جاناتان فولتن در مطلبی که شورای آتلانتیک آن را منتشر ساخت، نوشت: پکن تاکنون قصدش را درباره تحریم تسلیحاتی ایران به‌روشنی بیان داشته است. سخنگوی نمایندگی دائم این کشور نزد سازمان ملل متحد چنین توییت کرد: «آمریکا با خروج از توافق هسته‌ای ایران به تعهداتش ذیل قطعنامه 2231 عمل نکرد. ازاین‌رو، واشنگتن هیچ حقی برای تمدید تحریم تسلیحاتی ایران ندارد چه برسد به اینکه مکانیسم ماشه را فعال سازد. حفظ توافق هسته‌ای تنها مسیر منطقی به جلو است».

مایک پمپئو، وزیر امور خارجه آمریکا ادعا کرد که چین از انقضای تحریم تسلیحاتی ایران بهره خواهد گرفت.

چقدر احتمال دارد که چین به تأمین‌کننده عمده تسلیحات متعارف به ایران تبدیل شود؟ دو کشور ایران و چین مشارکت راهبردی جامع دارند که همکاری دفاعی وجه برجسته آن است. طرفین همچنین مناسبات دیپلماتیک طولانی‌مدت و ارتباطات تاریخی دارند که به چند قرن قبل برمی‌گردد. ایران بازار بالقوه بزرگی برای همه کالاها و تولیدات چینی است؛ به‌عبارت‌دیگر این کشور نه‌تنها بازار بزرگی برای تسلیحات متعارف ساخت چین، بلکه برای کالاهای مصرفی و صنعتی نیز هست.

ازسرگیری تأمین تسلیحات متعارف موردنیاز ایران توسط چین با اقتصاد 13 تریلیونی، درآمد ناچیزی را نصیب پکن خواهد کرد. بعلاوه، این امر دشمنی آمریکا و رقبای منطقه‌ای ایران را به همراه خواهد داشت که شرکای راهبردی چین نیز محسوب می‌شوند.

آمریکا عامل قابل‌توجه در محاسبات چین برای فروش تسلیحات متعارف به ایران است. همان‌گونه که جان آلترمن، معاون مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی اعلام داشت، ایران پوشش خوبی برای پکن فراهم می‌سازد و سیاست ایران موجب می‌شود تا آمریکا در خلیج‌فارس درگیر شود و به شرق دور و منطقه هندوپاسیفیک که به منافع حیاتی چین نزدیک‌تر است توجه نکند. ازاین‌رو، حمایت حداقلی چین از ایران ابزارهایی با هزینه کم برای مشغول نگه‌داشتن آمریکا در خاورمیانه و دورنگه داشتن واشنگتن از دریای جنوب چین است. فروش سلاح به ایران می‌تواند این اهرم را تقویت کند.

بالاترین سطح مراودات تجاری بین تهران – پکن به سال 2014 بازمی‌گردد که بالغ‌بر 38 میلیارد دلار بوده و مناسبات تجاری چین – آمریکا در سال 2019 به‌واسطه جنگ تجاری در پایین‌ترین سطح خود قرار داشت و کمی بیش از 540 میلیارد دلار به ثبت رسید. این بدین معنا نیست که بگوییم مراودات و ملاحظات اقتصادی همه‌چیز است، اما مراودات اقتصادی و تجاری خیلی تعیین‌کننده و تأثیرگذار است. فروش تسلیحات به ایران با علم به اینکه خط قرمز دولت ترامپ است هزینه زیادی برای مناسبات آمریکا – چین خواهد داشت. با توجه به اینکه انتخابات ریاست جمهوری آمریکا بلافاصله بعد از پایان تحریم تسلیحاتی ایران برگزار خواهد شد، بعید است چین چنین ریسک پرخطری را بپذیرد.

اطلاعات موسسه سیپری سوئد مربوط به ماه ژانویه 2020 نشان می‌دهد که چهار شرکت دولتی چین فعال در زمینه فروش تسلیحات در فهرست بیست شرکت اول دنیا و سه شرکت در فهرست ده شرکت اول دنیا برای فروش تسلیحات قرار دارند. این شرکت‌های چینی دولتی هستند و هم باید ملاحظات تجاری و هم ملاحظات سیاسی را لحاظ نمایند. این شرکت‌ها قرار نیست مناسبات را فدای سود تجاری نمایند. خاورمیانه دومین بازار چین به شمار می‌رود و اغلب پهپاد به این بازار صادر می‌نماید.

با توجه به آنچه گفته شد، چین در صورت تمایل چه چیزی به ایران خواهد فروخت؟ ایران نیاز به ارتقا و به‌روزرسانی نیروی هوایی خود دارد و شایعاتی دال بر فروش هواپیمای جنگنده چنگدو جی-۱۰ به ایران وجود داشته است، اما چیزی ثابت نشده است. ایران احتمالاً به دانش چین در زمینه ماهواره نیاز دارد.