر موسسه ابرار معاصر
شورای راهبردی آنلاین- گفتگو: رئیس انجمن دوستی ایران و ارمنستان با بیان اینکه روسیه و آمریکا نسبت به ادامه قدرت پاشینیان مخالفتی نشان ندادهاند، گفت: در انتخابات پیش از موعد، پاشینیان دوباره اكثریت را به دست خواهد آورد و به ادامه حكومت خود خواهد پرداخت، البته اگر كودتایی از سمت نیروهای نظامی اتفاق نیفتد.
شورای راهبردی آنلاین: اعلان جنگ داعش به انصارالله، وعده کمک ۲۰۰ میلیون دلاری آمریکا به سازمان جهانی بهداشت، انتقاد گوترش از توزیع ناعادلانه واکسن کرونا در جهان، نشست وزرای خارجه آلمان و فرانسه درباره ایران، نخستین گفتوگوی تلفنی بایدن با نتانیاهو، استعفای نخست وزیر گرجستان، اظهارات بیاساس بولتون علیه ایران، دعوت رژیم صهیونیستی از سودان برای اعزام هیئت “صلح” به اراضی اشغالی، جلسه کابینه رژیم صهیونیستی درباره ایران، گفتگوی وزیران خارجه روسیه و ارمنستان درباره اجرای توافق قره باغ، رایزنی حریری با وزیر خارجه قطر در دوحه، هشدار روسیه نسبت به ادامه حملات اسرائیل به خاک سوریه، افزایش دوباره قیمت نفت در جهان و واکنش آمریکا به سفر مدیرکل آژانس به ایران از مهمترین خبرهای روابط خارجی بود که در رسانه ها بازتاب یافت. در ادامه گزیده ای از آنها را مرور می کنیم.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «گسترش همکاریهای جمهوری آذربایجان و چین در حوزه انرژی، از نفت و گاز تا انرژیهای تجدیدپذیر، با توافقات جدید میان شرکتهای دو کشور وارد مرحله تازهای شده است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بریکس، که در ابتدا به آن با نگاه طنزآمیز و بهعنوان نوعی «انبوه نامهای اختصاری توخالی» در عصر جهانیشدن برخورد شد و بعدها نسخهای ضعیفتر از باشگاههای جهانی مانند گروه ۷ تلقی شد، در سالهای اخیر، بهویژه از سوی دونالد ترامپ، بهعنوان تهدیدی بالقوه برای سلطه دلار آمریکا مورد توجه قرار گرفته و رسانههای غربی نیز در آستانه اجلاس ۲۰۲۶ بر اختلافات داخلی آن تمرکز کردهاند. با این حال، همه این برداشتها اهمیت واقعی بریکس یعنی نقش آن بهعنوان الگویی اولیه از نظم چندقطبی در حال ظهور را نادیده میگیرند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پایان حضور نظامی مستقیم واشنگتن در این کشور را رقم زده است؛ اما اهرمهای مالی، سیاسی و امنیتی آمریکا همچنان میتواند بر آینده این کشور اثرگذار و مشکلآفرین باشد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در ماه ژوئیه و در آستانه سومین نشست روسیه و آفریقا که قرار است در پایان ماه اکتبر برگزار شود، به آفریقا سفر و از اتیوپی، نیجر، موزامبیک و بوروندی دیدار کرد. نخستین اجلاس روسیه و آفریقا در سال ۲۰۱۹ با حضور هر ۵۴ کشور آفریقایی برگزار شد و ۴۵ کشور در سطح سران دولتها در اجلاس شرکت کردند؛ در حالی که در دومین نشست، ۴۷ کشور و ۲۷ رئیس دولت حضور داشتند. در ۲۰ ژوئیه سال جاری، حضور بیش از ۳۰ کشور آفریقایی در سومین نشست تایید شد. کارشناسان معتقدند که سومین نشست بیشتر جنبهای تشریفاتی خواهد داشت، زیرا معیار سنجش موفقیت این اجلاس بهتدریج از تعداد شرکتکنندگان به ارزیابی گامهای عملیشده برای تعمیق همکاریها تغییر یافته است.»
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «مثلث راهبردی» چارچوبی شناختهشده برای توصیف ماهیت نظام معاصر قدرتهای بزرگ است که روابط میان مسکو، واشنگتن و پکن آن را شکل میدهد. تحولات سیاسی امروز بار دیگر مثلث قدرتهای بزرگ را به صحنه اصلی بازمیگرداند.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «بیش از شش ماه از آغاز جنگ علیه ایران میگذرد و هیچ چشماندازی برای پایان آن دیده نمیشود. موج نخست درگیریها از ۲۸ فوریه تا آتشبس ۸ آوریل ادامه یافت و در ۸ ژوئیه، درگیریها از سر گرفته شد. از ۱۴ ژوئیه، ارتش آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار و حملات تقریبا روزانه را آغاز کرد؛ با این وجود، کندی تردد کشتیها همچنان ادامه دارد. امروز اهداف اولیه جنگ که شامل پایان دادن به برنامه هستهای ایران، نابودی صنعت موشکی و نیروی دریایی و قطع حمایت ایران از نیروهای نیابتی در خاورمیانه بود، کنار گذاشته شدهاند و عملیات نظامی آمریکا تقریبا بهطور انحصاری بر بازگشایی تنگه هرمز متمرکز است.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: پس از ماهها جنگ و فشار اقتصادی، وضعیت ایران و آمریکا میان دو منطق متعارض قرار گرفته است؛ واشنگتن بر تشدید فشار برای کسب امتیاز تأکید دارد و تهران مذاکره تحتفشار را نمیپذیرد.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «با وجود تلاشهای ترکیه، علائم دریافتی از مسکو چشمانداز احیای دوباره «ابتکار غلات دریای سیاه» را تیره کرده است. حملات روسیه و اوکراین به بنادر، پایانههای بارگیری و کشتیهای دریای سیاه، صادرات مواد غذایی و عرضه جهانی غلات را مختل کرده و کشتیهای غیرنظامی کشورهای دیگر را نیز هدف قرار داده است. ترکیه بر اساس اختیارات اعطاشده به این کشور در کنوانسیون مونترو در سال ۱۹۳۶، کنترل تنگههای ترکیه، تنها مسیر دریایی میان دریای سیاه و مدیترانه، را در دست دارد. آنکارا در بخش بزرگی از جنگ روسیه و اوکراین خود را بهعنوان میانجی معرفی کرده است. با تشدید حملات در دریای سیاه، آنکارا در پی ایفای نقش بزرگتری در این میانجیگری است، اما موفقیت آن به آمادگی روسیه و اوکراین برای مذاکره بستگی دارد.»