شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
شورای راهبردی آنلاین – رصد: درگیری با ایران و ایجاد اختلال در تنگه هرمز، اگرچه از نظر مالی توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس قابل مدیریت است، اما اعتبار ثبات و امنیت این منطقه را که پایهگذار برنامههای توسعهای مانند چشمانداز ۲۰۳۰ است، به چالش کشیده و ترمیم آن دشوارتر از بازسازی ۲۰۰ میلیارد دلاری زیرساختها خواهد بود.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: در شرایطی که معادلات امنیتی منطقه تحت تأثیر تقابل راهبردی ایران با ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به مرحلهای حساس رسیده است، پرسش از ماهیت قدرت دفاعی تهران بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. در حالی که واشنگتن و تلآویو بر برتری تکنولوژیک خود تکیه دارند، جمهوری اسلامی ایران مدلی از بازدارندگی را ارائه کرده که فراتر از محاسبات مادی ارتشهای کلاسیک جهان است. این قدرت که ریشه در پیوند میان «میدان» و «مردم» دارد، نه تنها توازن قوا را در نبردهای اخیر تغییر داده، بلکه محاسبات دشمنان را در مواجهه با عمق استراتژیک ایران دچار اختلال کرده است.
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: رقابت سالهای اخیر میان آمریکا و چین هم مناطق جغرافیایی مختلف از جمله هندوپاسیفیک، غرب آسیا، قطب شمال و جنوب و آفریقا را در بر میگیرد و هم در حوزههای مختلف مانند اقتصادی و فناوری جاری است. در این میان، یک رقابت راهبردی نیز در منطقه خلیج فارس در حوزههای اقتصادی، فناورانه و نظامی شکل گرفته است.
شورای راهبردی آنلاین-رصد: «سفر دونالد ترامپ به چین نمایشی بزرگ بود که چیز زیادی برای نشان دادن نداشت. ترامپ که در سفری دو روزه به پکن در دیدارها و مراسمات مختلفی شرکت کرد، گفت که او و شی جین پینگ «بسیاری از مشکلات مختلف را رفع کردهاند» اما به نظر نمیرسد آنها در خصوص مسایلی که با دقت دنبال میشود، از تجارت و فناوری تا جنگ ایران، به توافقاتی مهم دست یافته باشند.»
شورای راهبردی آنلاین – یادداشت: گفتمان رایج در حوزه امنیت انرژی اروپا طی دو دهه گذشته بر محور تنوعبخشی به منابع تأمین و کاهش تدریجی وابستگی به انرژیهای فسیلی شکل گرفته است. این روایت، که بهویژه پس از بحران گاز اوکراین در سال ۲۰۰۶ و تشدید آن در ۲۰۱۴ و ۲۰۲۲ قوت گرفت، بر این فرض استوار بود که اروپا میتواند از طریق سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر، واردات گاز طبیعی مایع از منابع متنوع و ایجاد زیرساختهای جدید، خود را از آسیبپذیریهای ژئوپلیتیک ناشی از وابستگی به تأمینکنندگان خاص رها سازد. با این حال، تحلیل دقیقتر دادههای تجاری انرژی و بررسی ساختار زنجیره تأمین جهانی نفت و گاز، تصویری متفاوت ارائه میدهد. اروپا نهتنها نتوانسته است وابستگی خود به خلیج فارس را بهطور معنادار کاهش دهد، بلکه در برخی بخشها، بهویژه در واردات گاز طبیعی مایع، این وابستگی عمیقتر شده است. این واقعیت، که اغلب در گفتمان عمومی نادیده گرفته میشود، پرسشهای بنیادینی درباره پایداری استراتژیهای امنیت انرژی اروپا و تأثیر آن بر معادلات قدرت منطقهای مطرح میکند.
دکتر آلون بن میر در یادداشتی که موسسه امور بینالملل استرالیا (AIIA) آن را منتشر کرد؛ نوشت: طولانیترین مناقشه در تاریخ آمریکا احتمالاً پس از توافق اصولی بین آمریکا و طالبان در دوبی، به پایان خواهد رسید. اهمیت این مذاکرات ازآنروست که در این مذاکرات طرفین برای اولین بار رو- در- رو گفتگو کرده، مذاکرات آشکار بوده، و در مورد دو خواسته مهم دو طرف؛ توافق اصولی به دست آمده است؛ بهطوریکه طالبان در ازای خروج نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا از افغانستان، پذیرفتهاند که از حملات گروههای شبهنظامی نظیر القاعده از خاک افغانستان علیه آمریکا و متحدان آن جلوگیری کنند.
صرفنظر از اهمیت این توافق، موانع زیادی را باید قبل از دستیابی به توافق نهایی دائمی از پیش رو برداشت. هر دو طرف باید در مورد برخی از ابعاد ضروری توافق مصالحه کنند که دیگر بازیگران، بهویژه دولت فعلی افغانستان، در آن سهیم هستند.
علاوه بر این، با توجه به بیاعتمادی موجود بین دو طرف و خسارت سنگین این جنگ 17 ساله، دستیابی به توافق پایدار مستلزم گامهای متوالی است. همچنین، طرفین نیازمند یک فرایند مذاکره هستند که در آن، هر دو طرف به ایجاد اعتماد متقابل و کاهش موانع روانشناختی (که در مذاکرات قبلی مانع از دستیابی به توافق شده است) کاملاً پایبند باشند.
چهارچوب توافق: طرفین به این تفاهم رسیدهاند که توافق در مورد همه مسائل مورد مناقشه، پیششرط دستیابی به توافق جامع است. اگرچه ضرورت این مسئله واضح است، اما ربط دادن یک موضوع در حال تعلیق به موضوعات دیگر اشتباه است و بهجای آن باید موضوعات موردتوافق را اساس و «اندوخته» در نظر گرفت و آن را با توافقات متوالی گسترش داد. در این صورت، اگر در مورد یک موضوع مورد مناقشه یک اختلاف جدی بروز کند و مذاکرات پایان یابد، ازسرگیری مذاکرات مستلزم شروع از نقطه صفر نخواهد بود. همچنین، در این حالت، طرفین با دستیابی به برخی منافع در فرایند مذاکرات، انگیزه خود را حفظ خواهد کرد.
ترتیب بندی: بسیار مهم است که فرایند موردتوافق از یک نظم متوالی برخوردار باشد که طرفین در برابر گامهای معین طرف دیگر، گامهای معین متقابلی بردارند. این فرایند باید با درخواست از طالبان برای اعلام آتشبس در ازای خروج 15-10 درصد از نیروهای آمریکا آغاز شود. متعاقب آن، یک مذاکرات منافع-محور بین طالبان و دولت مرکزی [افغانستان] انجام شود تا یکراه حل سیاسی پایدار، در قبال خروج بخش دیگری از نیروهای آمریکا، حاصل شود. این ترتیب و توالی «این در برابر آن» در بسیاری از موضوعات مورد مذاکره آینده، باعث تقویت مذاکرات شده و نتایج مطلوب را تضمین خواهد کرد.
امنیت: برای اطمینان از حفظ امنیت در سراسر افغانستان طی فرایند خروج نیروهای آمریکا و پسازآن، باید یک توافق امنیتی بلند- مدت برقرار شود. نیروهای نظامی فعلی افغانستان و طالبان باید در این زمینه همکاری کنند که البته دستیابی به آن ساده نخواهد بود. بااینحال، این همکاری محور امنیت و ثبات آینده افغانستان محسوب شده و باید در هر نوع توافقی لحاظ شود.
از سوی دیگر، طرفین باید در مورد همکاری کامل با یک سیستم نظارتی به توافق برسند که در آن، ازجمله بازرسان بینالمللی اطمینان حاصل کنند که افغانستان بهعنوان یک پایگاه تروریستی مورداستفاده قرار نمیگیرد. شایانذکر است که طالبان و نیروهای افغانستان هنوز یکدیگر را دشمن قسمخورده خود قلمداد میکنند و دستیابی به همکاری مداوم بین آنها مستلزم آشتی مجدد و گذشت زمان است.
مشارکت روسای قبایل: موفقیت هر نوع توافقی در بلندمدت نیازمند حمایت کامل روسای قبایل خواهد بود، زیرا آنها در قبایل خود و در میان طالبان از نفوذ زیادی برخوردار هستند.
آشتی بین دولت افغانستان و طالبان: در حال حاضر، طالبان از تعامل مستقیم با دولت مرکزی امتناع میکنند. اشرف غنی، رئیسجمهور افغانستان، تأکید میکند که توافق نهایی باید حافظ حقوق و ارزشهای افغانستان، ازجمله وحدت و حاکمیت ملی و تمامیت ارضی باشد. همچنین، نقش جامعه مدنی، حقوق گروههای قومی و حقوق زنان باید حفظ شود. دستیابی به این نوع راهحل سیاسی با توجه به تاریخ تلخ جنگ دشوار است اما از آنجائی که طالبان دیگر به دنبال انحصار قدرت یا خلافت اسلامی نیستند، دستیابی به توافق در کل امکانپذیر است.
نقش پاکستان: پاکستان در جنگ افغانستان نقش مستقیم و غیرمستقیم داشته و در ثبات و امنیت این کشور همسایه سهم بسزایی دارد. سالهاست که پاکستان پناهگاه جنگجویان طالبان است. پاکستان با آگاهی از خروج دیر یا زود نیروهای آمریکا از افغانستان، میخواهد که امنیت خودش تضعیف نشود و روابط خود را با آمریکا برای بهرهمندی مالی تقویت کند و از نفوذ هند در افغانستان جلوگیری نماید. مسلماً پاکستان میخواهد که موضع منطقهای خود را تحکیم بخشیده و از مداخله ایران در امور داخلی افغانستان جلوگیری کند.
دستیابی به صلح پایدار در افغانستان هنوز موانع زیادی دارد؛ اما برای پیشگیری از این موانع بالقوه، دولت ترامپ باید به مذاکرات جاری وقت بیشتری دهد تا برخی موضوعات وقت-گیر و پیچیده، حلوفصل شده و برای آینده افغانستان یک دیدگاه سیاسی مشترک حاصل شود.
از قضا، در پی حملات یازده سپتامبر، دولت بوش از دولت وقت طالبان خواست تا جلوی حمله افراطگرایان خشونتطلب، نظیر القاعده، علیه آمریکا را بگیرند، اما طالبان نپذیرفت. توافق امروز دقیقاً بر همان اصول استوار بوده و پذیرش آن اجتنابناپذیر است.
0 Comments