امیرعلی ابوالفتح/ کارشناس مسائل آمریکا

روح اصلی این سند بر پایه اصل مورد توجه ملی‌گرایان آمریکاست که بر شعار «نخست آمریکا» تاکید دارد و معتقد است که آمریکا تمام تصمیماتی که اتخاذ می‌کند باید مبتنی بر منافع این کشور باشد. رکن بعدی این سند، تاکید بر نظریات رئالیسم برخلاف نظریات نئولیبرالیسم است که شامل نفی سیاست‌های مشارکت‌جویانه دولت آمریکا و نادیده گرفتن بازیگران غیردولتی در عرصه نظام بین‌الملل است. برپایه این دو رکن، سند امنیت ملی آمریکا تنظیم شده و ۴ هدف اصلی دارد؛ تقویت دفاع ملی، تقویت امنیت در درون، ترغیب و تشویق اقتصادی و تضمین صلح از طریق اعمال قدرت و گسترش نفوذ.

در خصوص تقویت دفاع ملی و یا تقویت داخل، توجه این سند بیشتر معطوف بر مقابله با تهدیدات تروریستی داخل آمریکا و تقویت ثبات اجتماعی و ایجاد وحدت در درون است. در مقوله اقتصادی بیشتر متوجه آن است که منافع ایالات متحده آمریکا تامین شود. پرهیز از سیاست‌های چندجانبه‌گرایانه اقتصادی و تمرکز بر قراردادهای تجاری نیز در این خصوص مورد توجه قرار گرفته است. تقویت صلح از طریق تقویت ارتش و اختصاص بودجه‌های بیشتر برای این نهاد است که به زعم آنها باعث می‌شود کشورهایی که به عنوان دشمنان آمریکا از آنها یاد می‌شود؛ یعنی ایران و کره شمالی از سیاست‌های خصمانه خود دست بردارند.

به طور مشخص در این سند ادعا شده که حکومت های کره شمالی و جمهوری اسلامی ایران متعهد به بی ثبات کردن مناطق خود، تهدید اتباع آمریکا و متحدان این کشور و نیز برخورد شدید با مردم خودشان هستند.
همچنین برای دو کشور رقیب و برهم زننده نظم کنونی یعنی روسیه و چین نیز از عبارت تجدیدنظرطلب استفاده و آنها به عنوان رقبای واشنگتن معرفی شده‌اند. بحث آخر نیز گسترش نفوذ، توسعه ارزش‌های آمریکایی و بازگرداندن آمریکا به جایگاه ‍پیشین خود در نظام تک قطبی است. این مواردی است که می‌توان به طور خلاصه از این سند بیان کرد.

درباره ایران به نظر می‌رسد همان سیاست و رویکردی که دولت ترامپ نسبت به جمهوری اسلامی ایران دارد در این سند نیز به چشم می‌خورد. ضمن آنکه باید درنظر گرفت تمرکز این سند بیشتر بر نگرانی‌ آمریکا از آنچه که اقدامات بی‌ثبات یاد می‌شود، است. بعد از آن نیز، توجهش به فعالیت‌ها و توان موشکی ایران است و در نهایت اشاره کمتری به مسئله هسته‌ای و برجام دارد که نشان از این دارد که از دید دولت کنونی اولویت مقابله با اقدامات منطقه‌ای ایران است تا بحث برجام.

در مورد خاورمیانه می‌توان گفت تمرکز ایالات متحده بر اجما‌ع‌سازی و ایجاد ائتلاف بزرگ برای مقابله با ایران و تلاش با هدف برقراری صلح یا رابطه دوستانه کشورهای عرب با اسرائیل است.

درباره تفاوت‌هایی که این سند با سندهای قبلی دارد می‌توان گفت در سند قبلی که در سال ۲۰۱۵ در زمان دولت باراک اوباما تدوین شده، تمرکز بر اجماع سازی، مشارکت جهانی، تاکید بر ارزش‌های مشترک جهانی، نقش آمریکا در کمک‌رسانی به سازمان‌های بین‌المللی و تمرکز بر نهادهای غیردولتی بوده که جزء اصول فکری نئولیبرالیست‌هاست. در حالی که در این سند تمرکز بر بازیگران دولتی است و این که ایالات متحده آمریکا منافع فردی خود را اولویت قرار می‌دهد تا مصلحت جهانی.

یک ویژگی دیگر این سند این است که در سند قبلی تغییرات آب و هوایی یکی از تهدیدات پیش‌روی امنیت آمریکا قلمداد می‌شد ولی در این سند به این قضیه اشاره نشده که آن هم به این دلیل است که ترامپ و مشاورانش اصولا به این موضوع اعتقادی ندارند که تغییرات آب و هوایی تهدید امنیت ملی برای آمریکا یا جامعه جهانی خواهد بود.