وب‌سایت شورای آتلانتیک آمریکا در یادداشتی نوشت: از دوره شوروی، روسیه به کمک‌های بشردوستانه به‌عنوان ابزاری برای بهبود تصویر خود به‌عنوان یک قدرت معتبر جهانی نگاه می‌کند. بااین‌حال، در سال 2007 روسیه برای اولین بار تعریف خود را درباره کمک‌های بشردوستانه خارجی منتشر کرد. فقط دو هدف از 9 هدف اصلی با اقدامات بشردوستانه، مرتبط بود: «از بین بردن فقر» و «پیامدهای بلایای انسانی، طبیعی، زیست‌محیطی و صنعتی و سایر موارد اضطراری». 7 مورد بعدی با تلاش روس‌ها برای استفاده از کمک‌ها به‌منظور ترمیم جایگاه روسیه در جهان و تأمین منافع اقتصادی این کشور مرتبط بود. پس از سال اول حضور روسیه در سوریه، مسکو با بیان اینکه این حضور «بخش جدایی‌ناپذیری از تلاش آن برای دستیابی به اهداف سیاست خارجی» در سال 2016 است، با صراحت قصد خود را در مورداستفاده از کمک‌های بشری بیان کرد؛ به‌عبارت‌دیگر، کمک‌های بشردوستانه به یک ابزار اصلی قدرت نرم تبدیل شده بود.

کمک‌های بشردوستانه، ابزار قدرت نرم روسیه

کمک‌های روسی بیشتر توسط نهادهای دولتی انجام می‌شود. در سوریه، 81 درصد مجموع کمک‌های روسیه توسط نهادهای دولتی این کشور تحویل یا پشتیبانی شده است. اگرچه نهادهای غیردولتی 19 درصد باقیمانده را تشکیل می‌دهند، اما بسیاری از این نهادها نیز به‌طور غیررسمی از طریق رهبران ارشد درون‌سازمانی در برابر کرملین پاسخگو هستند.

کمک‌های روسیه در سوریه

با بررسی اطلاعات منتشرشده درباره کمک‌های مرکز آشتی طرف‌های معارض در سوریه، سه ویژگی اصلی مشاهده می‌شود. نخست آنکه، کمک‌های روسیه در سوریه چندان عمیق نیست. دوم آنکه، کمک روسیه فاقد تعهد پایدار است. طی پنج سال گذشته، علی‌رغم افزایش نیازهای سوریه، کمک‌های روسیه کاهش‌یافته است. سوم، کمک‌های روسیه با نیازهای سوریه ناسازگار است. از 23 مارس 2020، مرکز آشتی طرف‌های معارض، انجام مأموریت‌های پزشکی در سوریه را متوقف کرده است، درحالی‌که این کشور برای مقابله با کووید – 19 نیاز به کمک بیشتری دارد.

پیشنهاد‌ها

از داده‌های اطلاعاتی روسیه مشخص است که تلاش‌های آن‌ها برای کمک به سوریه بسیار کمتر از حد انتظار است. بااینکه اقدامات بشردوستانه روسیه درصحنه جهانی مهم به نظر می‌رسد، اما با نگاهی عمیق‌تر، سرمایه‌گذاری روسیه این کشور در سوریه بسیار ناچیز است. به‌عنوان‌مثال، در سال 2020 روسیه فقط 23.3 میلیون دلار برای کمک‌های هماهنگ شده توسط سازمان ملل در مقایسه با کمک 3 میلیارد دلاری کشورهای اتحادیه اروپا و آمریکا، اختصاص داده است. بااین‌حال، فرصت‌های بالقوه‌ای برای بهره‌برداری از ابزارهای کمک روسیه وجود دارد:

• با روسیه محتاطانه رفتار کنید. به‌رغم آسیب‌های ناشی از اقدامات روسیه در سوریه، برخی از کمک‌های بشردوستانه این کشور سازنده بوده است. به‌عنوان‌مثال، تأمین طولانی‌مدت آب برای غیرنظامیان در دیرالزور (دسامبر 2017 تا آوریل 2018) بسیار نجات‌دهنده بود. از این موارد می‌توان برای واردکردن روسیه در مباحث مربوط به کمک‌های بشردوستانه استفاده کرد؛ ضمن آنکه این موارد نشان می‌دهد روسیه می‌تواند به‌طور مثبت در اوضاع بشردوستانه سوریه کمک کند.
• تشویق روسیه برای شفافیت بیشتر کمک‌های ارائه شده. در ایده‌آل‌ترین حالت، این اقدام نهادهای کمک‌رسان روسی را برای مشارکت بیشتر در دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد در سوریه تشویق می‎‌کند تا از سازوکارهای قوی روسیه برای تحویل مؤثر کمک‌ها استفاده شود. همین‌طور می‌توان تلاش کرد تا اقدامات بشردوستانه روسیه در سوریه شفاف‌تر شود.
• کاهش نفوذ دولت در کمک‌های روسیه. تلاش‎ها باید بر ایجاد ظرفیت‌های مناسب در نهادهای بشردوستانه غیردولتی روسیه متناسب با استانداردهای بین‌المللی باشد. به‌هرحال بسیاری از افراد روسی که در سوریه فعالیت می‌کنند، متخصصان امور بشردوستانه هستند که مانند همتایان غربی خود به دنبال ایجاد تغییر هستند. این افراد، باید نقش اصلی را در بهبود اقدامات بشردوستانه روسیه ایفا کنند. اگر نفوذ دولت روسیه در نهادهای غیردولتی کمک‌کننده به سوریه کمتر شود، این اقدام حتی می‌تواند اعتبار روسیه در افکار عمومی جهانی را بهبود خواهد ببخشد.