کالی رابینسون در گزارشی که در وب‌سایت اندیشکده شورای روابط خارجی آمریکا منتشر شد، نوشت: شهروندان عرب اسرائیل که اسرائیل و اغلب رسانه‌های بین‌المللی آن‌ها را اعراب اسرائیلی و برخی دیگر شهروندان فلسطینی اسرائیل می‌نامند، بیش از 20 درصد از جمعیت اسرائیل را تشکیل می‌دهند.

آن‌ها از همان حقوق اسرائیلی‌های یهودی برخوردارند، اما با تبعیضی گسترده روبرو هستند. این دو قوم عمدتاً جدا از هم زندگی کرده‌اند، مگر در برخی شهرهایی که مختلط هستند.

تنش‌های اخیر این رابطه را تیره‌تر کرده، اما ورود یک حزب سیاسی عرب – فهرست متحد عربی یا رام- برای اولین بار به دولت، نشان‌دهنده آن است که امکان دارد در این خصوص پیشرفت حاصل شود.

شهروندان عرب اسرائیل اغلب از فلسطینیانی که در کرانه باختری تحت حکومت تشکیلات خودگردان فلسطین زندگی می‌کنند و از فلسطینیانی که در غزه تحت حکومت حماس زندگی می‌کنند و نیز از اغلب ساکنان عرب در بیت‌المقدس که از حقوق محدودتری برخوردارند، متمایز هستند؛ اما بسیاری از آن‌ها خودشان را شهروندان درجه‌دو می‌دانند و برخی ناظران بیم دارند که ناآرامی ماه‌های اخیر که در سرزمین مقدس رخ داد، برای روابط اکثریت یهودی اسرائیل و اعراب اسرائیل که عمدتاً اقلیت مسلمان هستند، نیز رخ بدهد. بعد از خشونت در سال 2021 فهرست متحد عربی به عنوان اولین حزب عرب وارد دولت اسرائیل شد و این آزمون دیگری برای روابط میان اعراب اسرائیل و شهروندان یهودی است.

حضور اعراب اسرائیلی در کنست در ابتدا در حزب کمونیست عربی-یهودی اتفاق افتاد. احزاب عرب مستقل به مدت چندین دهه نتوانستند نظرات را به خود جلب کنند. اگرچه همچنان تلاش‌هایی برای محدود کردن قدرت سیاسی احزاب عرب صورت می‌گیرد، اما در حال حاضر 10 کرسی از 120 کرسی کنست را در اختیار دارند. اعتماد کم به مقامات منتخب باعث مشارکت نکردن اجتماعات آن‌ها در انتخابات شد و شهروندان عرب هرگز بیش از 15 کرسی در اختیار نداشته‌اند.

در سال‌های اخیر احزاب یهودی آرای آن‌ها را به دست آوردند. احزاب اصلی عرب –بلاد، تعال و هداش- فهرست مشترک را تدوین کردند، ائتلافی که تا ژانویه 2021 شامل فهرست متحد عربی بود، اما در آن زمان فهرست متحد عربی از آن جدا شد. شهروندان عرب اسرائیل در دیوان عالی حضور یافتند و در سرویس‌های خارجی کارکردند و از سال 1995 معدودی از آن‌ها تاکنون سفیر بوده‌اند. بسیاری به‌عنوان شهردار، قاضی در دادگاه‌های سطح پایین و در مناصب خدمات شهری کارکردند؛ اما شهروندان عرب اسرائیل به لحاظ تاریخی نفوذ کمی در سیاست اسرائیل داشته‌اند. تا نیمه 2021 هرگز از احزاب مستقل آن‌ها در یک ائتلاف حاکم استقبال نمی‌شد. این امر زمانی تغییر کرد که فهرست متحد عربی به ترکیبی متنوع از احزاب به لحاظ ایدئولوژیک پیوست که در ماه ژوئن بنیامین نتانیاهو را سرنگون کرد. درهرصورت فهرست متحد عربی در دولت جدید هیچ وزیری ندارد، این مصالحه‌ای بود که در ازای اصلاحات مختلفی به نفع اجتماعات عربی صورت گرفت.

شهروندان عرب و یهودی اسرائیل رابطه‌ای پیچیده دارند، اگرچه در برخی حوزه‌ها با مسالمت در کنار هم زندگی می‌کنند. به‌عنوان‌مثال، نظام مراقبت‌های بهداشتی اسرائیل مدت‌هاست که از متخصصان پزشکی عرب و یهود در کنار هم استفاده می‌کند. همکاری آن‌ها در مقابله با شیوع کرونا کاملاً ملموس بود. بااین‌حال دسترسی به خدمات بهداشتی برای شهروندان عرب اسرائیل که اغلب دور از بیمارستان‌ها زندگی می‌کنند در مقایسه با شهروندان یهودی دشوارتر بوده است.

بی‌اعتمادی میان این اجتماعات از مناقشه گسترده‌تر میان اسرائیل و فلسطین در سرزمین مقدس جدانشدنی است. درهرصورت، عوامل دیگری مانند تبعیض سیستمی علیه شهروندان عرب اسرائیل و نرخ‌های بالای جرائم در اجتماعاتشان که از منابع کمتر توسعه برخوردار است، وجود دارد. رهبران راست افراطی در سال‌های گذشته تلاش کرده‌اند شهروندانِ عرب اسرائیل را به‌عنوان یک تهدید امنیتی به تصویر بکشند. لفاظی‌ها و سیاست‌های نژادپرستانه نتانیاهو در قبال شهروندان عرب اسرائیل به گذاشتن بنای موج خشونت در سال 2021 کمک کرد.

خشونت سال 2021 این رابطه پیچیده را دچار ازهم‌گسیختگی بیشتری کرد. برخی کارشناسان بیم دارند که ممکن است این خشونت‌ها و سرکوب متعاقب آن علیه شهروندان عربی که ظن درگیری آن‌ها در این خشونت‌ها وجود دارد، حکایت از پایان همزیستی ناقص اعراب و یهودیان در اسرائیل داشته باشد. این امر همین حالا هم این به لحاظ ایدئولوژیک جامعه را دچار گسست کرده است. الی گاتلیب، پژوهشگر مستقر در اسرائیل از دانشگاه جورج تاون می‌گوید: درحالی که راست‌گرایان اسرائیلی معتقد به خیانت شهروندان عرب علیه یهودیان اسرائیلی هستند که چندین دهه در کنار هم زندگی کرده بودند، چپ‌گرایان اسرائیلی شاهد اکثریتی یهودی هستند که برای اطمینان دادن درباره حقوق برابر به اقلیت عرب اقدامات کافی انجام نداده‌اند.

علاوه بر تاریخ، فرهنگ و خانواده‌های مشترک، ظاهراً به دلیل تنش‌های اخیر یهودی-فلسطینی حس همبستگی میان شهروندان عرب اسرائیل و فلسطینی‌ها در کرانه باختری و غزه تشدید شده است.

گرایش آن‌ها در حمایت از یک دولت فلسطینی در آینده متفاوت است. شهروندان عرب اسرائیل از ایجاد دولت‌های مجزای اسرائیلی و فلسطینی بیشتر از اسرائیلی‌های یهود یا فلسطینی‌ها حمایت می‌کنند، اگرچه بر اساس یک نظرسنجی در سال 2020 این حمایت با کاهش روبرو شده است. برخی برنامه‌ها برای یک‌ راه حل دو کشوری مانند پیشنهاد آویگدور لیبرمن، وزیر حمل‌ونقل در سال 2004 و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور سابق آمریکا در سال 2020 برخی از شهرداری‌های عربی در اسرائیل را به یک دولت فلسطینی در آینده خواهد داد که این امر باعث خواهد شد برخی شهروندان عرب اسرائیلی شهروندی خود را از دست بدهند. درهرصورت اغلب کارشناسان توافق دارند که بعید است مناقشه اسرائیل و فلسطین به‌زودی خاتمه یابد و این بدان معناست که بعید است تابعیت اعراب در اسرائیل در آینده‌ای قابل پیش‌بینی تغییر کند.